Eindelijk doet Antoinette de Jong waar ze als klein meisje van droomde

EK allround Vrouwen

Antoinette de Jong (23) won met drie afstandszeges het EK allround. Eigenlijk stond haar machtsgreep al een jaar eerder gepland.

Antoinette de Jong wint in Collalbo voor het eerst het EK allround.
Antoinette de Jong wint in Collalbo voor het eerst het EK allround. Foto SOENAR CHAMID/ANP

Hun appartementje in toren 806 van het olympisch dorp in Gangneung lijkt met de dag kleiner. Tegen wil en dank deelt Antoinette de Jong de ruimte met Ireen Wüst. Naar de Spelen toe loopt de spanning op tussen de twee, naast ploeggenoten ook concurrenten. In een geladen sfeer is de ervaren Wüst op haar best – ze wint haar vijfde goud en wordt de beste Nederlandse olympiër ooit. De Jong, in het voorseizoen vaak de betere, doet het met zilver en brons. Nee, de sfeer in hun olympische flatje was niet altijd even geweldig, vertelde de inmiddels 23-jarige Friezin begin dit seizoen.

„Het was voor iedereen spannend”, kijkt hun toenmalige trainer Rutger Tijssen terug op zijn intense periode met de twee rivalen bij de Spelen in Zuid-Korea. „Je komt in een setting te zitten die niemand eerder had meegemaakt, deelt een appartement met elkaar, een maand lang. Dan gebeurt er wel eens iets.” Wat precies, daar gaat de voormalige coach van Team Justlease niet op in. Heeft De Jong geleden onder de gespannen sfeer? „Zij zal het zo hebben ervaren, daar ga ik niets over zeggen. Maar andere keuzes waren er niet.”

Een wereld van verschil

Tussen de Spelen van 2018 en het EK allround op de buitenbaan van het Italiaanse Collalbo liggen bijna negenduizend kilometer, elf maanden en een wereld van verschil. Justlease is gestopt als sponsor. De Jong rijdt voor Lotto-Visma van coach Jac Orie, Wüst is kopvrouw bij het nieuwe TalentNed. En hun coach Tijssen begeleidt een groep Chinese schaatsers, met wie hij momenteel in Calgary verblijft. Via internet volgde hij de strijd tussen zijn oud-pupillen, met wie al in 2013 samenwerkte bij TVM.

Het EK in Collalbo werd geen duel om de hegemonie in het allrounden, zoals vooraf verwacht. Door het recente overlijden van haar beste vriendin Paulien van Deutekom bleek Wüst logischerwijs niet in haar beste vorm. De titelverdedigster eindigde als vierde. Maar dan nog was indrukwekkend hoe De Jong haar eerste titel pakte, met drie afstandszeges en een gulle lach. „Hier droom je van als klein meisje”, sprak ze bij de NOS.

Eigenlijk stond haar machtsgreep een jaar eerder gepland, op de Spelen van vorig jaar. Al in de zomer van 2017 is De Jong in trainingen vaak beter dan de met blessures tobbende Wüst. Een momentopname, volgens Tijssen. „Het spelletje is niet wie het beste kan trainen maar wie goed is als de prijzen worden verdeeld.” Bij de eerste wedstrijden staat De Jong nog zelfbewust vooraan. Nationale titels, wereldbekerzeges. Tijssen: „Antoinette is een open persoon, heel gedreven. Ze gaat zonder omwegen recht op het doel af.”

Valpartij tijdens de training

Wüst reageert kribbig, valt haar ploeggenote eind oktober openlijk aan omdat ze een valpartij zou hebben veroorzaakt tijdens de training. Zelf gaat ze in december trainen in de zon, zonder de ploeg. Vertrekt in januari eerder dan het team bij de wereldbeker in Erfurt. De Jong weet van niks, vertelt ze in een tv-interview. „De buitenwacht speelt dan zeker een rol”, zegt Tijssen. „Er wordt steeds aan Antoinette gevraagd of ze nu uit de schaduw treedt van Ireen. Dat is een legitieme vraag maar voor beiden niet makkelijk.”

Eenheid in de ploeg? „We hebben steeds geprobeerd zowel Antoinette als Ireen in hun eigen sterkte te houden, al is dat in één ploeg niet zo simpel. Deels zijn we geslaagd en deels ook niet.” Dat Wüst gedijde en De Jong leed onder de toenemende spanningen, is volgens Tijssen te scherp gesteld. „Olympische Spelen brengen een andere dimensie met zich mee. Beide dames beheersen het kunstje om het beste uit zichzelf te halen als het echt moet. Alleen beheerste Ireen dat net ietsje beter. Zij schaatste daar onwijs goed, Antoinette bereikte nog altijd wat op dat moment haar plafond was.”

Wüst voelde zich afgedankt

Na het WK allround in Amsterdam, barst de bom. Justlease wil een doorstart met De Jong en coach Tijssen, maar zonder Wüst. De nestor van de ploeg voelt zich afgedankt („te oud”) en reageert furieus. Met als gevolg dat Justlease helemaal stopt. Wüst en De Jong zijn na drie seizoenen samen nu geen ploeggenoten meer. „Achteraf had het anders gemoeten”, geeft Tijssen toe. Heeft het een blijvend litteken opgeleverd in de onderlinge verhoudingen tussen beide schaatssters? „Nee, we waren er allemaal zelf bij.”

De Jong maakt dit seizoen een opgefleurde indruk, in de ploeg bij coach Orie. De Europese titel is een logisch gevolg van een hoog niveau. „Een stabiele omgeving is voor haar de goede keuze geweest”, zegt Tijssen. Maar ook Wüst was eerder dit seizoen in Thialf al eens beter dan ooit. „Onwijs knap, waarschijnlijk gaat Ireen door tot het einde der tijden.” En wie van de twee de beste is? „Antoinette is sowieso tien jaar jonger. Hoe eerlijk is dan de vergelijking?”

    • Maarten Scholten