Brexitblog

Teruglezen: Brexit-akkoord met forse meerderheid verworpen

Samenvatting van de avond

In Londen begint de rust langzaam maar zeker terug te keren. Dinsdag is een historische, maar geen verrassende dag voor Westminster gebleken.

Het akkoord waarover May maanden met de EU onderhandelde, werd met een meerderheid van 230 stemmen verworpen. De tegenstemmen kwamen grotendeels van oppositiepartij Labour, al keerde ook een opmerkelijk aantal van 118 Conservatieve leden zich tegen May's deal en daarmee tegen hun partijleider. Nog nooit eerder kreeg een Britse premier met zo'n groot verlies te maken. De uitslag laat zien dat May de controle over haar eigen partij en het parlement kwijt is.

Lees ook: Massaal stemden ze tegen de Brexit-deal, maar om andere redenen

Vrijwel direct na de stemming bracht oppositieleider Jeremy Corbyn zoals verwacht een motie van wantrouwen in tegen het kabinet. Die wordt morgenavond behandeld. Het is maar sterk de vraag of Corbyn een meerderheid voor zijn motie weet te krijgen. Ondertussen vraagt de Europese Unie om duidelijkheid uit het Verenigd Koninkrijk. De mogelijkheden zijn beperkt en elke concessie levert een nieuw probleem op. Er zijn nu vier opties, het is aan de Britten om te bepalen welke het wordt. Onze correspondenten Tijn Sadée en René Moerland leggen de vier opties uit.

Hoewel dinsdag 15 januari de Britse geschiedenisboeken in gaat, is er wat de Brexit betreft maar weinig vooruitgang geboekt. Met nog 73 dagen te gaan tot de uittreding, is er heel weinig vastgelegd over de voorwaarden waarop het VK straks uit de EU vertrekt.

Beelden van uit en buiten het Lagerhuis

Johnson en Farage laten van zich horen

Ze kwamen de afgelopen paar weken niet meer zo vaak aan bod, toch laat nu ook een aantal hoofdrolspelers van het Brexitdrama van zich horen. Boris Johnson, ooit minister van Buitenlandse Zaken en fel voorstander van een Brexit, op Twitter: "De deal is dood. Het kabinet moet terug naar Brussel om een beter akkoord te onderhandelen." Opvallend genoeg sloot Johnson, niet bepaald bekend om zijn lichtzinnige kritiek, zich aan bij de genuanceerde woorden van gedoogpartner DUP: "Door dit verlies heeft May nu een gigantisch draagvlak om in Brussel te heronderhandelen."

Ook Nigel Farage, uit hetzelfde kamp als Johnson, trok fel van leer. De oud-UKIP-leider en aanjager van het referendum vindt dat May moet opstappen: "Laten we de uitslag van het referendum recht aan doen en met een no-deal uittreden." Omdat Farage niet meer actief is in de landelijke politiek, moest hij de stemming buiten Westminster volgen. "Absoluut nutteloos", noemde hij May.

Tot slot Tory-kopstuk Jacob Rees-Mogg, die eerder probeerde Theresa May weg te krijgen met een motie van wantrouwen over haar leiderschap:

Fears of leaving on WTO terms are hugely exaggerated and are done so for political purposes by those who never wanted us to leave the EU. The world will not end. #CleanBrexit pic.twitter.com/ldkLEq1gvg

— Jacob Rees-Mogg (@Jacob_Rees_Mogg) January 15, 2019

EU-onderhandelaar Barnier: 'Vastbesloten akkoord te bereiken'

"Het is nu tijd dat het VK ons vertelt wat de volgende stappen zijn", zei EU-onderhandelaar Michel Barnier in een reactie tegen een BBC-verslaggever in Brussel. "Wij blijven van onze kant eensgezind en vastbesloten om een akkoord te bereiken."

Op de vraag of hij vertrouwen heeft in Theresa May, wil Barnier geen antwoord geven.

Twitter avatar adamfleming Adam Fleming Here’s 🎥 of @MichelBarnier giving us his reaction to tonight’s #Brexit vote https://t.co/uPbNw9wNi1

Hoe gaat het morgen verder met de motie van wantrouwen?

De stemming van vanavond mag dan wel historisch zijn, het verloop van de avond is niet erg verrassend. May heeft zoals voorspeld verloren, waarop oppositieleider Jeremy Corbyn een motie van wantrouwen tegen het hele kabinet indiende. Die motie wordt naar verwachting morgen om 20.00 uur Nederlandse tijd in het Lagerhuis behandeld.

Toch is maar de vraag of de motie wordt aangenomen. Toen Jeremy Corbyn begin deze week zijn plannen voor een motie van wantrouwen bekendmaakte, schatten politiek analisten nog dat hij daar waarschijnlijk niet genoeg steun voor zou vinden. Nu May echter met zo’n groot verschil verslagen is, is het niet ondenkbaar dat meer parlementariërs haar alsnog afvallen.

Gedoogpartner DUP heeft al gezegd May in ieder geval te zullen steunen morgen. Erg uitgebreid was hun verklaring niet: “Wij zullen de regering bij de motie van wantrouwen steunen.” DUP-leider Arlene Foster lichtte later toe dat zij denkt dat May nu aan Europa duidelijk kan maken dat er echt geen meerderheid voor het huidige akkoord te vinden is en dat de EU dus wel harde concessies moet doen: “Geruststellingen in de vorm van brieven of welgemeende woorden is niet meer genoeg.”

De premier van Wales liet via de BBC van zich horen: Mark Drakeford roept op tot uitstel van Brexit. Een kleine meerderheid (52.5 procent) stemde daar in 2016 nog voor 'leave'.

Go back to Brussels and secure a deal that is least damaging to the interests of Wales and the wider UK, @fmwales urges @theresa_mayhttps://t.co/7TnbzJUSzJ

— BBC Wales Politics (@WalesPolitics) January 15, 2019

Rutte: 'Deze tegenslag betekent nog geen no-deal situatie'

Premier Mark Rutte wil "ondanks deze tegenslag" nog niet spreken van een ‘no-deal’-situatie. "Hoe nu verder is aan het Verenigd Koninkrijk." In een verklaring zegt hij de uitslag van de stemming te betreuren, maar wel te respecteren.

Hij herhaalt dat Nederland en de EU achter het akkoord staan dat May vandaag verdedigde in het Lagerhuis en zich blijven voorbereiden op alle mogelijke scenario’s.

De Britse politiek reageert

De stemming zit er nog geen uur op of de reacties vanuit de Britse politiek stromen al binnen. Leider van de Schotse nationale partij SNP Nicola Sturgeon noemt de uitslag een "historische nederlaag, eentje die er al maanden aan zat te komen.” Volgens Sturgeon wordt het tijd dat het electoraat opnieuw kiest. Dat standpunt sluit naadloos aan bij waar Sturgeon al sinds de referendumuitslag op hamert: Schotland wil niet uit de EU en "we moeten er niet tegen onze zin uitgesleurd worden”.

Historic defeat for the PM and it has been obvious for months that it was coming. Enough time has been wasted. It is time to stop the Article 50 clock and put this issue back to electorate. Scotland voted to remain in the EU and we should not be dragged out against our will.

— Nicola Sturgeon (@NicolaSturgeon) January 15, 2019

Sturgeon kreeg bijval van partijgenoot Ian Blackford: hij roept May op om de deadline voor uittreding uit de EU (29 maart) uit te stellen. Gedoogpartner DUP rekent May niet zo streng af, al stelde leider Arlene Foster wel dat het parlement in het landsbelang heeft gehandeld. Labour- en oppositieleider Corbyn liet vrijwel direct van zich horen, hij diende na de stemming een motie van wantrouwen in tegen het hele kabinet. Deze wordt morgen naar verwachting rond 20.00 uur (Nederlandse tijd) in stemming genomen.

Corbyn noemde het verlies van May een “catastrofale nederlaag” en daarmee zit hij er niet ver naast. Politieke analisten voorspelden deze week dat May mogelijk met tweehonderd stemmen zou verliezen, maar op een verlies van 230 stemmen werd nauwelijks gerekend. De laatste keer dat een kabinet door het Lagerhuis zo genadeloos werd afgemaakt, was in 1924.

Aan de kant van de rebellen binnen May’s eigen partij is het nog stil. Ook kopstukken binnen de Brexit zoals EU-onderhandelaar Michael Barnier en Brexit-minister Stephen Barclay hebben nog niet van zich laten horen.

Zes parlementariërs stemden niet mee

Zes parlementariërs hebben zich vanavond onthouden van stem. Van de 650 Lagerhuisleden doen er tien nooit mee aan stemmingen, ook vanavond niet. Dat zijn de speaker en zijn vervangers (drie in totaal) en de zeven parlementsleden van de Ierse partij Sinn Fèin. Zij nemen hun zetels niet in.

Van de overgebleven 640 Lagerhuisleden hebben 432 tegen gestemd en 202 voor; dat betekent dat zes leden geen stem hebben uitgebracht.

Ondertussen wordt in het Lagerhuis gewoon verder gedebatteerd over heel andere onderwerpen:

Twitter avatar mgarschagen Melle Garschagen Het mooie aan de Britse politiek. Na het vuurwerk van net, wordt de agenda keurig afgewerkt. Nu vindt er in een nagenoeg leeg Lagerhuis een debatje plaats over treinverbindingen van het Engelse stadje Chester-Le-Street.

Correctie: Per abuis kwamen we eerder op acht onthoudingen, dat moeten er dus zes zijn.

Hoe heeft het Lagerhuis gestemd?

Op Twitter heeft een journalist van SkyNews zojuist laten zien hoe het parlement heeft gestemd. Van de 432 stemmen tegen kwamen er opmerkelijk genoeg 118 van Tory-leden, leden van May's eigen partij dus. Dat betekent dat ruim een derde van de Conservatieven tegen het akkoord heeft gestemd waar hun partijleider zich zo in heeft vastgebeten. 248 oppositieleden stemden ook tegen, alsmede 35 leden van de Schotse nationale partij.

Theresa May has suffered the largest defeat of any prime minister in parliamentary history, as MPs reject her two-year attempt to strike a Brexit deal with the European Union. Read more and search for your MP to see how they voted here #BrexitVote https://t.co/IZeQqVYaNr pic.twitter.com/8rocLD3d4h

— Dan Clark (@Dan_Clark5) January 15, 2019

Slechts drie leden van oppositiepartij Labour stemden vanavond voor May's deal. Ze kreeg steun van 196 Tories, leden van de Conservatieve partij.

Bekijk hier het moment supreme:

This is the moment MPs overwhelmingly rejected Theresa May's #Brexit deal, inflicting the biggest ever defeat on a British government

[tap to expand] https://t.co/EdKCKRMQWy pic.twitter.com/Qi42EOAMb5

— BBC Politics (@BBCPolitics) January 15, 2019

EU: 'Vervolgstappen moeten snel duidelijk worden'

EU-president Donald Tusk laat via een woordvoerder weten dat hij de uitkomst van de stemming teleurstellend vindt. "We dringen er ten zeerste op aan dat het Britse Lagerhuis snel verduidelijkt wat de vervolgstappen moeten zijn. De tijd is bijna om."

Twitter avatar eucopresident Donald Tusk If a deal is impossible, and no one wants no deal, then who will finally have the courage to say what the only positive solution is?

 

Twitter avatar JunckerEU Jean-Claude Juncker I take note with regret of the outcome of the vote in the @HouseofCommons this evening. I urge the #UK to clarify its intentions as soon as possible. Time is almost up #Brexit https://t.co/SMmps5kexn

Kan May naar Brussel?

May zegt zojuist dat ze morgen tijd inruimt voor een stemming over de motie van wantrouwen. Het is de vraag of ze naar Brussel kan, waar gesproken zal worden over de stemming van vandaag.

Wat er nu gaat gebeuren in het Verenigd Koninkrijk is volkomen onduidelijk.

Corbyn dient motie van wantrouwen in

Oppositieleider Jeremy Corbyn dient een motie van wantrouwen in tegen het kabinet, wat ontvangen wordt met veel gejoel. Morgen wordt over de motie gestemd.

May reageert op haar nederlaag

May spreekt meteen na de stemming opnieuw het parlement toe: "Deze stemming zegt niets over wat het Lagerhuis dan wel wil. De burgers hebben recht op duidelijkheid en dat moet er zo snel mogelijk komen." Ze lijkt nauwelijks aangedaan door het resultaat en spreekt met een strak gezicht.

Eindelijk duidelijkheid: May's akkoord is verworpen

In een volgepakt Lagerhuis is er dan toch eindelijk duidelijkheid gekomen voor het VK: 432 stemmen tegen het akkoord, 202 parlementariërs zijn voor. May is met een verschil van ruim 200 stemmen verslagen.

De stemming leefde niet alleen in het VK, ook in Brussel leeft men mee:

Patrons in a Brussels pub are making predictions on the outcome of the #BrexitVote, @robdawsonpix reports

Follow along LIVE ➡️ https://t.co/ZRl8XUM43w pic.twitter.com/yw4a66kDQn

— Beth Ponsot (@bponsot) January 15, 2019

Enige amendement weggestemd, uitslag stemming sneller dan verwacht

Het enige amendement wat nog overbleef, is zojuist met een gigantische meerderheid weggestemd. De aanpassing van het akkoord luidde als volgt: het VK kan zonder instemming van de EU de noodoplossing voor de Ierse grenskwestie (backstop) opzeggen. 600 Lagerhuisleden waren tegen, slechts 24 voor. Dat betekent dat het parlement sneller dan verwacht kan gaan stemmen over waar het vanavond eigenlijk allemaal om draait: May's Brexit-akkoord. De Lagerhuisleden hebben zojuist de parlementaire zaal verlaten. Na 2,5 jaar komt het er dan eindelijk op aan.

Over vijftien minuten meer.

Divisiooooon!!!!! Speaker Bercow roept het luid en duidelijk. Over een kwartier weten we of de Brexit-deal van May aangenomen of verworpen wordt. En met hoeveel stemmen.

— Melle Garschagen (@mgarschagen) January 15, 2019

Zwanger Labour-lid in rolstoel in Lagerhuis

De zwangere parlementariër Tulip Siddiq heeft het Lagerhuis betreden in een rolstoel. Het Labour-lid maakte eerder vandaag bekend dat ze de geboorte van haar zoon heeft uitgesteld om bij de cruciale Brexit-stemming te kunnen zijn. Ze zou vandaag via een keizersnede bevallen.

Twitter avatar kateferguson4 kateferguson Tulip Siddiq, who delayed her caesarean section so she could vote tonight, is in her wheelchair in the Commons https://t.co/Das9a1XMxy

Siddiq had gebruik kunnen maken van het zogenaamde koppelsysteem, waarmee parlementariërs onderling informeel afspreken dat een tegenstander van een voorstel zich van stemming onthoudt als een voorstander niet aanwezig kan zijn en vice versa. Daar wilde ze niet op vertrouwen.

Stemmen over aanpassingen begint

Zoals eerder op de dag al bekend werd gemaakt, wordt nu over amendementen gestemd. Dat wordt traditioneel met 'ayees' en 'noes' gedaan, voors en tegens. Lagerhuisleden verlaten daarvoor de parlementaire zaal en trekken zich terug in twee aparte ruimtes waar de voor- en tegenstanders zich verzamelen. Daar worden hun namen genoteerd en bij het verlaten van de kamers worden de parlementariërs vervolgens geteld.

Op het laatste moment zijn er zojuist drie amendementen ingetrokken, waarom is niet precies duidelijk.

May: een stem tegen de deal, is een stem voor onzekerheid

May reageert nu op de Lagerhuisleden, die op hun beurt weer commentaar op haar pleidooi van zojuist mogen leveren.

"Het is de meest belangrijke stemming waar wij ooit deel van zullen uitmaken." Met haar pleidooi maar ook met haar antwoorden, probeert de premier een laatste maal tot eenheid in het Huis op te roepen, een laatste wanhopige poging om genoeg neuzen dezelfde kant op te krijgen. "Een stem tegen, is een stem vóór onzekerheid. En dat is niet aan de kiezers uit te leggen", besluit May.

Theresa May closes #Brexit debate with a warning to MPs: "A vote against this deal is a vote for nothing more than uncertainty, division, and the very real risk of no deal" #BrexitVote updates: https://t.co/EdKCKRvfxY pic.twitter.com/9l60PltqUu

— BBC Politics (@BBCPolitics) January 15, 2019

Boegeroep voor May in vol Lagerhuis

May herhaalt nogmaals, zoals ze de afgelopen maanden al ontelbare keren deed, dat de deal die ze met de EU gesloten heeft, levert wat aan het volk is beloofd. Ze somt nogmaals de voordelen van háár deal op, waarop het 'boe'-geroep door Westminster schalt. Het is zo vol in het Lagerhuis dat er zelfs mensen staan om naar May te luisteren.

Speaker John Bercow roept het Huis tot de orde en zegt dat May moet kunnen uitpraten. De premier geeft vervolgens Labour-leider Corbyn een veeg uit de pan: hij stuurt aan op nieuwe verkiezingen, maar deze stemming gaat over wat het beste is voor het land. Niet wat het beste is voor de oppositieleider zelf.

Twitter avatar BBCPolitics BBC Politics Theresa May dismisses Jeremy Corbyn's call for a General Election, saying "today's vote is not about what's best for the leader of the opposition, it is about what is best for the country" #BrexitVote updates: https://t.co/EdKCKRvfxY https://t.co/0eIfbbxTVd

May spreekt het parlement toe

Premier May is zojuist begonnen aan haar laatste poging het parlement over te halen voor het akkoord te stemmen. "We hebben acht dagen en ongeveer 54 uur aan historisch debat gehad. We hebben alle perspectieven gehoord, we hebben passie en volharding in het Huis gezien."

May herhaalt nog maar eens: het Huis heeft de keuze bij de Britten gelegd, zij hebben voor uittreding gestemd. Ze wrijft het de parlementariërs ondubbelzinnig in: jullie wilden stemmen over het referendum. "Het parlement heeft de keuze aan de Britten gegeven. We hebben allemaal een verantwoordelijkheid wat betreft deze historische stemming."

Premier May luistert naar oppositieleider Corbyn. Foto AFP

Voor het stemmen eerst nog de aanpassingen

Voor er daadwerkelijk gestemd wordt over het akkoord bespreekt het Lagerhuis eerst vier amendementen, aanpassingen aan het huidige akkoord. Eerder op de dag heeft speaker John Bercow die amendementen goedgekeurd. Een is afkomstig van oppositieleider Jeremy Corbyn: hij brengt een amendement in dat de deal helemaal verwerpt, maar een vertrek zonder akkoord onmogelijk moet maken.

Nummer twee houdt in dat, wanneer deze wordt aangenomen, het Lagerhuis de deal verwerpt omdat het niet naar de wensen van het Schotse en Welshe parlement is. Ook staat in dit amendement dat de deadline voor de uittreding (29 maart) wordt uitgesteld. Aanpassing drie heeft te maken met de Ierse noodoplossing. Als er in 2022 nog geen duidelijke afspraken over de noodoplossing zijn, moet het uittredingsakkoord van May ongedaan worden gemaakt. Tot slot amendement vier: hierin staat dat de VK zelf een einde mag maken aan de tijdelijke Ierse noodoplossing, zonder toestemming van de EU.

Het is tamelijk onwaarschijnlijk dat een van deze vier amendementen daadwerkelijk wordt aangenomen.

Juncker zegt bespreking Straatsburg af, wil dinsdag in Brussel zijn

EU-voorzitter Jean-Claude Juncker heeft dinsdagavond een bespreking in Straatsburg afgezegd zodat hij morgen “voor een noodsituatie” in Brussel kan zijn. Wat dat precies betekent is vooral speculeren, maar zeer waarschijnlijk houdt Juncker er rekening mee dat hij morgen in Brussel aan tafel zit met een vertegenwoordiger van de regering, mogelijk met May.

De woordvoerder van May stelde dinsdagavond nog dat de premier geen plannen heeft om morgen naar Brussel te gaan. Dat kan meerdere dingen betekenen: May houdt rekening met een nederlaag vanavond, maar ze is niet van plan om op te stappen. Overigens is het niet gezegd dat May achter de schermen inderdaad geen plannen heeft om morgen naar Brussel te togen. In het verleden is haar strategie vaker geweest: ontkennen tot het laatste moment. Zo deed ze dat ook toen ze de eerste stemming over Brexit in december uitstelde.

Voor de stemming aanvangt, zal May nog kort een pleidooi voor haar akkoord geven.

Voor- en tegenstanders blijven demonstreren

Naar verwachting begint de stemming in het Lagerhuis vanaf 20.00 uur Nederlandse tijd. Ondertussen wordt buiten het parlement al de hele dag gedemonstreerd door zowel voor- als tegenstanders van de Brexit.

Betogers die een nieuw referendum willen over het Britse lidmaatschap van de EU, zwaaien met EU-vlaggen. Hun opponenten houden borden omhoog met teksten als "leave means leave".

De verdeeldheid in cijfers

Dat Mays deal niet erg populair is in het parlement, werd al duidelijk toen May in november van Brussel akkoord kreeg. Maar wie stemt straks waarschijnlijk wat? SkyNews presenteerde zojuist een verdeling van het aantal voor- en tegenstemmers, ingedeeld per partij.

Volgens de zender stemmen naar verwachting vanavond 424 Lagerhuisleden tegen en zijn er 199 voor. Opvallend genoeg zijn onder de tegenstanders 110 leden van de Conservatieve partij, Mays partij. Ook Mays gedoogpartner de Noord-Ierse DUP stemt volgens SkyNews met tien man tegen. De peiling van de zender laat in ieder geval zien wat al lang bekend is: Brexit overstijgt het partijsysteem.

Hoe denkt het land erover? Volgens peilingbureau YouGov is 49 procent van de Britten tegen Mays huidige deal, 23 procent is voor. Wat betreft de vervolgstappen, zitten de Britten niet erg op dezelfde lijn. 28 procent is voor in de EU blijven en 22 procent is voor uittreding zonder deal. Ook opvallend: ongeveer driekwart van de Britten die voor Brexit zijn, denkt dat de waarschuwingen over voedsel- en medicijntekorten overdreven zijn.

1/ Theresa May has failed to sell her Brexit deal to the public
23% support May's Brexit deal
49% oppose it
These figures are much as they were in early Decemberhttps://t.co/rEgyBG2Axs pic.twitter.com/7gPFPjPQ8p

— YouGov (@YouGov) January 14, 2019

Britse cartoonisten over de chaos in het parlement

Niet alleen de voorpagina's van de Britse kranten staan vandaag in het teken van deze volgens hen 'historische dag', ook cartoonisten geven nog een keer hun mening over de chaos waarin het VK zich bevindt.

Twitter avatar mortenmorland Morten Morland Big day for Parliament today. Here's today's @thetimes cartoon https://t.co/sDawQvete6 https://t.co/Sspalu3FfP

 

 

Dit zijn de scenario's als het akkoord vanavond wordt weggestemd

Naar verwachting gaat Mays deal het vanavond niet halen. Wat er dan precies gebeurt is onzeker, maar deze scenario’s zijn denkbaar:

- May krijgt drie zittingsdagen om haar akkoord in samenwerking met Brussel aan te passen en presenteert dat akkoord vervolgens weer aan het Lagerhuis. Vorige week werd een amendement aangenomen waardoor ze binnen drie dagen met een plan B moet komen.

- Labour dient een motie van wantrouwen tegen het kabinet in. Het is onwaarschijnlijk dat oppositieleider Jeremy Corbyn de motie dinsdagavond nog indient. Corbyn zinspeelt al maanden op nieuwe verkiezingen, omdat hij denkt deze te kunnen winnen.

- Er komt meer steun binnen het Lagerhuis voor een tweede referendum. Vanuit de Labourleden is er vraag naar een tweede referendum. Het initiatief People’s Vote voert al maanden campagne voor een tweede referendum, maar ziet nu ook in dat steun van Labour in Londen daar wel voor nodig is.

- De VK treedt uit de EU zonder deal. Minister Amber Rudd zei recent bijvoorbeeld nog dat ze denkt dat het Lagerhuis alles op alles zal zetten om een ‘no deal’ te voorkomen, maar dat is nog maar de vraag.

- De datum van uittreden wordt uitgesteld. Brussel moet daar dan wel mee akkoord gaan.

- May stapt na de stemming uit zichzelf op. Politiek analisten achten dat niet waarschijnlijk, ze zal eerst nog proberen haar deal te redden. Eerder overleefde ze een stemming over haar functioneren binnen de Tories, haar leiderschap mag door haar fractiegenoten een jaar lang niet in stemming gebracht worden. Als May opstapt, wordt er zo snel mogelijk een nieuwe premier en partijleider aangewezen.

Lees ook: Alle mogelijke Brexit-scenario’s vormen een groot doolhof

Murrisons amendement wordt niet in stemming gebracht, tot ongenoegen van velen

Voor de Lagerhuisstemming over de Brexitdeal van Theresa May met de EU, vanavond na 20.00 uur Nederlandse tijd, zijn vier amendementen uitgekozen door speaker John Bercow. Van alle vier amendementen wordt vooralsnog niet verwacht dat ze de kansen voor de deal van May vergroten – of de verwachte nederlaag in zetelaantallen verkleinen. Integendeel. Zo wil Labour bijvoorbeeld op zijn eigen voorwaarden de deal verwerpen en de Schotse en Welshe nationalisten dat de Brexit wordt uitgesteld.

Het is onwaarschijnlijk dat een van de vier amendementen een meerderheid gaat halen. Dat heeft tot gevolg dat Mays deal waarschijnlijk zonder aanhangsels ter stemming wordt voorgelegd aan het Lagerhuis.

Het meeste rumoer ging de afgelopen uren over het niet selecteren van het amendement van de conservatieve MP Andrew Murrison. Hij stelde voor om de Britten eenzijdig een einddatum te laten plakken op de noodoplossing voor de Ierse grenskwestie. De EU wil niet dat de grens tussen Noord-Ierland en Ierland na de Brexit dichtgaat, dus heeft als voorwaarde gesteld dat deze openblijft totdat er een veelomvattend handelsakkoord ligt met de Britten. Veel Brexiteers zeggen deze voorwaarde als hoofdreden te hebben om tegen Mays deal te stemmen, omdat ze bang zijn dat de EU de Britten zo kan ‘gijzelen’.

Sommige Westminster-watchers dachten dat het amendement van Murrison wél kans zou maken en misschien zelfs steun zou kunnen krijgen van de regering. Met dit amendement zou May ook misschien meer voor elkaar denken te krijgen bij heronderhandelingen in Brussel. Maar de speaker, die uiteindelijk over de keuze van de amendementen gaat, besloot anders. Zo is er dus geen enkel amendement geselecteerd dat May ook maar enigszins gunstig gezind is.

John Bercow. Foto Alastair Grant/AP

Labour-lid Siddiq stelt geboorte zoon uit om te kunnen stemmen

Tulip Siddiq, Labour-parlementariër voor Hampstead and Kilburn, stelt de geboorte van haar kind uit om aanwezig te kunnen zijn bij de stemming vanavond. Dat doet ze naar eigen zeggen omdat ze geen vertrouwen heeft in het zogenoemde koppelsysteem van het Lagerhuis, zo laat ze op Twitter weten.

In het koppelsysteem kunnen parlementariërs onderling informeel afspreken dat een tegenstander van een voorstel zich van stemming onthoudt als een voorstander niet aanwezig kan zijn en vice versa. Siddiq wil daar niet op vertrouwen, zegt ze zelf. Stemmen op afstand is niet mogelijk.

"Het besluit om de geboorte van mijn kind uit te stellen, neem ik niet zomaar", schrijft de parlementariër op Twitter. Ze verwijst naar een voorval in juli, toen de conservatieve Brandon Lewis stemde terwijl hij afgesproken had met het zwangere parlementslid Jo Swinson om dat niet te doen. Volgens de Tories was dat een vergissing, maar Siddiq vindt dat de stem 'gestolen' is.

Siddiq heeft haar afspraak voor de keizersnede waarmee haar zoon ter wereld zou komen om die reden verplaatst. "Het is mijn plicht om Hampstead en Kilburn te vertegenwoordigen en dat zal ik dan ook doen.

De stemming verloopt niet met briefjes, stemkastjes of handen in de lucht. Siddiq zal (vermoedelijk in een rolstoel) door de gangen gerold moeten worden. Lees hier terug hoe de stemming vanavond in zijn werk gaat.
Twitter avatar TulipSiddiq Tulip Siddiq Thank you all for supportive messages. My decision to delay my baby's birth is not one I take lightly. Let me be clear, I have no faith in the pairing system - in July the Govt stole the vote of a new mother. It's my duty to represent Hampstead & Kilburn, and I will do just that.

Het Europarlement gaat hoe dan ook een korte nacht tegemoet

"Waar gaat u vanavond de Brexit-thriller op tv kijken?” Met die vraag worden Europarlementariërs (MEP’s) door journalisten bestookt, in de gangen rond het halfrond in Straatsburg.

Met nog zo’n vijf uur te gaan tot het moment van de waarheid in Londen neemt de nervositeit toe. "We blijven gespannen en verbijsterd toekijken”, zegt PvdA-eurofractieleider Paul Tang.

Sommige MEP’s hebben afspraken om er gezamenlijk een tv-avond van te maken op een hotelkamer. Anderen moeten de fractiediscipline volgen en blijven in het parlementsgebouw. "Om 18.00 uur hebben we fractieoverleg”, zegt europarlementariër Peter van Dalen van de ChristenUnie. Omdat de CU in een Europese fractie zit met de Britse Tories (de Conservatieven van Theresa May) zit Van Dalen het dichtst bij het vuur. "Maar we vergaderen achter gesloten deuren.”

Aftellen

Inmiddels is eurocommissaris Frans Timmermans in Straatsburg gesignaleerd. De Nederlandse EU-ambassadeur loopt door de wandelgangen. En ook Michel Barnier, namens de EU de Brexit-hoofdonderhandelaar, arriveert. Allemaal tellen ze af – vooruitblikken heeft geen zin.

Een groep europarlementariërs heeft maandag nog een brief gestuurd naar de regering in Londen met de goedbedoelde maar wanhopige oproep: ‘Blijf bij ons!’.

"De Britse politiek is onvoorspelbaar”, zegt PvdA-er Tang. "Ik hoop dat er in het Verenigd Koninkrijk een tweede referendum over Brexit komt.”

Er is nóg iemand die dicht bij het vuur zit: Guy Verhofstadt. De leider van de Europese liberalen is namens het Europarlement mede-onderhandelaar over Brexit. Hij sluit zich in zijn werkkamer in Straatsburg op, zodra de live-uitzending vanuit Westminster begint.

En daarna? Het gonst geruchten. Verhofstadt en Barnier zouden nog laat in de avond een gezamenlijke persconferentie overwegen, na het bekend worden van de uitslag in Londen.

Sowieso wordt het een korte nachtrust in Straatsburg, want woensdagochtend om 08.30 uur start het plenaire Brexit-debat.

De vlag wordt recht gehangen in het Europees Parlement in Straatsburg. Foto Patrick Seeger/EPA

Buiten staan betogers, binnen is het Lagerhuisdebat begonnen

Het debat over Mays Brexit-deal is begonnen. Vastgesteld is dat vanavond gestemd zal worden over vier amendementen. Dat betekent waarschijnlijk dat de stemming over het volledige akkoord ergens tussen 21.00 en 22.00 uur Nederlandse tijd zal plaatsvinden.

De amendementen waarover gestemd wordt, zijn die van Labour-leider Jeremy Corbyn en de parlementariërs Ian Blackford, Sir Edward Leigh en John Baron. De inhoud van die amendementen loopt uiteen. Twee van de vier verwerpen de overeenkomst. De laatste twee willen extra garanties ten aanzien van de backstop, de regeling voor de grens tussen Ierland en Noord-Ierland. Naar verwachting zullen de amendementen niets veranderen aan de uitkomst van de uiteindelijke stemming, noch aan de kans dat met Mays deal wordt ingestemd.

Terwijl binnen gedebatteerd wordt, hebben zich buiten voor- en tegenstanders van de Brexit verzameld om hun standpunt over de deal te verkondigen.

Een anti-Brexit-busje rijdt langs voorstanders van een vertrek uit de EU.
Foto Toby Melville/Reuters
Anti-Brexit-betogers.
Foto Neil Hall/EPA
Ook heeft zich een aantal tegenstanders van een Brits vertrek uit de Europese Unie verzameld.
Foto Toby Melville/Reuters
Een pro-Brexit-betoger staat bij het parlement.
Foto Daniel Leal-Olivas/AFP
EU-ballonnen bij het parlement.
Foto Toby Melville/Reuters
Een betoger van Avaaz protesteert met een masker van Theresa May tegen de Brexit.
Foto Fank Augstein/AP

Het debat is live te volgen via de website van het parlement of hieronder:

Stemmen doet het Lagerhuis traditioneel met wandelingetje en dan een deur door

Geen stemkastjes, geen handen in de lucht en ook geen briefjes. Als het Lagerhuis vanavond stemt over de deal gebeurt dat op de traditionele Britse manier: een wandelingetje, een deur door, registratie aan de balie en een telling.

ITV News legt uit hoe de procedure werkt. De leden lopen een gang door en voegen zich in twee ruimtes waar respectievelijk de voor- en tegenstanders zich verzamelen: voorstanders rechtsaf, tegenstanders links. Vervolgens wordt hun naam genoteerd. Bij het verlaten van de ruimte worden de parlementariërs geteld.

Zodra de stemmentellers vanuit de wandelgangen de grote kamer weer binnenkomen, wordt duidelijk wie heeft gewonnen. De teller van de winnende kant (voor of tegen) neemt namelijk altijd plaats aan dezelfde kant van het gangpad.

ITV-verslaggever Carl Dinnen laat in een filmpje vanuit het Lagerhuis zien hoe de leden straks hun stem uitbrengen:

How do MPs actually cast their votes and what happens if the prime minister loses?
Take the behind-the-scenes tour of the Commons ahead of crunch Brexit decision https://t.co/lopFXMKxKS pic.twitter.com/eknemKg9nz

— ITV News (@itvnews) 14 januari 2019

Niet alleen de stemprocedure is een overblijfsel uit de Britse geschiedenis, ook de Brexit zelf heeft een historische context. Luister naar onze podcast Haagse zaken goes Brexit: Het eilandgevoel

Duitse buitenlandminister: de deal kan opnieuw besproken worden, maar veel verandert er niet

Als de deal van May dinsdag wordt verworpen, is de EU mogelijk bereid om weer in gesprek te gaan met de Britse regering. Dat heeft de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas gezegd, meldt persbureau Reuters. Maas ziet het echter niet gebeuren dat er nog veel aan het akkoord gedaan kan worden:

"Als er een betere oplossing was geweest, was die al op tafel gelegd."

Europese leiders hebben bij herhaling gezegd dat er weinig meer veranderd zal worden aan het huidige akkoord. Het kantoor van Merkel liet dinsdag een verklaring uitgaan die berichtgeving tegensprak van The Sun. De tabloid meldde dat de Duitse bondskanselier aan May had gezegd dat de Europese Unie bereid was tot nieuwe concessies als het Lagerhuis vandaag niet akkoord gaat. Merkel ontkent dat. Volgens een woordvoerder is er geen enkele toezegging gedaan buiten dat wat in december besproken is in de Europese Raad, aldus AP.

Voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker en Europees president Donald Tusk hebben maandag een brief gestuurd aan Theresa May waarin zij opnieuw het belang van het akkoord ("een eerlijk compromis", pdf) benadrukken. Volgens Juncker is het nu aan de Britse Lagerhuisleden, liet hij dinsdag weten:

"Ik zou graag zien dat ze zich... Verantwoordelijk gedragen."

Nigel Farage keert terug in de politiek als er geen Brexit komt

Wat Theresa May zal doen als ze in het Lagerhuis geen meerderheid vindt voor haar Brexit-deal is nog altijd een groot raadsel. Een tweede referendum is mogelijk, of nieuwe verkiezingen. Er kan een poging gedaan worden om tot een hardere Brexit te komen, of juist een zachtere. Mogelijk verlaat het Verenigd Koninkrijk helemaal zonder akkoord. Of, misschien de meest rigoureuze keuze, de Brexit wordt helemaal afgeblazen.

Lees ook: Alle mogelijke Brexit-scenario’s vormen een groot doolhof. Bekijk hier de mogelijk uitkomsten van het debat van vandaag.

Als May afziet van de Brexit keert Nigel Farage terug in de politiek, zo heeft hij aangekondigd in het televisieprogramma Jeremy Vine On 5. De voormalige UKIP-politicus vindt dat het land hoe dan ook de EU moet verlaten, met of zonder deal. Het parlementaire gesteggel over de invulling van dat vertrek beschouwt hij als "een totaal verraad aan de belangrijkste democratische operatie in de geschiedenis van ons land".

Farage zei zich opnieuw in de politieke strijd te mengen als er een tweede referendum komt, of als de Britten ooit weer deelnemen aan verkiezingen voor het Europees Parlement. Als May afziet van de Brexit, stelt hij zich verkiesbaar voor het Lagerhuis:

"Ik wil dat niet. Ik ben een zakenman, ik ben de politiek in gegaan omdat ik dit zo'n belangrijk onderwerp vind. Ik zou veel liever zien dat ik me nooit meer met de politiek bemoei, de Brexit er komt en wij allemaal verder kunnen met ons leven."

Zo ziet de komende dag voor Theresa May er uit

Theresa May gaat een lange dag tegemoet. Sinds ongeveer 10.00 uur is ze in overleg met haar kabinet, dat iedere dinsdag bijeenkomt. Anders dan we in Nederland gewend zijn, zal daarna waarschijnlijk geen officiële verklaring volgen. Het is wel denkbaar dat aanwezigen nieuws zullen lekken.

Het parlement komt vanaf 12.30 uur bijeen. Er staat meer op de agenda dan de Brexit-deal alleen. Dat debat zal naar verwachting ergens na 13.45 uur beginnen, melden onder meer Sky News en de BBC. Overigens is dit al dag vijf van het debat dat woensdag is afgetrapt. Premier May komt als laatste aan het woord.

Slotstuk van deze dag is de stemming. Hoe laat die precies zal plaatsvinden is onduidelijk. Algemeen wordt verwacht dat de stemming over verschillende amendementen (pdf) rond 20.00 uur begint. Het uiteindelijke oordeel van het Lagerhuis over de deal die May vandaag voorlegt, de zogenoemde meaningful vote, wordt later op de avond verwacht, mogelijk pas om 23.00 uur.

De DUP, de Noord-Ierse partij die het kabinet aan een meerderheid helpt in het parlement, heeft dinsdag al aangekondigd tegen te stemmen. Partijleider Arlene Foster is met name tegen de afspraken die gemaakt zijn over de grens tussen Ierland en Noord-Ierland, de zogenoemde backstop, schrijft zij op Twitter:

"Het wordt een historische avond, maar om de verkeerde redenen."

Het lijkt niet waarschijnlijk dat de deal van May gesteund zal worden door het Lagerhuis. Een van de belangrijkste vragen van deze dag zal zijn wat haar plan B is.

Arlene Foster heeft laten weten dinsdag tegen te stemmen. Foto Henry Nicholls/Reuters

Het is een belangrijke, zo niet historische dag, vinden de kranten

De dag van de stemming is aangebroken. Dinsdag komt het Lagerhuis bijeen om te praten over het Brexit-akkoord dat de regering-May heeft uitonderhandeld met de Europese Unie. Hoewel de stemming al eens uitgesteld is omdat May verwachtte geen meerderheid te vinden in het parlement, lijkt de kans klein dat er dinsdag wél met het voorstel wordt ingestemd. Wat de premier dan zal doen, is nog een grote vraag.

De Britse kranten markeren deze dag al bij voorbaat als een historische - op zijn minst voor de premier. "May staat een verwoestende nederlaag te wachten bij de Brexit-stemming", kopt The Guardian. "May zet zich schrap voor een historische nederlaag op Brexit-D-Day", aldus The Times. De Financial Times schrijft over Mays kritische partijgenoten die haar zelfs zouden bedreigen met een "vernedering". Ook de The Daily Telegraph ziet het somber voor haar in: ze zou "geen bondgenoten en geen tijd meer" hebben. De gratis krant Metro citeert de premier zelf: "De geschiedenis zal de vraag stellen... Hebben we een Brexit geleverd?"

Twitter avatar Telegraph The Telegraph The front page of tomorrow's Daily Telegraph 'Out of allies, out of time' #tomorrowspaperstoday https://t.co/fsLVe4vult

Oproepen

Verschillende tabloids zetten dinsdag een oproep aan de politiek op hun voorpagina. De Daily Mail, een van de grootste dagbladen van het land, vraagt de parlementariërs in een opvallende oproep in te stemmen met het akkoord. Het is "tijd om uw land op de eerste plaats te zetten". De Daily Express herinnert de Lagerhuisleden eraan dat zowel het referendum als het in werking stellen van Artikel 50 om de EU te verlaten het werk is van het parlement, en de Brexit daardoor nabij is:

"Dit is de wet. U heeft hem gemaakt. Welnu... Raak ons vertrouwen niet voor altijd kwijt."

De Daily Mirror spreekt juist May aan: "Geachte premier, Uw deal zal vandaag niet overleven. Alstublieft, in het belang van de nationale eenheid, open uw ogen (en oren) en ga op zoek naar een plan B", zo is in grote letters te lezen naast een foto van May waarop zij lijkt te huilen. In een commentaar bepleit de krant (die verklaard tegenstander is van de Brexit) het voorstel van May af te wijzen en te kiezen voor lidmaatschap van de Europese Vrijhandelsassociatie (EFTA).

De grootste krant van het Verenigd Koninkrijk, The Sun, besteedt aanzienlijk minder aandacht aan het Brexit-debat. "Harry Krishna", kopt het blad bij een stukje over de meditatiesessies van de Britse prins Harry. Het debat staat in berichtje (dat aanzienlijk kleiner is dan een advertentie voor een vakantiepark) in de kantlijn.

Thought exercise: Go back a few months with this front page and explain it to yourself that it's the Daily Mail's cover the night before a vote on a Soft Brexit. pic.twitter.com/fGJAWoPHFx

— Richard Chambers (@newschambers) January 14, 2019

Steunpilaar Conservatieve Partij Gareth Johnson stapt op

De conservatieve Gareth Johnson, die als een van de whips de fractiediscipline onder Conservatieven bewaakt, legt zijn functie neer. Dat maakte het Britse Lagerhuislid maandagmiddag bekend via Facebook. De zogenoemde whips zijn belangrijk voor May, het is hun taak ervoor te zorgen dat Tory-leden de standpunten van May en haar partij steunen.

In zijn ontslagbrief aan premier May schrijft Johnson, die voor Brexit stemde, dat hij de afgelopen tijd zijn taken als whip probeerde te verenigen met zijn eigen bezwaren tegen de Brexit-deal. Hij schrijft:

"Ik kom tot de conclusie dat ik niet met een schoon geweten het standpunt van deze regering kan steunen, omdat het duidelijk is dat deze deal tegen onze nationale belangen in gaat."

De parlementariër, die afgelopen november aangesteld werd als whip, zegt grote problemen te hebben met de backstop, een tijdelijke oplossing die een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland dient te voorkomen. Door die backstop is er volgens Johnson "geen duidelijke, unilaterale weg uit de Europese Unie, wat onze mogelijkheden om in de toekomst handelsakkoorden met andere landen te sluiten, zal beperken".

EU: backstop zo snel mogelijk vervangen

Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, en Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, beantwoordden eerder op maandag vragen van premier May over de backstop. De twee EU-leiders deden zoals verwacht geen handreiking: "Zoals u weet kunnen we niet akkoord gaan met iets dat niet strookt met de terugtrekkingsovereenkomst."

Juncker en Tusk herhaalden dat de EU hoopt dat de backstop niet in werking zal treden. Ze streven ernaar deze zo snel mogelijk te vervangen door een andere oplossing. "Als de backstop van kracht wordt, dan zal dat tijdelijk zijn totdat een andere regeling wordt getroffen, die een harde grens moet voorkomen".

Johnson besluit zijn brief: "Dit is misschien wel de moeilijkste beslissing die ik ooit heb moeten maken, maar ik geloof dat dit juiste keuze is voor mijn land en voor de mensen die ik vertegenwoordig." Het Britse parlement stemt dinsdag over de Brexit-deal.

May: parlement wil liever géén Brexit dan een no deal-scenario

Premier Theresa May acht het waarschijnlijker dat het Britse parlement de uittreding uit de EU helemaal blokkeert, dan dat de volksvertegenwoordiging een no deal-Brexit goedkeurt. Dat heeft ze maandag gezegd in een toespraak, meldt de BBC.

May zei te vrezen dat het parlement het Brexitproces "verlamt". "Zoals we de voorbije weken konden zien, zijn er politici die niets liever willen dan de Brexit vertragen of zelfs afwenden, en die alles zullen doen om dat te bewerkstelligen", verduidelijkte ze in haar rede voor fabrieksarbeiders in de stad Stoke-on-Trent.

May waarschuwt in de toespraak voor de gevolgen die uitstel of afstel van de Brexit zou hebben voor het vertrouwen van de kiezers in de politiek:

"Stel dat we in een situatie zaten waar het parlement het land uit de EU probeerde te halen, terwijl het volk juist had gestemd voor blijven. Het vertrouwen van de burger in het democratische proces en politici zou dan enorme schade oplopen. Het is onze plicht gehoor te geven aan de uitkomst van het referendum."

Dinsdag stemt het Britse parlement over de Brexitdeal die May vorige maand sloot met Brussel. De kans lijkt vooralsnog groot dat haar akkoord het niet gaat halen. In dat geval dreigt een no deal-scenario. Daarbij ontstaat op het moment van uittreding - 29 maart aanstaande - een harde grens tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU.

'Standaardoptie'

Minister van Handel Liam Fox verzekerde maandagmorgen op zijn beurt dat de regering de Brexit niet zomaar zal afblazen. Een vertrek uit de EU zonder deal is een "standaardoptie" voor het geval May er niet in slaagt een Brexit-akkoord door het parlement te krijgen, zei Fox tegen BBC radio.

Lees ook: Alle mogelijke Brexit-scenario’s vormen een groot doolhof

Fox zei ook dat hij een no deal-scenario niet beschouwt als "nationale zelfmoord". "Ik denk dat het onze economie zou schaden, maar het valt te overleven. Afblazen van de Brexit daarentegen is een ramp die we wellicht niet meer te boven komen."

Premier May verlaat de kerk na de dienst afgelopen zondagmorgen. Foto Daniel Leal-Olivas/AFP

Hier Brexitbloggen we verder

Welkom in het nieuwe Brexitblog voor deze week. Er liggen een paar cruciale dagen in het verschiet in het Britse uittredingsproces. Dinsdag stemt het parlement over de deal die premier Theresa May vorige maand sloot met de EU. De kans lijkt vooralsnog klein dat de volksvertegenwoordigers het akkoord zullen goedkeuren. NRC houdt je hier op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen.

Lees hier het Brexitblog terug van vorige week: May probeert Britten over te halen met opiniestuk