Na 2,5 jaar is de Brexit nog geen stap verder

Verenigd Koninkrijk Dinsdag stemt het Lagerhuis over de Brexit-deal. Veel Britten kunnen het B-woord niet meer horen.

Een voorstander van de Brexit maandag buiten het Britse parlement in Londen. Op de achtergrond demonstreren tegenstanders.
Een voorstander van de Brexit maandag buiten het Britse parlement in Londen. Op de achtergrond demonstreren tegenstanders. Foto Will Oliver/EPA

Er zijn kleine daden van verzet. Op het dak van het gemeentehuis van de Londense borough Islington wappert nog steeds de Europese vlag naast de Union Jack. Het aanstaande Britse vertrek uit de EU is geen reden de vlag te strijken. En er is stille steun. Zoals de gepensioneerde IT’er in Rhyd-uchaf, een gehucht in Wales, die iedere dag zijn pro-Brexit-T-shirt aantrekt. Wat in juni 2016 een wit campagnehemd was, is nu een vaal aandenken aan een tijd dat Brexiteers een glorieuze toekomst beloofden en geloofd werden.

De glans is er af, na 2,5 jaar ruziën, debatteren, politieke crises, verkiezingen en nederlagen in Brussel. Iedere krant die een Brit openslaat, ieder nieuwsbulletin dat hij aanzet, iedere nieuwssite die zij opent gaat over de Brexit, waar het Lagerhuis dinsdagavond over stemt. Natuurlijk zijn er veel Britten die bezorgd, boos en teleurgesteld zijn, maar er zijn er nog meer die het B-woord niet meer kunnen horen of zien. De Brexit is als een groot Brits familiegeheim. Dat wil je verzwijgen. Soms zie je die weerzin als je het onderwerp ter sprake brengt. Een topambtenaar trekt een zuur gezicht als hem gevraagd wordt of hij Middle England van Jonathan Coe gelezen heeft. De roman vertelt het verhaal van de sluipende polarisering van de Engelse maatschappij in de jaren voor het referendum.

Lees ook: ons liveblog over deze belangrijke Brexit-dag

Het boek gaat over argwaan tegen buitenlanders, valse nostalgie naar een tijd dat de Engelse industrie- steden levendig waren en een land dat zoekt naar een reden om trots op zichzelf te zijn. „Je denkt toch niet dat ik dat voor mijn plezier ga lezen”, zegt de ambtenaar.

Het zijn lelijke jaren geweest, in de politiek en in de maatschappij. Vorige week werd John Bercow, de voorzitter van het Lagerhuis, beticht van partijdigheid. Het bewijs? Zijn vrouw zou op haar auto een bumpersticker hebben met de tekst ‘bollocks to Brexit’. „Denkt u werkelijk dat mijn vrouw mijn bezit is”, riposteerde Bercow. Dat is soms het niveau van het Britse parlement.

Demonstraties steeds rauwer

Buiten het Paleis van Westminster gaat het er ook steeds rauwer aan toe. Lange tijd was de sfeer opgewekt bij de demonstranten. Ze liepen met borden met teksten als ‘toeter als u tegen de Brexit bent’. Of ze zwaaiden met Britse vlaggen, een teken dat ze voor het uittreden waren.

Nu komen er types met banden met extreem-rechts op de demonstraties af. Het Lagerhuislid en Remainer Anna Soubry (Conservatieven) werd onlangs uitgemaakt voor fascist. De Londense politie wil nog steeds dat vreedzame demonstranten de kans krijgen hun mening te ventileren aan College Green, zoals het grasveld tegenover het parlement officieus heet. Maar de autoriteiten zijn zich ervan bewust dat het menens is. In een straatje pal achter het grasveld waken dezer dagen agenten. Klaar om in te grijpen als de situatie weer uit de hand loopt. Keep calm and carry on is een cliché dat nu definitief de prullenbak in kan.

Lees ook: Volhouder Theresa May heeft flink bijgedragen aan de chaos

Het is een bizarre situatie. Wie debatten bezoekt in verloederde steden als Sunderland en hippe Londense wijken als Hackney constateert dat de angsten, zorgen en verlangens bij grote delen van de Britten, voor en tegen de Brexit, vaak overeenkomen. Er is woede over het decennium van austerity, de extreme bezuinigingsslag na de financiële crisis.

Er is woede over het gebrek aan betaalbare woningen, over de tanende kwaliteit van zorg, over de bezuinigingen op de politie en onderwijs. Misdaad in de grote steden neemt toe. Een op de vijf Britten, 14 miljoen in totaal, leeft in armoede, berekende een VN-rapporteur onlangs. Als Britten, divers als ze zijn, al iets collectief verlangen van hun politici, is dat die onderwerpen serieus genomen worden.

Maar ja, eerst moet de Brexit geregeld worden.

    • Melle Garschagen