Neergestoken burgemeester Gdansk overleden aan verwondingen

Burgemeester Adamowicz werd zondag neergestoken tijdens een liefdadigheidsfestival. Hij liep verwondingen op aan zijn hart en andere organen.

Burgemeester Pawel Adamowicz spreekt vanaf een podium in Gdansk, vlak voordat hij werd neergestoken.
Burgemeester Pawel Adamowicz spreekt vanaf een podium in Gdansk, vlak voordat hij werd neergestoken. Foto Bartosz Banka/Reuters (via Agencja Gazeta)

De burgemeester van de Poolse stad Gdansk, die zondag tijdens een liefdadigheidsevenement werd neergestoken, is maandag aan zijn verwondingen overleden. Dat heeft de Poolse minister van Gezondheid laten weten aan tv-station TVN24. “We konden niet winnen”, zei de minister over het sterven van de 53-jarige Pawel Adamowicz.

Adamowicz werd aangevallen nadat hij een toespraak had gehouden op het podium van een grote inzamelingsactie voor betere zorg. Hij liep messteken op in het hart en andere organen. Na het incident onderging hij een vijf uur durende operatie.

Direct na de aanslag op de burgemeester konden beveiligers een 27-jarige verdachte aanhouden. Hij werd overgedragen aan de politie. Maandagmiddag is hij officieel aangeklaagd voor moord op de burgemeester, waar dat eerder die dag nog om poging tot moord ging.

Het onderzoek naar de moord richt zich ook op de geestelijke gesteldheid van de verdachte. Op videobeelden is te zien dat de man na het steekincident met zijn armen in de lucht rondloopt op het podium. Hij pakt een microfoon en roept zijn naam naar het publiek, Stefan. Tweemaal zegt Stefan W. dat hij “onschuldig in de gevangenis heeft gezeten” en dat hij is “gemarteld” door Burgerplatform, de partij van Adamowicz. “Dat is de reden van Adamowicz’ dood”, roept hij. Vlak daarna wordt hij door beveiligers naar de grond gewerkt.

De 27-jarige man was volgens de politie een maand geleden uit de gevangenis vrijgelaten. Hij zat vijfenhalf jaar vast na een veroordeling voor het beroven van banken. De politie gaat ervan uit dat Stefan W. de aanval op Adamowicz zorgvuldig gepland had.

Perskaart

Hij kon waarschijnlijk met een perspas toegang krijgen tot het podium waarop Adamowicz sprak. De vraag die Poolse media stellen is hoe de verdachte erin slaagde een perskaart te bemachtigen. Het is ook mogelijk dat de perskaart vals was. Uiteindelijk viel de verdachte de burgemeester aan met een 14,5 centimeter lang mes, terwijl betrokkenen zeggen dat de toegang tot het terrein streng gecontroleerd werd. Een vertegenwoordiger van het bedrijf Tajfun dat het evenement beveiligde zei maandagmiddag tijdens een persconferentie dat ze vijftig beveiligers hadden ingezet. Alleen kregen zij de opdracht de drukte in goede banen te leiden, niet om personen te beveiligen, zegt de vertegenwoordiger van Tajfun.

Het festival waar de aanslag plaatsvond, is een jaarlijks evenement waarop beroemdheden en politici in heel Polen geld inzamelen voor ziekenhuizen. Maandagmiddag kondigde Jerzy Owsiak, voorzitter van de stichting die het evenement organiseert en een bekende journalist, op te stappen vanwege de vele “vreselijke reacties in mijn richting”.

Politiek gesteggel

Maandagavond riep president Andrzej Duda alle fractievoorzitters op om samen te komen voor overleg om een gezamenlijke mars tegen “geweld en haat” te organiseren op dinsdag. Burgerplatform en de linkse oppositiepartij SLD bedankten voor de uitnodiging. Het linkse SLD schreef in een toelichting de dood van Adamowicz niet te willen gebruiken als “PR-moment”. De partij beschuldigt de president ervan geen “leiderschap” te hebben getoond in de verharde politieke situatie in het land en stelt dat zijn regering “de plicht” heeft om verantwoordelijkheid te nemen voor “dit soort zaken”. Politieke bijeenkomsten en marsen lossen de problemen niet op, aldus de linkse oppositiepartij.

Adamowicz stond bekend om zijn progressieve standpunten. Hij was een voorvechter van gelijke rechten voor homoseksuelen en transgenders. Vorig jaar liep hij mee in de Gay Pride in Gdansk, iets wat niet veel burgemeesters in het conservatieve Polen hem nadeden. De partij van Adamowicz, Burgerplatform, kondigde in verschillende steden bijeenkomsten aan die maandagavond zullen plaatsvinden.

    • Vincent Sondermeijer
    • Mark Middel