Zelfkritiek tonen, dat is niet de stijl van Pauline Krikke

Burgemeester De Haagse burgemeester Krikke wacht woensdag een lastig debat over de vreugdevuren. Met een oppositie die haar van zwalkend beleid beticht.

Op nieuwjaarsdag komt burgemeester Pauline Krikke kijken in het gebied dat schade heeft opgelopen door het vreugdevuur op het strand van Scheveningen.
Op nieuwjaarsdag komt burgemeester Pauline Krikke kijken in het gebied dat schade heeft opgelopen door het vreugdevuur op het strand van Scheveningen. Foto Bart Maat/ANP

Bijna twee jaar is Pauline Krikke (57) nu burgemeester van Den Haag. En woensdagavond wacht haar een van de lastigste debatten tot nu toe.

Omdat zij – als burgemeester verantwoordelijk voor veiligheid – de vreugdevuren op Scheveningen en in Duindorp toestond, terwijl de gemeente, die de torens op oudejaarsdag nog had gemeten, wist dat de houtstapels hoger waren dan de afgesproken 35 meter.

Lees over de politieke reacties meteen na de vreugdevuren: Was de gemeente wel de baas op Scheveningen?

En omdat ze, in de dagen nadat het vuur op Scheveningen was ontaard in een bijna-ramp, leek te zwalken in haar uitleg aan gemeenteraad en stad. Zo leek het op nieuwjaarsdag alsof de gemeente zélf het onderzoek naar de vreugdevuren wilde uitvoeren – dus ook naar haar eigen handelen. Op het stadhuis wordt dat tegengesproken: in de raadsbrief staat dat „de driehoek de directeur Veiligheid van de gemeente [heeft] gevraagd een evaluatie op te zetten”. Opzetten is geen uitvoeren, vindt men daar.

Drie dagen later koos het college voor het Instituut voor Fysieke Veiligheid (IFV), dat is gespecialiseerd in brandonderzoek en crisisbeheersing. Maar toen duidelijk werd dat Krikke in het algemeen bestuur van het IFV zit – qualitate qua als voorzitter van de veiligheidsregio – brak een storm van kritiek los.

Uiteindelijk vroeg ze de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) onderzoek te doen, waar de oppositie in de gemeenteraad al een paar dagen om vroeg. Dat is géén terugtrekkende beweging, zeggen ze op het stadhuis. Want de OVV had in eerste instantie tegenover de Volkskrant gezegd dat het onderzoek doet „als er écht iets is misgegaan” en op Scheveningen „was geen sprake van een ramp”.

Krikke kan op veel vragen geen antwoord geven zolang het onderzoek loopt

Juist die betrokkenheid van de OVV maakt het debat woensdag ingewikkeld. Krikke kan op veel vragen geen antwoord geven zolang het onderzoek loopt. Terwijl de gemeenteraad én de stad wel heel veel vragen hebben. Ze zal moeten balanceren, zal iets moeten meebuigen, zal zelfkritiek moeten tonen.

Het tweede incident

Dat laatste is niet haar stijl. Krikke, zeggen mensen die met haar werkten en werken, vindt het moeilijk te zeggen dat iets niet goed is gegaan. „Het is lastig haar dat duidelijk te maken als dingen niet kloppen”, zegt iemand uit haar niet-Haagse tijd, die alleen op achtergrondbasis wilde spreken. Daarbij heeft ze – zeker onder de elf partijen tellende oppositie – een onwelwillend gehoor. Dit is het tweede grote incident waarbij crisiscommunicatie een probleem werd voor de burgemeester.

Lees een verslag van de raadsvergadering over de man die drie mensen neerstak bij station HS: De melding over Malek F. kende de burgemeester niet

Toen de 32-jarige Syriër Malek F. op 5 mei 2018 drie voorbijgangers neerstak in de buurt van station Den Haag HS, meldde Krikke diezelfde avond dat „de verdachte bij de politie bekend [is] vanwege verward gedrag”. Ze gaf daarmee de indruk dat alle andere opties waren uitgesloten. Het Openbaar Ministerie gaat er nu van uit dat F. een terroristisch motief had. „Ik betreur het dat mijn woorden een verkeerd licht op de zaak hebben geworpen”, zei Krikke in een raadsdebat.

Raadsleden vinden dat ze nu opnieuw snel is met „vingerwijzen”. Al enkele uren na de vonkenregen zei ze dat „het klip en klaar” was dat de bouwers „de afspraken met voeten hadden getreden”. Op de vraag of de gemeente – of zij – de vuren dan niet had moeten verbieden, antwoordde ze dat er „een grondige evaluatie” zou plaatsvinden. Ze verschuilt zich, vinden raadsleden. De drie raadsbrieven die er in de vier dagen na de vreugdevuren werden verstuurd, maakten het voor de oppositie niet beter. „Paniekvoetbal”, wordt het genoemd. Er wordt zelfs terugverlangd naar Jozias van Aartsen, de vorige (VVD-)burgemeester. Hij liet zich bij incidenten niet opjagen een reactie te geven. Ook dat leidde tot kritiek, onder meer toen in de zomer van 2014 jongeren in de Schilderswijk met zwarte IS-vlaggen de straat op gingen en Van Aartsen zijn vakantie niet onderbrak.

Brandbrief

Krikke lijkt juist doortastender te willen optreden. Ze is nu bijna twee jaar burgemeester in Den Haag. Daarvoor was ze onder meer raadslid en wethouder in Amsterdam, burgemeester in Arnhem en directeur van het Scheepvaartmuseum in Amsterdam.

Lees een reconstructie van het vertrek van Krikke bij het Scheepvaartmuseum: Muiterij in het museum

De laatste twee banen verliepen niet vlekkeloos. Een jaar na haar aantreden bij het Scheepvaartmuseum schreef het managementteam een brandbrief waarin stond dat Krikke „kennis, ervaring en vaardigheden” miste om het museum te leiden. Het conflict was niet louter aan haar te wijten, maar Krikke slaagde er niet in mensen mee te krijgen in haar visie. Bij het Scheepvaartmuseum wil men niet meer over die periode praten

In Arnhem stelden elf fractievoorzitters – eveneens in een brief – ook haar functioneren aan de kaak. Ze was „geen vrouw op de zeepkist”, vonden zij. Al was dat nooit van haar gevraagd of hardop tegen haar gezegd, zegt nu SP-raadslid Gerrie Elfrink. Hij ziet Krikke nu in „een oude reflex schieten”. „In de kramp, zoals ze in de begintijd in Arnhem wel deed als haar positie ter discussie wordt gesteld. Dat vind ik niet passen bij de ontspannenheid die ik de laatste jaren bij haar zag.”

Lees een portret van Krikke uit de tijd van haar aantreden in Den Haag: Beroepsbestuurder met een gekreukt verleden

De voorzitter van de selectiecommissie die haar voor het burgemeesterschap van Den Haag voordroeg, Rachid Guernaoui – toen D66-raadslid, nu wethouder namens Groep De Mos – is nog altijd enthousiast over de keuze. Den Haag zocht „een sterker verbinder” en dat is ze volgens hem. Hij zegt: „Ze bewaakt de goede sfeer.” En: „Ze is benaderbaar.”

‘Helemaal alleen’

Dat is waar vrijwel iedereen in de Haagse gemeentepolitiek mee komt. Talrijk zijn de anekdotes over Krikke die al wandelend door de stad steeds wordt aangeklampt door Hagenaars. Guernaoui komt met een voorbeeld uit de oudejaarsnacht van 2017, toen hij haar om twee uur ’s nachts tegenkwam, „helemaal alleen”. „Ze wilde zelf zien hoe de sfeer in de stad was.”

Talrijk zijn de anekdotes over Krikke die al wandelend door de stad wordt aangeklampt

Alleen, zeggen haar critici, een burgermoeder „moet ook mans genoeg zijn” mensen op hun „wangedrag aan te spreken”. Den Haag is geen gemakkelijke stad: nog los van de grote verschillen tussen arm en rijk, is het de hofstad, de regeringsstad, de ambassadestad. Een stad met multinationals en met Syriëgangers. Een raadslid zegt „pijn in de buik” te hebben van het idee dat er „zo weer iets kan gebeuren”.

Niet dat het Krikke wordt aangerekend dat het vuur uit de hand liep. Wel wordt haar verweten dat het gezag een deuk heeft opgelopen. „Als de gunfactor er nog was, was er geen probleem geweest”, zegt een fractievoorzitter uit de oppositie.

Geneuzel

Want het geduld met Krikke als voorzitter van de raad raakt ook op. Ze heeft geen tijd voor geneuzel en dat toont ze in raadsvergaderingen: ze houdt het het liefst kort. Fijn, zeggen haar fans, want de debatten in Den Haag kunnen tot ver na middernacht duren, en ze doet het met een grap. Haar critici vinden haar „quasi jolig” en noemen haar interrupties politiek bevooroordeeld. Ze gebruikt zinnetjes als: „Volgens mij was dit een goed antwoord van de wethouder, maar ik zie dat er nog een vraag is.”

Binnen de coalitie van Groep De Mos, D66, GroenLinks en haar eigen partij VVD is er nog steun voor Krikke. De VVD vindt de oppositie „vooruitlopen op het onderzoek” met hun kritiek en wilde net als Groep De Mos – „dit is een incident” – woensdag geen debat. D66 wel: de OVV zal pas rond de zomer zijn onderzoek afronden. Maar de partij bekijkt de bijna-ramp op Scheveningen „niet in het licht van deze burgemeester”, maar als een erfenis die op haar bord kwam.

Correctie (16 januari 2019): In een eerdere versie van dit stuk stond dat Pauline Krikke 61 jaar is. Dat klopt niet, ze is 57 jaar. Hierboven is dat aangepast.

    • Titia Ketelaar