Linkse terrorist Battisti na decennia uitgeleverd aan Italië

Brazilië ziet de arrestatie van Cesare Battisti als een cadeautje aan de populistische regering in Rome.

Cesare Battisti werd maandag rond het middaguur door de Italiaanse politie opgewacht op het vliegveld Ciampino bij Rome.
Cesare Battisti werd maandag rond het middaguur door de Italiaanse politie opgewacht op het vliegveld Ciampino bij Rome. Foto Alberto Pizzoli/AFP

Cesare Battisti is in Italië tot levenslang veroordeeld wegens moordaanslagen in de bloedige ‘jaren van lood’, de terreur van linkse en rechtse groeperingen die Italië en Duitsland in de jaren zeventig en tachtig in de greep hield. Ruim dertig jaar kon Battisti een betrekkelijk ongestoord leven leiden in Mexico, Frankrijk en Brazilië, onder bescherming van linkse regeringen in die landen.

Tot deze maandag, de dag van zijn langverwachte uitlevering aan Italië.

Battisti, 64 jaar en schrijver van een aantal boeken, werd afgelopen zaterdag in Bolivia gearresteerd. Hij was daar vanuit Brazilië naartoe gevlucht, in de hoop politiek asiel te krijgen van de linkse president Evo Morales, nadat de nieuwe rechtse Braziliaanse president, Jair Bolsonaro, had gezegd dat hij Battisti wilde uitleveren. Bolsonaro’s zoon Eduardo twitterde: „Brazilië is geen land van bandieten meer. Matteo Salvini, er komt een ‘cadeautje’ aan.

Minister Salvini van Binnenlandse Zaken vierde de uitlevering van Battisti, waarvoor opeenvolgende Italiaanse kabinetten zich hebben ingezet, als een triomf voor de populistische regering, die sinds juni in Rome zit. „Cesare Battisti is geen politiek vervolgde, of een simpele schrijver van romannetjes: hij is een communistische terrorist”, schreef Salvini in het Italiaanse blad Leggo. „Hij is beschermd en in de watten gelegd door vrouwen en mannen van links, vermeende intellectuelen, vip’s en politici.”

Politiek vluchteling in Frankrijk

In het verleden was Battisti lid van de extreem-linkse groep PAC (Gewapende proletariërs voor het communisme). Hij was geen hoofdrolspeler in het politieke geweld van de jaren zeventig en tachtig, maar was een symbool geworden voor een groep veroordeelde terroristen die in andere landen konden leven en werken zonder het risico te lopen uitgeleverd te worden.

Battisti kreeg in 1981 twaalf jaar wegens gewapende overvallen, maar wist te ontkomen uit een Italiaanse gevangenis en werd in 1990 bij verstek veroordeeld voor vier moorden: twee die hij zelf heeft gepleegd en twee waarbij hij medeplichtig was. Eind jaren zeventig had hij een juwelier en een slager doodgeschoten. De reden, in de argumentatie van de PAC: de twee slachtoffers hadden zich ieder gewapenderhand verzet toen ze werden overvallen, en hadden zich daarmee ontpopt als vijanden van door de staat geknechte proletariërs. Battisti heeft zelf overigens steeds ontkend.

Hij woonde jaren in Frankrijk. De in 1981 gekozen socialistische president Mitterrand bood een veilige thuishaven voor mensen die in Italië werden vervolgd wegens linkse terreur. Volgens de doctrine-Mitterrand hadden ze een status vergelijkbaar met die van politiek vluchteling, omdat ze in eigen land geen eerlijk proces zouden krijgen. Battisti, die in tegenstelling tot veel andere extreem-linkse activisten de gewapende strijd nooit heeft afgezworen, vluchtte in 2004 naar Brazilië toen president Chirac het beleid veranderde.

Overgebracht naar gevangenis

Salvini was zelf naar het vliegveld bij Rome gekomen om de terugkeer van Battisti in Italië te vieren. Hij heeft gezegd dat hij andere landen de uitlevering wil vragen van veroordeelde linkse terroristen. De meesten van hen zitten in Frankrijk. Bovenaan de Italiaanse verlanglijst staat Alessio Casimirri, een lid van het commando van de Rode Brigades dat in 1978 de christen-democratische leider Aldo Moro heeft ontvoerd en later vermoord. Die is nu eigenaar van een restaurant in Nicaragua, dat geen uitleveringsverdrag met Italië heeft.

Battisti zou worden overgebracht naar de Rebibbia-gevangenis in Rome. De Italiaanse regering heeft gezegd dat hij daar zijn veroordeling tot levenslang zal moeten uitzitten.

In de jaren zeventig en tot in de jaren tachtig zaaiden verscheidene linkse en rechtse groeperingen terreur in Italië met moorden, bomaanslagen, ontvoeringen en andere vormen van geweld. De bekendste linkse terreurorganisatie was de Rode Brigades.

(Dit is een geüpdate versie van een eerder artikel, met meer achtergrondinformatie.)

    • Marc Leijendekker