De Brexit-wet is er ook in Nederland nog niet door

Den Haag hoopt op het beste, maar bereidt zich voor op het ergste Brexit-scenario. Rutte sluit een CO2-heffing niet meer uit. En welke PVV is de ware in Purmerend?

BREXIT-CHAOS: Nu het Britse Lagerhuis de Brexit-deal van Theresa May heeft weggestemd, blijft ook Den Haag in vertwijfeling achter. Ook ondernemers maken zich grote zorgen, en Hans de Boer van VNO-NCW ziet een rol weggelegd voor Mark Rutte: hij moet zijn invloed in de EU gebruiken om de boel te temporiseren en de Britten extra tijd te geven. Rutte zelf vindt dat het VK aan zet is. In Nederland gaan de voorbereidingen op een harde Brexit door, onder het adagium: hopen op het beste, voorbereiden op het ergste. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar alternatieven voor kritieke geneesmiddelen die uit het Verenigd Koninkrijk worden geïmporteerd.

BREXIT-NOODWET: De Kamer kibbelt ondertussen door over de noodwet, waarmee besluiten genomen kunnen worden zonder parlementaire toestemming vooraf. Ministers krijgen dan meer vrijheid om snel maatregelen te nemen als een harde Brexit leidt tot chaos en er bijvoorbeeld veewagens vast komen te staan aan de Britse grens. Juridische experts stellen dat die wet in strijd is met de grondwet: “Er is geen land ter wereld dat een zodanige machtiging afgeeft aan een individuele minister.” Het kabinet kwam met aanpassingen, zodat eventuele noodmaatregelen toch van tevoren gemeld moeten worden. De Kamer wil extra garanties, bijvoorbeeld dat zulke maatregelen binnen tien weken alsnog goedgekeurd moeten worden. Een debat volgt mogelijk volgende week.

COLLEGIAAL ADVIES: Na het derde onderzoeksrapport verdwijnt het WODC, het onderzoeksinstituut van het ministerie van Justitie, nu dan fysiek uit het departement. Het WODC zit in het gebouw van het ministerie omdat het zo makkelijk is om informatie uit te wisselen. Maar ambtenaren vonden het ook om een andere reden wel handig: ze proberen regelmatig om onderzoeken te beïnvloeden, blijkt uit onderzoek van de Groningse hoogleraar rechtssociologie Marc Hertogh. Bijvoorbeeld door de onderzoeksvraag of -methode te veranderen of conclusies te herschrijven. Minister Ferdinand Grapperhaus kondigde dinsdag daarom een verhuizing van het WODC aan om meer afstand te creëren. Maar ambtenaren moeten volgens de minister ook zelf beter het verschil weten tussen “collegiaal advies” en “oneigenlijke beïnvloeding”.

CO2-HEFFING: Voor het eerst na het kerstreces troffen de Kamerleden elkaar gisteren weer in het vragenuurtje. Ze namen de tijd om, nadat Klaas Dijkhoff met een kabinetscrisis had gedreigd in De Telegraaf, de klimaatmaatregelen van het kabinet te bespreken. Rutte blijkt een CO2-heffing voor bedrijven niet meer uit te sluiten, terwijl hij daar eerder nog fel op tegen was. De premier geeft de voorkeur aan het stimuleren van schonere technieken en boetes voor bedrijven die daaraan niet mee willen werken. Maar als de doorberekeningen laten zien dat die maatregel niet genoeg is om de klimaatdoelen te halen (49 procent minder CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990), liggen alle opties op tafel. Ook een CO2-heffing. Ook Dijkhoff sluit zo’n heffing niet meer uit, viel NRC-columnist Tom-Jan Meeus op.

KABINET-WILDERS I: Geert Wilders riep tijdens het vragenuurtje Rutte op om af te treden, zodat de kiezer kan oordelen over het “onbetaalbare klimaatbeleid”. “Groene terreur” noemde hij de plannen een paar uur later bij het tv-programma van Robert Jensen, waar hij zijn campagne mocht aftrappen. Want Wilders gelooft niet in klimaatverandering. De PVV-leider mocht fantaseren wat hij zou doen als hij premier werd: direct de grenzen sluiten voor immigranten uit islamitische landen, en Thierry Baudet mag minister worden. Dan moet hij wel eerst zorgen dat Forum voor Democratie niet groter wordt dan de PVV. Dat De Telegraaf vandaag de aanval op de PVV heeft geopend, zal daarbij niet helpen. De krant meldt dat de ex van Dion Graus aangifte tegen hem heeft gedaan vanwege een zedendelict en geweld. Graus ontkent, Wilders laat De Telegraaf weten dat hij niet anders kan dan hem geloven.

DE WARE PVV: Steun uit onverwachte hoek voor programmamaker Tim Hofman, die campagne voert voor een kinderpardon. De PVV in Purmerend breekt met de landelijke lijn en wil ook een kinderpardon. Althans, het gaat om één van de PVV’s in Purmerend, want raadslid Nicole Moinat kreeg ruzie met fractievoorzitter Shirley Soenjoto en ging zelfstandig verder. Beide fracties claimen nu de ware PVV te vertegenwoordigen. Soenjoto van PVV-A heeft de burgemeester van Purmerend gevraagd om in Den Haag op een kinderpardon aan te dringen. Moinat is daar juist tegen. Geert Wilders stuurde kort hierna een brief naar de raadsgriffier van de gemeente Purmerend: alleen Moinat - van de PVV-B - mag de naam PVV blijven gebruiken. Toch geen breuk met het landelijke standpunt, dus.

MEDICIJNMONOPOLIE: Minister Bruno Bruins voor Medische Zorg bindt de strijd aan met de farmaceutische industrie. Hij wil het monopolie van medicijnfabrikanten breken als ze de hoge prijs van een medicijn niet kunnnen onderbouwen. Dat is een strijd van de lange adem: Bruins wil er Europese regels voor aanpassen, kondigt hij in NRC aan. Nu kunnen fabrikanten tien jaar exclusief een medicijn voor zeldzame ziekten verkopen in de EU. Op die manier wil de EU fabrikanten stimuleren om medicijnen voor zeldzame ziektes te produceren. Maar het gevolg is dat voor sommige medicijnen veel te hoge prijzen worden gevraagd. Vandaag bezoekt de minister een Haagse apotheek die zelf een medicijn gaat maken tegen taaislijmziekte - tegen een veel lagere prijs dan fabrikant Vertex. Het bezoek is een steuntje in de rug voor apothekers die zelf medicijnen maken en een schouderduw voor de farmaceutische industrie.

QUOTE VAN DE DAG:

“Weet iemand een plan te bedenken waarvoor wél een meerderheid is?”

CDA-Kamerlid en Brexit-rapporteur Pieter Omtzigt vraagt zich af wat de Britten gaan doen nu de Brexit-deal van Theresa May is weggestemd.

    • Wouter van Loon