Opinie

    • Wouter van Loon

Hoe instabiel is Rutte-III?

VVD en D66 dreigen met een kabinetscrisis, terwijl Klaas Dijkhoff al onder vuur lag binnen zijn eigen partij. Mark Rutte sipte zelf ook van witte wijn en minister Eric Wiebes wacht een lastig bezoek in Groningen.

KABINETSCRISIS: De campagne is nauwelijks begonnen of twee coalitiepartijen beginnen met dreigen om het kabinet op te blazen. Eerst de VVD, in de persoon van Klaas Dijkhoff in een interview in De Telegraaf: hij stelde dat de kans dat hij het klimaatakkoord gaat uitvoeren “letterlijk nihil” is. “Als ik óf het kabinet óf de burger moet laten vallen: de burger zal ik nooit laten vallen.” Gisteren dreigde Rob Jetten bij de aftrap van de campagne van D66: “Zonder ambitieus klimaatbeleid geen kabinet.” De al zo broze verhoudingen in de coalitie worden nog eens extra op scherp gezet. Dat voedt de speculaties: overleeft Rutte III 2019?

POPULISTISCH TOONTJE: Ook binnen de VVD leidden de uitspraken van Dijkhoff tot kritiek. Bijvoorbeeld van Liberaal Groen, een netwerk dat de VVD in de richting van duurzamere standpunten wil trekken. Voorzitter Gijs Dröge noemde in Nieuwsuur de boodschap van Dijkhoff “niet goed”, en suggereert dat die vooral bedoeld was om PVV of FvD-kiezers te paaien. En Dijkhoff riep binnen de VVD al weerstand op, omdat hij die groep kiezers naar zich toe probeerde te trekken. De burgemeesters van Assen en Purmerend zegden hun lidmaatschap op. En Koen Schuiling, burgemeester van Den Helder, had in NRC felle kritiek. Hij ergert zich aan het gebrek aan liberale waarden, en aan het “populistische toontje”. Nu Mark Rutte steeds nadrukkelijker in verband wordt gebracht met een Europese topfunctie, lijkt de vrees bij sommige VVD’ers toe te nemen: wat als Klaas Dijkhoff het straks overneemt?

WIJN SIPPEN: Mark Rutte schoot Klaas Dijkhoff te hulp in Buitenhof. Volgens Rutte zijn de coalitiepartijen het weliswaar eens over de klimaatdoelstellingen, maar hij leende ook wat uit het vocabulaire van Klaas Dijkhoff: “We doen dat niet omdat de Amsterdamse elite dat zo graag wil.” Later had hij het over “wijn sippende elite” die tegen Trump protesteert. Het Amsterdamse GroenLinks-raadslid Zeeger Ernsting dook een foto van Rutte op die een glas wijn met Vladimir Poetin klinkt. Ook een foto van Rutte met vriend Jort Kelder, drinkend uit een glas met witte wijn, ging over Twitter.

KLIMAATPARTIJ: Voor D66 is de harde aanval van Dijkhoff het ideale moment om zich neer te zetten als dé groene partij van Nederland, die de VVD aan haar klimaatafspraken gaat houden. Rob Jetten noemde het bij de aftrap zijn “persoonlijke missie” om te zorgen dat het klimaatakkoord een succes wordt. Jetten hoopt op die manier ongetwijfeld stemmen van GroenLinks af te vangen. Jesse Klaver hoopt komend jaar juist een sleutelrol te vervullen. Als na de Provinciale Statenverkiezingen het kabinet zijn meerderheid in de Eerste Kamer verliest, kan GroenLinks waarschijnlijk als enige partij in zijn eentje het kabinet aan een meerderheid in de Eerste Kamer helpen.

VVD vs D66 DEEL II: De relatie tussen VVD en D66 wordt verder onder druk gezet door VVD-Kamerlid Wybren van Haga: hij neemt D66-minister Sigrid Kaag voor Internationale Handel vandaag onder vuur. Van Haga vindt dat de handelsbelangen van Nederlandse ondernemers in het beleid van Kaag wegvallen “onder het sausje van maatschappelijk verantwoord ondernemen en vrouwenrechten”, stelt hij in het FD. De VVD’er wil dat de minister een ambassadeur voor handelsbevordering aanstelt.

BEVINGSCHADE: Een lastige dag voor Eric Wiebes van Economische Zaken: de VVD-minister gaat op werkbezoek in Groningen. Daar wordt hij verwelkomd met vuilnisbakken op straat met daarop de tekst: “Wiebes behandelt ons als vuilnis.” De minister heeft onder meer een probleem met de afhandeling van schadeclaims. Die nam het ministerie over van de NAM, in de hoop dat de achterstand weggewerkt zou kunnen worden. Maar het ‘stuwmeer’ aan claims is alleen maar groter geworden, meldde de Volkskrant vorige week. 13.472 claims lagen er op 19 maart, toen de overheid ze overnam – dat zijn er nu ruim 17.500. Wiebes wil eind dit jaar de ‘werkvoorraad’ die er nu ligt hebben weggewerkt. Of dat lukt? Sinds maart werden niet meer dan 2.500 claims verwerkt – en er kwamen er dus nóg meer bij.

QUOTE VAN DE DAG:

“Ik zal de rest van het jaar weer netjes praten.”

Mark Rutte belooft bij Buitenhof zich te gedragen. Vrijdag wilde hij bedreigers van hulpverleners nog “het liefst persoonlijk in elkaar slaan”.

    • Wouter van Loon