Met welkom voor Saoedische bevestigt Canada liberaal imago

Vrouwenrechten

Terwijl Australië aarzelde handelde Canada snel en gaf het de gevluchte Rahaf al-Qunun een verblijfsvergunning. De relatie met Saoedi-Arabië was toch al op een dieptepunt.

Rahaf Mohammad al-Qunun met rechts minister Chrystia Freeland. De vrouw links werkt voor een vluchtelingenorganisatie. Foto Carlos Osorio/Reuters
Rahaf Mohammad al-Qunun met rechts minister Chrystia Freeland. De vrouw links werkt voor een vluchtelingenorganisatie. Foto Carlos Osorio/Reuters

De Saoedische Rahaf Mohammed al-Qunun, die de afgelopen week uit angst voor haar familie naar Thailand vluchtte en de islam afzwoer, is zaterdag aangekomen in Canada, dat haar op verzoek van de Verenigde Naties politiek asiel heeft verleend.

Zij aan zij met de Canadese minister van Buitenlandse Zaken Chrystia Freeland verscheen de achttienjarige vrouw, breed glimlachend en gekleed in een trui met het opschrift ‘Canada’ op de luchthaven van Toronto, waar ze arriveerde na een reis vanuit Bangkok. Ze verwierf de afgelopen week wereldwijde bekendheid met haar roep om hulp via sociale media vanaf het vliegveld van de Thaise hoofdstad.

„Dit is een hele dappere nieuwe Canadees”, zei Freeland met haar arm om al-Qunun, die haar familie ontvluchtte tijdens een vakantie in Koeweit. Ze vreesde vermoord te worden als ze zou terugkeren naar Saoedi-Arabië. Al-Qunun, die een permanente verblijfsvergunning krijgt, vestigt zich in Canada met hulp van een immigrantenorganisatie.

De regering van de Canadese premier Justin Trudeau ging vrijdag in op een verzoek van UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN, om al-Qunun op te nemen. Ze was aanvankelijk op weg naar Australië, maar dat land aarzelde. Voor de liberale regering van Canada past haar zaak bij een gekoesterd imago van verwelkoming van vluchtelingen en verdediging van mensenrechten in de wereld.

‘Dit zal de tegenstelling vergroten’

De Canadese inmenging in de zaak van al-Qunun zet evenwel de relatie van Ottawa met Saoedi-Arabië verder op scherp. Die verhouding was al tot een dieptepunt gedaald naar aanleiding van een diplomatieke rel in de zomer van vorig jaar, toen Freeland via Twitter steun betuigde aan Raif en Samar Badawi, twee Saoedische mensenrechtenactivisten die familiebanden hebben in Canada. Zij worden vastgehouden in Saoedi-Arabië.

Een pleidooi van Freeland voor hun vrijlating wekte woede van de Saoedische regering. Die reageerde door de Canadese ambassadeur uit te wijzen, investeringen in Canadese belangen van de hand te doen, en duizenden Saoedische studenten in Canada te bevelen te vertrekken. Canada heeft zich sindsdien ook kritisch uitgelaten over de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi, en bedenkingen geuit bij een wapendeal ter waarde van miljarden dollars.

Voor Freeland vormt de zaak van al-Qunun een kans om te onderstrepen dat Canada wat haar betreft blijft opkomen voor mensenrechten in het algemeen en vrouwenrechten in het bijzonder. „Als we een individuele vrouw kunnen redden, is dat goed om te doen”, zei ze in Toronto. Op internet werd de stap door sommigen geprezen als een voorbeeld van Canadese moed en vasthoudendheid. Maar het initiatief stuitte ook op kritiek. Volgens sceptici riekt de stap naar een politieke stunt in een verkiezingsjaar, en dreigt al-Qunun een speelbal te worden bij een diplomatieke ruzie. Zondagmiddag was er nog geen officiële reactie uit Riad.

„Dit zal de tegenstelling tussen de twee landen zo mogelijk nog verergeren”, zei David Chatterson, een voormalige Canadese ambassadeur in Saoedi-Arabië, tegen CBC News. „Het Saoedische regime zal dit opvatten als een gerichte inmenging door de Canadese premier in deze zaak, en als Canadese bemoeienis met wat zij beschouwen als een familie-aangelegenheid en een binnenlandse kwestie.”

Mogelijk precedent

Volgens Chatterson schept de Canadese stap een mogelijk precedent: krijgen vanaf nu mensen die hun familie ontvluchten en de islam afzweren automatisch asiel in Canada? Temeer omdat de gangbare procedure voor een asielaanvraag, die normaal gesproken een paar jaar kan duren, voor al-Qunun opzij is gezet. „We hebben haar niet opgenomen als een asielzoeker, zoals Australië overwoog, maar direct als een erkende vluchteling.”

Al-Qunun stond de media in Toronto zelf niet te woord; het is onduidelijk of ze verdere uitspraken zal doen over haar situatie.

    • Frank Kuin