‘Millennial-angsten: dat zijn gewoon opblaasbeesten’

Danstheater Prestatiedruk bij millennials, daarover maakte collectief MAN || CO met ‘Hotel Rock Bottom’ een theatervoorstelling. „Je kunt je angsten zo groot en overweldigend maken als je wilt.”

Collectief MAN || CO. met voorstelling Hotel Rock Bottom .
Collectief MAN || CO. met voorstelling Hotel Rock Bottom . Foto Bart Grietens

Het zou het begin kunnen zijn van een feelgood-vriendinnencomedy: vijf jonge vrouwen dansen uitbundig in een hotelkamer met op de achtergrond een vrolijk deuntje. Maar voor een licht tafereel zijn hun bewegingen te dwangmatig, hun gezichtsuitdrukking te angstig en de achtergrondmuziek – die langzaam overvloeit in duistere deephouse – te unheimisch. Is dit een hotelkamer of een isoleercel?

Hotel Rock Bottom, de nieuwe voorstelling van bewegingstheatercollectief MAN || CO, gaat over de prestatiedrang van de millennialgeneratie. De groep tussen midden twintig en begin dertig, die aan alle eisen wil voldoen: een perfecte carrière en een Instagramwaardig leven, maar die tegelijkertijd (of misschien juist wel daardoor) massaal opbrandt en aan angsten lijdt, dat onbestemde gevoel dat er iets mis is.

En dus dansen de vijf alsof hun leven er vanaf hangt, in het strakke, Memphisdesign-achtige decor. Met elkaar, tegen elkaar. De obsessief opgewekte hotelreceptioniste voert de bevelen uit, en roept cynisch „She makes it look oh so easy!” over een van haar gasten. Een danseres die van de groep probeert af te wijken, wordt genadeloos gedisciplineerd en ingesloten door de rest, tot ze niet meer kan en haar ledematen mechanisch blijven rondtollen. Waarom juist een show over dit thema?

„Laatst sprak ik een vrouw van negentig, de oma van mijn vriendje”, zegt danseres Roma Koolen (27) die de rol van receptioniste speelt. „Zij zei: ik snap niet hoe jouw generatie dat doet. Jullie moeten zóveel tegelijk doen, zoveel informatie verwerken. En dat is ook zo. Onze generatie heeft oneindig veel keuzes, ook qua identiteit, ik noem dat ook wel de nieuwe ontzuiling. Je kunt overal bij horen, maar dat betekent ook aan alle maatstaven moeten voldoen.”

Danseres Sjifra IJpma (27), die als ‘gast’ is ingecheckt in het hotel, en in de voorstelling een beestachtige schreeuw laat horen, heeft het over de oneindige aspecten van het leven waarin millennials allemaal willen excelleren: werk, sociaal leven, de liefde. „Niemand vertelt je waar je prioriteit moet liggen. Dan moet je voor jezelf beslissen: waar hecht ik waarde aan?” Koolen: „Van elke keuze die je op onze leeftijd maakt krijg je FOMO (fear of missing out), want heb je wel de beste beslissing genomen?”

De onvermijdelijke ratrace als gevolg van deze prestatiedruk en vergelijkingsdrang zie je terug, met mechanische, herhalende bewegingen en onderlinge wedstrijdjes. De dansvloer is van een sadistisch noppenschuim: enorm zwaar om op te balanceren en tegelijkertijd een materiaal dat het je onmogelijk maakt om écht hard te vallen. IJpma: „Aan de ene kant hebben we steeds het gevoel dat er iets mis kan gaan, dat we misschien wel zullen falen. Maar niet voldoen aan maatschappelijke verwachtingen is bijna geen optie. Je bent altijd onderdeel van het systeem. Stel, je verliest je werk, dan móet je dat oplossen. Dat beklemmende gevoel zit in onze dans.”

De voorstelling van MAN || CO, waar naast Koolen en IJpma ook Moreen Beentjes, Lisa Feij en Susan Hoogbergen onderdeel van zijn, past binnen een golf(je) aan producties die je ook wel millennialtheater zou kunnen noemen met als thematiek de angsten en twijfels van deze generatie. Zoals cabaretduo Zijlstra & De Vlerk (over het bedriegerssyndroom) en Kirsten van Teijn (over voldoen aan het perfecte plaatje). Zware thema’s, maar wel humoristisch aangepakt. Zo is het collectief geïnspireerd door de absurdistische filmregisseur Yorgos Lanthimos (The Lobster, The Favourite)en tuimelen er op een gegeven moment enorme opblaasbeesten over het podium.

Koolen: „We nemen onszelf ook weer niet te serieus, in de dans zit ook veel humor.” IJpma: „We zijn natuurlijk super bevoorrecht om dit te kunnen maken.” Koolen: „Het helpt om de angsten die je hebt te vergelijken met opblaasbeesten. Die kun je in je hoofd zo groot en overweldigend maken als je wilt. Maar het zijn gewoon opblaasbeesten.”

Hotel Rock Bottom, Man || Co Bewegingstheater. Tournee t/m 25/4. Inl: mancobewegingstheater.nl
    • Jonas Kooyman