Terug op oude vertrouwde plekken

Levensvreugde

Als demente ouderen één ding nodig hebben, is het een onveranderlijke omgeving. Dezelfde mensen om hen heen, dezelfde routine en dezelfde kamers. Het kortetermijngeheugen verdwijnt, waardoor alles steeds nieuw lijkt en beangstigend kan zijn. Alleen herinneringen uit hun jeugd zijn nog sterk en dus prettig. Dat weten ze in de verpleeghuizen die Ilvy Njiokiktjien fotografeerde. Ze lieten ruimtes bouwen, een soort decors, waar de ouderen zich veilig voelen. Liedjes van vroeger, beelden uit het verleden, eten en geuren van lang geleden – ze bieden troost.

In de hele westerse wereld vragen verzorgers zich af hoe ze de groeiende groep demente ouderen het best kunnen opvangen. Vandaar dat deze serie al in The New York Times verscheen en in Der Spiegel. In Nederland zijn nu ongeveer 180.000 demente ouderen, over vijftien jaar zijn dat er 360.000. Demente ouderen leven gemiddeld zeven jaar met de ziekte.

De strandkamer in Haarlem

De strandkamer in verzorgingshuis De Houttuinen in Haarlem heeft zand op de vloer, het geluid van golven, wind, strandstoelen, warmteregulerende lampen en zonnecrème. Bewoners Arnold Piek (79), Ronne Zwart (74), Jo Franke (82) en Riet van Driel (93), die lijden aan dementie, kunnen hier genieten van de zomer.

Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times
Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times
Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times
Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times

Beamer in Eindhoven

Willie Briggen (89) bekijkt een voorstelling van Qwiek Up in verzorgingshuis Vitalis Peppelrode in Eindhoven. Qwiek up is een beamer die kan worden verplaatst binnen het zorgcentrum om zo steeds op andere plekken kalmerende beelden op de muren of het plafond te tonen. Velden vol met tulpen of eenden in een vijver. Maar ook oude foto’s van het gezinsleven vroeger. Voor ouderen met dementie of alzheimer kan dit herkenning en troost bieden.

Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times

De bruine kroeg in Amsterdam

Jan Post (links,98) drinkt een borrel met Harry Klein (74) in het bruine café in de hal van het Amstelring-verzorgingshuis Leo Polak. Op de onderste foto zitten Jan Post en zijn vrouw Catherina Post (92) op een tramhaltestoel, met achter hen een groot beeld van de tram en station Amsterdam Centraal. De hal, die gemaakt is van staal en glas, gaf veel oudere bewoners, met alzheimer en dementie, stress. Ze durfden er niet te lopen omdat ze de diepte niet goed konden inschatten. Nu de twee hallen zijn veranderd – één lijkt op Amsterdam en één toont louter natuur – vinden de bewoners het leuk om er te zitten en te lopen.

Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times
Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times

De bus in Doetinchem

Drie bewoners van Den Ooiman rijden in een ‘bus’ in de receptieruimte van het verzorgingshuis in Doetinchem. Annie Arendsen (blauw shirt), Truus Ooms (wit shirt) en de ‘bestuurder’ Rudi ten Brink zitten samen in de bus. Bewoners komen in de bus ‘rijden’ om een virtuele toer te maken door de omgeving. Video’s tonen het landschap rond Doetinchem, de Achterhoek. Daar hebben de meeste bewoners van Den Ooiman altijd gewoond.

Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times

Fietslabyrint in Moerkapelle

Arie Pieter Hofman (87) en zijn vrouw Neeltje Hofman-Hey (88) lopen door een natuurgang op weg naar het ‘fietslabyrint’ in verzorgingshuis Beth San in Moerkapelle. Daar kunnen zij per hometrainer fietstochten maken door steden, dorpen en de natuur.

Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times
Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times

Paro in Amsterdam

Anna Leeman-Koning (90) woont sinds anderhalf jaar in verpleeghuis de Vreugdehof in Amsterdam. Ze houdt van kinderen en dieren en vindt het leuk om te knuffelen met Paro, een robot zeehond. Bewoners met dementie of Alzheimer zitten graag met Paro op schoot, die geluiden maakt en beweegt. Dat vinden ze gezellig.

Foto Ilvy Njiokiktjien/ The New York Times

    • Ilvy Njiokiktjien
    • Frederiek Weeda