Tekort aan geneesmiddelen groeit verder

Het probleem is dat de prijzen van veel medicijnen sterk zijn gedaald, waardoor apothekers alsmaar kleinere voorraden aanleggen.

De apotheek in het Ikazia Ziekenhuis Rotterdam.
De apotheek in het Ikazia Ziekenhuis Rotterdam. Foto Lex van Lieshout/ANP

Het aantal geneesmiddelen dat tijdelijk niet leverbaar of helemaal niet verkrijgbaar is, steeg het afgelopen jaar naar 769. Dat is een stijging van 5 procent vergeleken met het jaar ervoor, blijkt uit cijfers van apothekersorganisatie KNMP die maandagochtend zijn gepubliceerd.

Niet-verkrijgbare middelen die vaak gebruikt worden zijn onder meer de anticonceptiepil, een oogzalf bij virusontstekingen, medicijnen voor eczeem en herseninfarcten en een antipsychoticum. Ook het ontbreken van tabletten voor patiënten met de ziekte van Parkinson (levodopa/carbidopa) had impact, vanwege de nauwkeurige dosering voor patiënten.

Meerdere oorzaken

Het ontstaan van de tekorten heeft volgens de KNMP meerdere oorzaken. Ten eerste zorgen problemen in de logistieke keten voor tijdelijke tekorten. Wereldwijd staan prijzen onder druk en is er stevige concurrentie ontstaan, wat ertoe leidt dat Aziatische grondstoffenproducenten en medicijnenfabrieken fuseren of volledig sluiten. Het gevolg is dat veel Europese fabrikanten afhankelijk zijn geworden van een steeds kleiner aantal leveranciers.

Lees ook: Iedereen wijst naar de ander bij pillentekorten.

Daarnaast wijst de organisatie op de Wet geneesmiddelenprijzen en het zogeheten preferentiebeleid van de zorgverzekeraars, dat ervoor zorgt dat prijzen dusdanig laag zijn dat fabrikanten en apothekers nauwelijks nog winst maken op medicijnen. Het preferentiebeleid is bedoeld om concurrentie te bevorderen en kosten te besparen, maar zorgt er tegelijkertijd voor dat het aanleggen van voorraden niet aantrekkelijk is voor partijen die niet ‘preferent’ zijn. Zo ontstaan medicijnentekorten voor patiënten.

‘Door de bodem’

“Het gaat vaak om kwetsbare patiënten”, zegt KNMP-directeur Eric Janson. Doordat veel apothekers moeten afwijken naar alternatieve geneesmiddelen is er volgens hem sprake van “suboptimale zorg”.

Hij pleit voor een ander financieel systeem. Janson: “Door dit financiële systeem wordt veel bespaard. Maar als je de prijzen maar blijft drukken, ga je uiteindelijk door de bodem heen. Het gevolg is dat er regelmatig voorraden worden aangelegd van slechts drie maanden. Dat moet in mijn ogen naar een jaar of langer.”

De directeur wil hiervoor graag in gesprek gaan met producenten, groothandels en zorgverzekeraars, maar verwacht “een heel lastig gesprek”. Industrie en politiek zien grotere voorraden als de oplossing, maar tot dusver wil niemand voor de kosten opdraaien.

Brexit en strengere EU-regels

Al sinds 2010 zijn er oplopende medicijnentekorten in Nederland. Die worden in kaart gebracht door de instantie Farmanco. Wanneer een medicijn minimaal veertien dagen landelijk niet verkrijgbaar is, noteren zij een tekort. Elk geval wordt volgens de KNMP geverifieerd bij de fabrikanten.

De apothekersorganisatie vreest ook dit jaar voor meer tekorten. Daarbij wijst het op de onzekerheden door Brexit en de invoering van de Falsified Medicines Directive, een EU-verordening die een verzegeling van elk medicijndoosje en een unieke code op de verpakking verplicht maakt. Die Europese regels gaan in op 9 februari en kunnen er volgens de KNMP voor zorgen dat meer fabrikanten hun productie om economische redenen staken.

    • Chris Koenis