Opinie

Echo bij de huisarts: snel helderheid, minder duur

Met een medisch specialist in de huisartspraktijk zijn diagnoses sneller te stellen en is veel geld te besparen, schrijven vijf deelnemers aan een pilot.

Echografie van een kniegewricht
Echografie van een kniegewricht Foto Marcin Robert Balcerzak

‘De wachtlijsten in ziekenhuizen zijn terug”, meldde RTL Nieuws zondag. We worden ouder en krijgen meer gebreken. Dat verklaart een deel van de toenemende zorgvraag, maar niet alles. Ook wordt direct de koppeling gemaakt met een tekort aan personeel en het grote aantal vacatures. Hoewel het aantal medewerkers in de zorg volgens het CBS jaarlijks met 1 tot 2 procent toeneemt, kan het stijdende aanbod de vraag niet bijbenen. En dat heeft te maken met de verslaving aan wat je met een horecaterm het all you can eat-principe kunt noemen; dat ook in de zorg alles mogelijk zou moeten zijn.

Dat idee is schadelijk, en uiteindelijk onbetaalbaar. Apple en Amazon, twee Amerikaanse techbedrijven die hun werknemers vanouds riante gezondheidszorg bieden – via particuliere klinieken op of bij hun ‘tech-campus’ – hebben vorig jaar vergaande stappen ondernomen om een eind te maken aan het principe van ‘all you can eat-zorg’. Het is in de eerste plaats een poging om op termijn de zorgkosten van hun employees te beteugelen.

Lees ook: Amazon zet stap in de zorg, grote veranderingen verwacht

Beide bedrijven zien die kosten per medewerker voortdurend stijgen en zijn gefrustreerd dat ziekenhuizen niet helpen om ze te verminderen. Medewerkers willen en krijgen vaak onnodige onderzoeken of weinig zinvolle medicatie, ze moeten lang wachten en zien vaak onnodig dure specialisten die weinig bijdragen.

‘De juiste eerste stap’

Het zorgtraject rond hun medewerkers klopt niet, stellen zij. Een goede behandeling staat of valt met ‘de juiste eerste stap’. Iets wat ze hebben geleerd van hun eigen logistieke processen. Beide bedrijven kiezen nu voor dezelfde oplossing: het zelf organiseren van eerstelijnszorg: de huisarts die met steun van een medisch specialist ter plekke een snelle diagnose mogelijk maakt. Dus direct bij de eerste stap de juiste keuze maken voor en met de patiënt.

Daarna volgt een plan van aanpak: de patiënt wordt hetzij geholpen door de huisarts, bijvoorbeeld met ‘leefstijlinterventies’ – beter eten, meer bewegen – hetzij verwezen naar het ziekenhuis waar een goed gemonitord en gericht vervolgproces plaatsvindt. Uit de eerste resultaten met de nieuwe opzet bleek inderdaad dat werknemers zelf ook minder behoefte hadden aan meer diagnostiek, en dat het zorgproces veel effectiever was geworden. Wat óók goed uitkomt omdat deze en andere techbedrijven, waaronder het moederbedrijf van Google en Uber, hun modellen willen gebruiken om in bredere zin het zorgsysteem winstgevend te veranderen.

‘Naar de huisarts als het kan, naar het ziekenhuis als het moet’

Nederlandse huisartsen, radiologen, zorgverzekeraars CZ en Menzis en ‘zorginnovator’ Pluhz zijn al in 2017 iets vergelijkbaars begonnen, en zij zien soortgelijke resultaten. Het gaat om een project waarbij de huisarts samen met een radioloog die in de praktijk van de huisarts aanwezig is onderzoek doet – via een echoscopie – en een diagnose stelt. Onder het motto ‘naar de huisarts als het kan, naar het ziekenhuis als het moet’.

Die opzet, met onderzoek in ‘vertrouwde omgeving’, betekent minder verwijzingen naar het ziekenhuis met uitstel en langere onzekerheid voor een patiënt. Zo blijkt bij vage buikklachten vaak niets aan de hand, maar pas na een omslachtig traject. Als specialist en huisarts snel samen optrekken, kan in een vroeg stadium helder worden dat er niets aan de hand is, of dat doorverwijzen nodig is.

Onnodige verwijzingen

Inmiddels is de tienduizendste patiënt door de huisarts samen met een radioloog gezien. Meer dan honderd huisartsen uit Den Haag, Breda, Leiden, Den Bosch en Haarlem deden mee. Binnenkort start Pluhz met radiologen en huisartsen in nog vier regio’s.

Gemiddeld waren de directe kosten zo’n kwart lager dan in het ziekenhuis. Er waren 12 tot 14 procent minder onnodige verwijzingen naar de tweede lijn of ziekenhuis. Het aantal diagnostische aanvragen – zoals vervolgonderzoek – daalde gemiddeld met bijna 8 procent. En de patiënten waren meer dan tevreden.

Lees ook: ‘Ik denk dat 50 tot 70 procent kan stoppen met pillen slikken’

Verzekeraars komen ook tot de conclusie dat overmatig zorggebruik op deze manier daalt. Dit is een praktijkvoorbeeld van de juiste zorg op de juiste plaats. Samenwerking tussen professionals biedt zorg dicht bij de patiënt, voor dezelfde kwaliteit maar wel tegen lagere kosten. Bovenal was de patiënt tevreden met complex onderzoek bij zijn vertrouwde huisarts, met zorg in de buurt en vaak een snelle geruststellende boodschap.

Net als Apple en Amazon kunnen we in Nederland dus beter inzetten op een à la carte-menu. Maak patiënten in een vroeg stadium duidelijk welke onderzoeken en behandelingen hij of zij echt nodig heeft en wat hij of zij zelf kan doen om zijn gezondheid te verbeteren en te koesteren. Dit kan het beste dichtbij en in een vertrouwde omgeving van de huisarts. Die moet dan wel geëquipeerd worden met de juiste middelen en de juiste ondersteuning om tot een snellere diagnose te komen waar de patiënt vertrouwen in heeft.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.