Brexit-deal afgewezen, wat nu? NRC beantwoordde uw vragen

Correspondent Melle Garschagen en Verenigd Koninkrijk-redacteur John Hoogerwaard van NRC beantwoordden donderdagmiddag vragen van abonnees over de afgewezen Brexit-deal.

Foto Neil Hall/EPA

Op 29 maart 2019 verlaat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie, maar de route naar de Brexit is zeer grillig. Dinsdag werd Theresa Mays deal met de EU weggestemd door het Lagerhuis en een dag later overleefde haar kabinet een vertrouwensstemming. Wat nu? Correspondent Melle Garschagen en Verenigd Koninkrijk-redacteur John Hoogerwaard van NRC beantwoordden donderdagmiddag in een uur tijd zo veel mogelijk vragen van abonnees. Een bloemlezing.

Na de stemming ging de koers van de pond omhoog. Hoe kan het dat de markten positief reageerden op zo’n destructieve uitslag? Zinspelen zij op ‘no deal’? (A. Braaksma)

Melle Garschagen: De uitslag hing al een paar weken in de lucht. Handelaren hielden al rekening met het mislukken van de stemming en hadden hun beleggingsstrategie erop aangepast. Ze hadden de uitslag al ingeprijsd. Misschien dat ze positief reageerden omdat May niet aftrad, er toch nog enige mate van controle is door de regering en het vooruitzicht van een akkoord niet totaal verdampt is.

Als er nou ‘no deal’ komt en daarmee geen overgangsperiode, hoe krijgt de EU dan de grens tussen Ierland en Noord-Ierland geregeld? Dat is toch onmogelijk om op 29 maart gerealiseerd te hebben? (M. Schroder)

John Hoogerwaard: De EU heeft na een ‘no deal’ formeel geen rol meer in de grenskwestie. Dat wordt dan een zaak tussen Ierland en het VK. Die landen hebben beide de intentie uitgesproken om de grens ‘zacht’ te laten, maar hoe dat er praktisch precies uit gaat zien, is nog onduidelijk.

Ik hoor sommige commentatoren verwijzen naar de zogenaamde couponverkiezingen uit 1918, waarbij de zittende regering ‘loyale’ parlementsleden via een brief, een zogenaamde coupon, gaf bij wijze van aanbeveling. Dit zou nu ook kunnen gebeuren door Brexit-gezinde parlementariërs van de andere partijen aan te bevelen bij de kiezers waardoor dwars door de partijen heen Brexit-gezinde parlementariërs kunnen worden gekozen, met name Labour-kandidaten in leave-districten. Is een dergelijke herhaling voorstelbaar? (J. Kramer)

Melle Garschagen: Andrew Roberts beschrijft in zijn nieuwe biografie over Winston Churchill smakelijk hoe deze couponverkiezingen in zijn werk gingen. Ik betwijfel of het werkt. De motieven bij de Tories van European Research Group die een keiharde Brexit prima vinden en de meeste zogenoemde Lexit-poltici (Labour Brexit) lopen enorm uiteen. Jacob Rees-Mogg wil van zo veel mogelijk overheidsregels af, terwijl linkse Brexiteers de EU willen verlaten om eindelijk grote delen van de economie te nationaliseren en staatssteun te verlenen. Ik zie niet hoe deze groepen na een verkiezing op enige manier kunnen samenwerken. Via dit soort coupons ‘kleur bekennen’ draagt dus niet per se bij aan het creëren van een meerderheid in het Lagerhuis voor een bepaalde Brexit-koers.

Leeft het in Schotland, Wales en Noord Ierland om zelfstandig verder te gaan en aansluiting te zoeken bij de EU? (L. Droogendijk)

Melle Garschagen: In Schotland zeker. De Schotse nationalisten van Nicola Sturgeon willen dit dolgraag. In Noord-Ierland wil Sinn Fein een verenigd Ierland dat lid is van de EU. Plaid Cymru, de Welshe nationalisten, vinden ook dat Wales beter af is in de EU. Deze partijen vertegenwoordigen in al hun landen maar een deel van het electoraat. In Schotland leden de nationalisten bij de Lagerhuisverkiezingen van 2017 grote verliezen. In Noord-Ierland willen veel protestanten (unionisten) en zelfs ‘zachte’ nationalisten (overwegend rijkere katholieken) bij het Verenigd Koninkrijk blijven. Zij denken dat voorzieningen als gezondheidszorg slechter geregeld zullen zijn als ze onderdeel worden van een verenigd Ierland. Vergeet niet: Schotland, Noord-Ierland en Wales zijn economisch behoorlijk afhankelijk van de unie met Engeland, inclusief geldstromen van de Britse overheid.

Op welke punten kan de deal van May nog aangepast worden, zodat ze aanstaande maandag wel met een deal komt waar het parlement het mee eens is? Hoeveel ruimte bestaat er voor zulke aanpassingen? (M. Sini)

John Hoogerwaard: De wensen in Londen zullen legio zijn, vooral over de noodoplossing voor de Ierse grens (backstop), opgenomen in de withdrawal agreement met de EU (de juridische scheiding). Alleen heeft Brussel meermalen publiekelijk gezegd dat aan die withdrawal agreement geen letter meer gaat veranderen. De politieke verklaring, die richting geeft aan de toekomstige onderhandelingen over een handelsakkoord, is flexibeler want niet strikt juridisch bindend. De EU lijken wel geneigd om de Britten uitstel te verlenen om tot een oplossing te komen. De Brexitdatum van 29 maart wordt dan verzet. De overige 27 moeten daar wel unaniem mee instemmen.

Ik ben een Nederlander die al meer dan 10 jaar in Groot Britannië woont met (een Engelse) vrouw en kinderen. Ik werk echter, vanuit huis, voor een Nederlands bedrijf dat geen filiaal in het Verenigd Koninkrijk heeft. Ik vraag mij af of u een verwachting kunt geven of ik in de UK kan blijven wonen en of ik kan blijven werken voor het Nederlandse bedrijf. (Pk. Hillenga)

John Hoogerwaard: In december van vorig jaar heeft de Britse regering een policy paper gepubliceerd, waarin uitdrukkelijk gesteld wordt dat EU-burgers die nu in het VK wonen in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning, ook in het geval van een ‘no deal’. Lees dat paper hier. Britten in Nederland krijgen deze weken per brief dezelfde mededeling van de Nederlandse overheid.

Om alle vragen en antwoorden hieronder te kunnen zien, moet u ingelogd zijn als abonnee. Op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rond de Brexit? Schrijf je dan hier in voor de Brexit-nieuwsbrief van Melle Garschagen en John Hoogerwaard.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.