Opinie

Treed harder op tegen ontgroeningen

Onderwijsblog Ga een weekeindje naar de Veluwe, dat schept ook een groepsband, vindt studentbestuurder Stephan Verhulst.

Vincent Jannink/ANP

Met veel tegenzin trok ik onlangs mijn sierlint aan als bestuurslid van een studentenkoor. Het bestuur van een andere culturele studentenvereniging had zich ‘geconstitueerd’ (nou, nou) en ons bestuur was uitgenodigd voor de constitutieborrel. Je komt in een café in hartje Utrecht waar ieder bestuur in zichzelf gekeerd strak in het pak met zo’n gewicht om zijn hals bezig is om zo veel mogelijk bier te drinken. Het ‘geconstitueerde bestuur’ zat in een hoekje met zichzelf te praten. Terwijl ik dat aanschouwde, voelde ik mij steeds sterker een corporale, elitaire snotneus die denkt boven de leden te staan. Kijkend in het rond bekroop mij ook het gevoel dat ik naar een stel peuters zat te kijken die als team één na laatste waren geworden bij een zwemwedstrijd maar dankzij hun medaille zich toch de winnaar voelden. Het deed me denken aan Koefnoens Peuterspeelzaal de Peuterfeut.

Een dergelijke mentaliteit staat voor wereldvreemdheid en gesloten cultuur en leidt tot grensoverschrijdend gedrag. Corporale studentenverenigingen lijken ongewenst gedrag zelfs te bevorderen met ontgroeningen. Krankzinnige taferelen komen vaak naar buiten, zoals het verplicht kruipen in kots en het verplicht tot 10 uur ‘s ochtends blijven bewegen waardoor psychische klachten ontstaan. Psychische klachten bij ontgroeningen zijn overigens niet uniek: bij Vindicat had psycholoog Martin Appelo dat al eerder vastgesteld. Een goede bekende van mij is onlangs als eerstejaars student vanwege die cultuur niet alleen vertrokken bij haar vereniging, maar heeft ook stad en studie achter zich gelaten. Bij Vindicat ging het zo ver dat de burgemeester van Groningen vorig jaar had aangekondigd de exploitatievergunning van Vindicat in te trekken als het bestuur weer niet zou meewerken met een politieonderzoek naar gebruik van geweld. Dat werd vorige week bekend.

Je zou kunnen denken: dat zoeken ze zelf maar uit. Alleen, dit zijn de bestuurders van onze toekomstige hockeyvereniging of de leidinggevende bij een bank. Als je bij hockeyclub Bloemendaal rondloopt zie je geen teken van onze multiculturele samenleving. De toekenning van zeer hoge bonussen aan topbestuurders van ING kan goed worden vergeleken met de wereldvreemdheid van corporale verenigingen.

Groepsgevoel

Waar komt die behoefte aan corporaliteit toch vandaan? Het zal te maken hebben met de segregatie die plaatsvindt in onze maatschappij. Kinderen gaan naar basisscholen met anderen die dezelfde achtergrond hebben. Vervolgens komen ze op een categoraal vwo of gymnasium. Op het corps treffen studenten ook types aan zoals zij zelf waardoor naast een krachtig groepsgevoel een sfeer van verhevenheid ontstaat. Vanwege de wetteloosheid is seksuele intimidatie bijna normaal en zorgt de vernedering bij de ontgroening ervoor dat ouderejaarsstudenten niets liever willen dan de eerstejaarsstudenten hetzelfde laten ervaren. En de universiteit blijft dit maar betalen. Een klein miljoen euro per jaar hoesten de Universiteit- en Hogeschool Utrecht op voor studentenverenigingen.

Waarom moeten sommige studentenbestuursvoorzitters zich rector, praeses of president noemen? Als bestuurder moet je gelijkwaardigheid uitstralen. Daarbij hoort no-tolerance beleid voor overschrijdend gedrag tegenover gelijken. Verhevenheid leidt ook tot wetteloosheid. Zo zei de oud-rector van Vindicat dat (eenvoudige) mishandeling intern wordt opgelost: ‘Bij ons kun je zo’n fout maken’. De cultuur die het bestuur hiermee schept, is een juridisch argument om voor toekomstige zaken te worden vervolgd wegens medeplichtigheid aan mishandeling.

Taak voor het Openbaar Ministerie dus.

Een bekend tegenargument: traditie. Maar tradities veranderen, bijvoorbeeld door de grotere gelijkheid tussen man en vrouw. Groepsbinding kan ook op een andere manier dan door ontgroening worden bereikt. In onze vereniging zijn de standaardactiviteiten al bindend genoeg. Zo blijven wij na de repetitie borrelen en gaan we om de zoveel tijd een weekend naar bijvoorbeeld de Veluwe waar we naast het zingen een bonte avond hebben. Ook zingen we regelmatig in een bejaardentehuis.

Trektocht

Mocht je toch een soort ontgroening willen hebben, maak dan een avontuurlijke trektocht in Scandinavië. Ga een toneelvoorstelling organiseren in het lokale bejaardentehuis waar ons grootste maatschappelijke probleem - eenzaamheid - zichtbaar is. Ga desnoods ‘s nachts zwemmen in de gracht. Leef je uit, maar onthoud: de ander is óók een mens. Een half jaar lang heb ik met School at Sea op een zeilboot rondgereisd met nog 30 andere scholieren waarbij vertrouwen, relativeringsvermogen en verantwoordelijkheid ervoor zorgden dat er een hechte groep ontstond. Zónder excessen.

De studentenvertegenwoordigers en het College van Bestuur van universiteiten zijn een deel van het probleem. De bereidheid van de CvB’s in Nederland om hard in te grijpen is minimaal en als er al wordt ingegrepen, is het verzet heftig. Zo riep de universiteitsraad het CvB in Utrecht op om eerst in gesprek te gaan met de verenigingen voordat het CvB actie zou ondernemen. Stel je voor dat mijn bestuur dat tegen onze donateurs zou zeggen bij grensoverschrijdende zaken. Als donateur zou ik het wel weten.

Het CvB van de Erasmus Universiteit maakt het ook bont. Bij het aanhalen van de relaties met Rotterdamse studentencorps een paar weken terug zei de rector magnificus dat een cultuurverandering teweegbrengen niet eenvoudig was en dat hij dat met ‘belangstelling’ zou volgen. Belangstelling? Dat heb je als je naar het Hallelujah van Händel luistert, niet als je luistert naar een studentenvereniging die aspirant-leden op de grond gooit met een president die aangeeft spijt te hebben van de ‘extreme cultuurverandering’ die hij aankondigde.

Het moet snel anders. Zet de ontgroening om in een kamp in het oerbos. Maak heldere afspraken over ontoelaatbaar gedrag en gewenst gedrag. Colleges van Bestuur moeten geen vrijblijvende maar keiharde afspraken maken over een –jawel- extreme cultuurverandering zonder ontgroening. Gehoorzamen ze niet, dan betaal je niet. Medestudenten kunnen de universiteit van binnenuit veranderen door zich verkiesbaar te stellen voor de medezeggenschap.

En anders moet de burgemeester de exploitatievergunning van sommige verenigingen maar intrekken.

Stephan Verhulst studeert rechten aan de Universiteit van Utrecht en is penningmeester van de Utrechtse Studenten Cantorij.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.