Opinie

    • Menno Tamminga

Paul Polman krijgt toch wel een lintje?

None

Modern leiderschap ziet er zo uit. Twee topmanagers uit het Brits-Nederlandse bedrijfsleven die jaarlijks miljoenen euro’s verdienen feliciteren elkaar op Twitter. Alan Jope, per 1 januari chef van voedings- en zeepgigant Unilever bedankte op Nieuwjaarsdag zijn voorganger Paul Polman voor diens „geweldige bijdrage aan Unilever en aan de wereld” met zijn duurzame bedrijfsbeleid. Polman prees daarop zijn opvolger de hemel in. Unilever is blessed with leaders like you. Is dit politiek? Showbiz? Nee, dit is/was de baas van Unox, Dove, Marmite en nog een paar honderd merken die u wel eens koopt.

Sommige topmanagers laten zich uitzwaaien met afscheidsinterviews, Polman zwaaide de media eind november vorig jaar uit in een interview met het AD. Polmans antwoord op een van de eerste vragen van de journalisten: „Jij gelooft wat er in kranten staat?” Dat was een week voordat zijn vertrek werd aangekondigd.

Hij is abrupt weg uit het bestuur, maar helpt Jope een half jaar. Krijgt ambteloos burger Polman straks een ovatie op de aandeelhoudersvergadering? Een afscheidstour? Een lintje?

Lees ook dit portret van Paul Polman. Idealist in een wereld van geld

Polman is weg, maar de kloof blijft. De kloof tussen de verwachtingen van de samenleving en politici over het beleid van multinationals enerzijds en de uitwerking ervan anderzijds. Denk aan: de hoogte van beloningen aan de top, belastingen, fatsoenlijke arbeidsomstandigheden en lonen voor de medewerkers.

Polman geldt als kampioen duurzaamheid, die Unilever heeft getransformeerd. Toch is zijn opvatting over maatschappelijk verantwoord ondernemen opvallend beperkt. Zijn eigen beloning valt daar bijvoorbeeld buiten. Hij staat bovenaan een van de meest foute lijstjes: die van de loonkloof.

Polman verdiende in 2017 292 maal het gemiddelde van een Unilever-werknemer. Het Financieele Dagblad, dat het lijstje vorige week publiceerde, becijferde dat hij in minder dan één dag het jaarloon van een doorsnee Unilever-werknemer ontvangt. Ter vergelijking: Ben van Beurden (Shell) verdient 67 maal de doorsnee werknemersbeloning. Feike Sijbesma (DSM), ook duurzaamheidsvoorvechter, 34 maal.

En over verantwoord ondernemen gesproken... Zaterdag merkte de directeur van de Consumentenbond, Bart Combée, in een interview met NRC op dat Unilever niet mee wil doen met afspraken over ‘kindermarketing’. Supermarkten zetten op hun huismerken geen kinderidolen, Unilever wel.

Het is wel geruststellend dat Polmans opvolger nog het nodige te doen heeft en zijn bewierookte voorganger moet afvallen in plaats van ophemelen.

Maar toch... Het voorgaande laat onverlet dat Polman uiterst effectief is geweest in het uitdragen van de boodschap dat het bedrijfsleven, en zeker grote ondernemingen, een ruimere verantwoordelijkheid hebben dan alleen beleggers blij maken. Dat juist Britse beleggers hem een nederlaag bezorgden, zodat hij Unilevers hoofdkantoor niet in Rotterdam kon centraliseren, is wat dat betreft wel passend.

Polmans boodschap dat ondernemingen niet alleen aandeelhouders moeten dienen, maar ook naar andere belanghebbenden en belangen moeten kijken, zoals duurzaamheid, is typisch Noord-Europees gedachtengoed. Ook al wordt daar ook het nodige gezondigd tegen deze opvatting. Maar voor de Angelsaksische bedrijfs- en beleggerswereld is het vloeken in de kapitalistische kerk. Toch bleef Polman zijn blijde boodschap van de kansel verkondigen. En het slaat aan, zonder dat het algemeen aanvaard is in de Fortune 500-bedrijven.

Dáárom verdient Polman een lintje. Of krijgt Mark Rutte dat niet door het kabinet na het dividendbelastingdebacle?

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.
    • Menno Tamminga