Elke Brusselse concessie creëert een probleem

Reacties in Europese Unie De nederlaag van May verrast de Europese Unie niet. Er zijn nu vier opties. Welke het wordt, kiezen de Britten.

Foto Frank Augstein

Wat heeft de Europese Unie de Britten te bieden na de ondubbelzinnige nederlaag van Theresa May dinsdag in het Lagerhuis? Veel hangt af van de vraag waarmee de Britse premier– May of een opvolger – nu naar Brussel komt. „Als een deal onmogelijk is en niemand wil een No Deal, wie heeft dan eindelijk de moed om te zeggen wat de enige echte oplossing is”, twitterde EU-president Donald Tusk dinsdagavond na de stemming. Mede-onderhandelaar namens het EU-parlement Guy Verhofstadt liet vanuit Straatsburg weten: „Het Britse parlement heeft gezegd wat het niet wil, nu is het tijd uit te vinden wat ze wel willen”.

Maar het lijstje met mogelijkheden is beperkt. En elke optie kent voor de Europese Unie hetzelfde manco: helpt het? Tot nu toe leidt elke concessie tot een nieuw probleem. „Ik dring er met klem op aan dat het Verenigd Koninkrijk duidelijk maakt wat ze van plan is”, liet Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker dinsdagavond in een verklaring weten. Wat zijn de Brusselse opties?

  1. Toch weer zoeken naar een compromis om Mays deal te redden

    Kans op succes via deze optie is haast niet meer voor te stellen, maar het komt wel weer opnieuw aan de orde zodra May of een opvolger de komende dagen naar Brussel trekt voor de zoveelste poging. Zoals Juncker dinsdagavond herhaalde: dit is nu eenmaal de deal, de beste, er is geen andere.

    Alle aanpassingen zijn per definitie marginaal, beide partijen zijn al tot het uiterste gegaan. Probleem is bovendien dat alle compromissen tot nu niets hebben uitgehaald. Het grootste probleem in het Britse parlement nu, het gebrek aan een einddatum voor een douane-unie met de EU mocht een handelsakkoord uitblijven, was eind vorig jaar nog juist een concessie aan May. Nog afgelopen maandag, een dag voor de stemming, kwamen Tusk en Juncker met een verklaring dat de noodoplossing ook wat de EU betreft niet permanent zal zijn, als zij ooit al nodig is.

    Het hielp niet. Extra probleem is dat de nederlaag van May zo fors is dat elke vraag om nieuwe concessies van haar ongeloofwaardig is. Het is nu wel duidelijk dat May geen enkele deal kan binnenhalen. Voor de EU is dit een duivels dilemma: zoals voor elk land geldt ook voor de Britten dat de premier de premier is – tot er een ander is. Maar de facto heeft ‘Brussel’ niemand meer in Londen om mee te praten zolang May er zit.

  2. Dan maar No Deal

    Het taboe van Brussel. Niemand bepleit dit, althans, hardop niet. De EU kan natuurlijk zelf beslissen de onderhandelingen niet meer voort te zetten. Maar de EU wil graag een deal. Niet alleen om wanorde te voorkomen op 29 maart,maar ook omdat de afspraken over Britse achterstallige betalingen dan vervallen: 39 miljard pond (44 miljard euro).

  3. De Brexit uitstellen

    Alleen aan de orde als de Britten erom vragen. Wettelijk gaat de Brexit op 29 maart 2019 in, twee jaar nadat de Britten hun vertrek officieel hebben aangekondigd. Of er nu een akkoord is of niet. Uitstel vergt instemming van alle lidstaten. Zij hebben geen principiële bezwaren, maar hebben wel May duidelijk gemaakt dat ze willen weten waarvóór dat uitstel dient. Uitstellen om alleen het probleem te verlengen heeft geen zin.

    Ook hierop slaan de verzuchtingen van Juncker en anderen dat de Britten eindelijk eens duidelijkheid moeten geven over hun intenties. Komen er nieuwe verkiezingen? Een tweede referendum? Zonder Britse initiatieven die echt tot een oplossing leiden, is ook uitstel geen reële optie, is de boodschap. En bij elke reden van uitstel horen ook Europese eisen. Wel al uitgezocht: juridisch lijkt het mogelijk in mei een Europees Parlement te kiezen zonder Britse vertegenwoordigers, zelfs als de Brexit tot daarna wordt uitgesteld.

    Lees ook: Nederland gaat stug verder met het voorkomen van een Brexit-chaos
  4. De Brexit gaat gewoon niet door

    Dit kunnen alleen de Britten beslissen – ze hebben er zelfs geen instemming van de EU voor nodig. Hier wordt in de EU door sommigen nog altijd op gehoopt. Deze week nog tekenden honderd Europarlementariërs een wanhopige oproep aan de Britten met de boodschap: blijf bij ons. Ook regeringsleiders zoals Mark Rutte, Angela Merkel en Leo Varadkar van Ierland zouden juichen, maar ze hopen tegen beter weten in. Al ziet Europarlementariër Peter van Dalen (CU-SGP) wel een uitweg: „Er moet nu een gebaar uit Brussel komen. Tusk en Juncker moeten aan tafel. Niet om over een betere Brexit-deal te praten, maar over hoe het VK binnen de EU kan blijven.” Als tegenprestatie, vindt Van Dalen, die namens de CU-SGP in dezelfde eurofractie zit als de conservatieven van May, moet Brussel beloven dat aan „verdere Europese politieke integratie een einde komt”.

    • Tijn Sadée
    • René Moerland