Recensie

Recensie Theater

Hannah Hoekstra imponeert als worstelende high class-verslaafde

Toneelgroep Oostpool brengt ’People, Places, Things’: een warm maar iets te keurig gebracht stuk over verslaafden, met een knappe hoofdrol van actrice Hannah Hoekstra.

Hannah Hoekstra en Belinda van der Stoep in People,Places & Things van Toneelgroep Oostpool
Hannah Hoekstra en Belinda van der Stoep in People,Places & Things van Toneelgroep Oostpool Foto Sanne Peper

Wat een gloedvolle, mooie toneeltekst schreef Duncan Macmillan met People, Places, Things en wat een imponerende, knappe hoofdrol speelt actrice Hannah Hoekstra bij de Arnhemse Toneelgroep Oostpool. De combinatie leidt tot één van de betere voorstellingen van dit theaterseizoen.

Hoekstra speelt een vrouw (Emma noemt ze zich, onder meer), die moet afkicken in een kliniek. Vlak voor haar opname slikt en drinkt ze nog even de maximale dosis. Ze is recalcitrant. Meewerken aan het hulpprogramma wil ze niet, alleen maar zo snel mogelijk clean verklaard worden om weer te kunnen gaan werken. Emma, gekleed in glitterpak, ziet zichzelf als het type high class verslaafde, een autonome vrouw met een tijdelijk probleem.

Zo hooghartig speelt Hoekstra haar ook, met haar blik en haar toon, terwijl onrustige gebaartjes de echte storing verraden: trekken aan haar neus, haar dat er niet hangt wegwrijven. Soms klinkt er een zoemtoon die haar ineen doet krimpen, maar die andere personages niet horen.

Aan haar onwil om zich over te geven aan het hulpprogramma van de kliniek, die groepstherapie en een ‘spiritueel ontwaken’ eist, voegt ze haar leugens toe. Haar trauma is dat haar broer is gestorven, zegt ze, maar ontkent dat meteen weer. Ze beweert actrice te zijn. Door de façade van afstandelijkheid heen is te voelen hoe hulpeloos en verweesd ze is.

Doorleefde verhalen

Aan het opbiechten van problemen, zoals de andere patiënten doen in rollenspellen, neemt Emma geen deel. Dat is een lange, sterke scène, waarin de trauma’s wel onversneden boven komen. Macmillan schreef doorleefde verhalen over het egoïsme en de pijn van verslaafden en in dat korte bestek weet een stel jonge acteurs van Oostpool indruk te maken en te ontroeren. Met hun zwarte humor zorgen deze medepatiënten tussendoor ook nog voor comic relief, zodat er vaak genoeg wat te lachen valt in deze voorstelling.

Soms lijkt Emma momenten van oprechtheid te kennen. „Waarheid is moeilijk als liegen je probleem is”, zegt Emma. En dat „medicatie” de enige manier is om te overleven „in een wereld die kapot is”. Als toeschouwer krijg je geen greep op haar ambivalente houding, door Hoekstra ten volle uitgebuit. Elke schalkse lach of woedende uitbarsting oogt dubbelzinnig.

Haar gemoedswisselingen begeleidt regisseur Marcus Azzini met uitgekiende geluidsinterrupties en licht- en donkerslagen. Het decor, met een om zijn as draaiende dubbele wand, schept functionele, kale ruimte. Op beide zijdes staat groot Lucy – de verwijzing naar de psychedelische Beatles-song ‘Lucy in the Sky with Diamonds’ blijft impliciet. Als Emma een terugval heeft, verbeelden harde muziek en stroboscoop de chaos en ellende.

Dat is efficiënt uitgevoerd, maar ook net een tikje te keurig en dat is een kanttekening die opgaat voor de gehele, zo geoliede productie.

Geen emotionele erupties

Azzini houdt zijn voorstelling binnen de emotionele bandbreedte van een verantwoord avondje uit. Tweeënhalf uur verslaafden op het toneel en geen moment dat er iemand eens een keer, bij wijze van spreken, je rechtop in je stoel zet door met zijn nagels over het bord te krassen.

Dat wreekt zich met name bij de twee cruciale ontmoetingen van Emma met haar ouders, eerst geoefend met de medepatiënten en daarna echt. Dat wordt mooi, invoelend gespeeld door Hoekstra, technisch superieur, maar de scènes ontberen explosiviteit en daarmee de tragische pieken die deze potentieel verwoestende confrontaties in de tekst wel bieden. Azzini had daar meer uit kunnen halen.

Ook voor Hoekstra is dat jammer. Dat ze briljant kan zijn als vrouw die worstelt met intimiteit heeft ze vaker laten zien, maar die intimiteit in pure vorm geloofwaardig uitstralen zou haar als actrice completer maken. De stap die ze nu zet, is er niet minder om, want ze toont dat ze met gemak een voorstelling kan dragen. Gaat u dat vooral een keer bewonderen.