Opinie

Kabila regeert voort, als schaduw van de nieuwe president

Afrika

De plundering van Congo ging eind negentiende eeuw een nieuwe fase in: een immens gebied in Centraal-Afrika dat slaven uitvoerde, kwam in handen van één man, Leopold II. De Belgische koning bouwde zijn rijk op ivoor, rubber en bloed. De Congolezen hebben het nu meer dan een halve eeuw zelf voor het zeggen, maar de ellende is nooit gestopt. In weinig landen kwamen zoveel mensen om: onder Leopold (1885-1908) miljoenen. Rond de vorige eeuwwisseling nog eens ongeveer vijf miljoen.

Congo is het land van de onvervulde beloften: met ruim 1.100 delfstoffen en hoogwaardige metalen heeft het de potentie een van de rijkste landen van het continent te worden en een aanjager van Afrikaanse groei.

Het is wachten op een president die dit land met de omvang van West-Europa de goede kant op wil stuwen. Niet alleen ten dienste van een kleine politieke en zakelijke elite maar voor alle 80 miljoen inwoners van een van de armste landen, met een half miljoen vluchtelingen uit buurlanden en waar 4,5 miljoen eigen mensen ontheemd zijn. Een land zonder noemenswaardige infrastructuur, in het oosten beheerst door milities.

Nog steeds profiteert een kleine groep, onder regie van president Joseph Kabila. Ivoor en rubber zijn nu coltan en kobalt, cruciaal voor smartphones en elektrische auto’s. Kabila nam in 2001 de macht over van zijn vader Laurent, de man die dictator Mobutu verdreef en die door een eigen lijfwacht werd vermoord. Na twee regeerperiodes luisterde junior naar zijn critici en liet hij na twee jaar traineren verkiezingen uitschrijven.

Even was er hoop op vernieuwing. Oud-Exxon-baas Martin Fayulu leek die verkiezingen van 30 december te gaan winnen, ruimschoots. Hij was door de oppositie naar voren geschoven als de man die de pion van Kabila moest verslaan. Maar een dag later ging een ander oppositielid toch voor zijn eigen kansen: na tien dagen handmatig stemmen tellen werd deze Félix Tshisekedi tot de verrassende winnaar uitgeroepen. Alles wijst erop dat Kabila daar de hand in heeft, net zoals overduidelijk was dat de verkiezingen ook op de dag zelf allesbehalve volgens de spelregels waren verlopen.

Waarschijnlijk omdat de kandidaat van de regeringscoalitie wel erg weinig stemmen kreeg, zo redeneert de Amerikaanse Afrika-kenner Pierre Englebert, besloot Kabila Tshisekedi met frauduleuze praktijken in het zadel te helpen. Die slaat opeens een andere toon aan over Kabila. Terwijl Fayulu zaterdag bij het Constitutioneel Hof (met Kabila-rechters) een hertelling eiste – na intimidatie door oproerpolitie – werd bekend dat de Kabila-coalitie 350 van de 485 parlementszetels gewonnen had. Wat erop neerkomt dat de nieuwe regering een Kabila-gezinde premier krijgt. Volgens de ontwikkelingsorganisatie van zuidelijke Afrikaanse staten SADC kan de vorming van een regering van nationale eenheid een uitweg bieden.

Het ziet ernaar uit dat Congo met de installatie van president Tshisekedi voor het eerst sinds de onafhankelijkheid een democratische machtswisseling beleeft. Helaas alleen in naam. De sterke man blijft Kabila. Het buitenland legt hem niets in de weg; de aanvoer van grondstoffen voor smartphones en elektrische auto’s is niet in gevaar. Voorkomen moet worden dat deze vreedzame machtswisseling met bloedvergieten gepaard zal gaan. Alle hoop is gevestigd op het Constitutionele Hof, dat een hertelling van de stemmen moet afdwingen. De wereld mag juist nu niet wegkijken; iedereen die invloed kan uitoefenen moet dat doen, in de hoop dat de verkiezing een ware democratische machtswisseling wordt.
In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.

De ontwikkelingsorganisatie van zuidelijke Afrikaanse staten (SADC) roept op tot de vorming van een regering van nationale eenheid in de Democratische Republiek Congo:

Aankondiging SADC over Congo by on Scribd