‘Moslims moeten zelf terrorisme stoppen’

Mubin Shaikh Ex-undercoverjihadist Een terreurproces in Nederland draait om een politie-infiltrant. Mubin Shaikh infiltreerde eerder in Canada in een terreurcel.

Mubin Shaik: „Ik zie dit als mijn islamitische plicht.”
Mubin Shaik: „Ik zie dit als mijn islamitische plicht.” Foto Lucas Oleniuk/Getty

De man in de moskee slaat zijn armen om hem heen. Het lijkt een warme begroeting, maar de jihadist met wie Mubin Shaikh heeft afgesproken, blijft hem vasthouden. Hij voelt handen over zijn rug naar beneden gaan, en daarna over zijn borst. „Hij zocht naar afluisterapparatuur”, zegt de oud-undercoveragent. „Ik was bijna ontdekt.” 

Mubin Shaikh (43) infiltreerde in een Canadese terreurcel. De groep van achttien man, bekend geworden als de ‘Toronto 18’, werd in 2009 en 2010 veroordeeld voor het voorbereiden van aanslagen, met autobommen en vuurwapens. Het voornaamste bewijs waren verklaringen van Mubin Shaikh, ondersteund met geheime opnamen die hij maakte van hun bijeenkomsten. Shaikh verbleef onder meer met de jihadisten in de bossen van Ontario, waar hij hen leerde omgaan met wapens.

De zaak kent gelijkenissen met het huidige proces tegen zes terreurverdachten uit Arnhem. Ook hun vermeende aanslagplannen kwamen aan het licht dankzij een onbekende infiltrant die de groep heimelijk opnam en wapens leverde.

Opgestookt

De grootste terrorismezaak sinds de Hofstadgroep kwam donderdag voor het eerst bij de rechter. Hoewel de regiezitting niet over de inhoud van de zaak zou gaan, werd de werkwijze van de undercoveragent meteen ter discussie gesteld. De hele zaak zou „gecreëerd” zijn door de infiltrant, zei een van de advocaten.

Shaikh kreeg destijds hetzelfde verwijt. Hij zou de groep hebben opgestookt, zonder hem zouden ze nooit aan wapens zijn gekomen, klaagde de verdediging. Shaikh, inmiddels adviseur van de VN-Veiligheidsraad en begeleider van Canadese ex-Syriëgangers, vindt de kritiek onterecht. „Mensen die dit zeggen, snappen niet wat nodig is om een terroristisch complot te ontdekken én te bewijzen. Ik kan je verzekeren: dit is de enige manier.”

Lees ook: ‘Politie regisseerde training terreurgroep in Limburgs vakantiehuisje’

Zijn er geen andere methoden denkbaar dan het inzetten van een nepterrorist?

„Niet in westerse democratieën waar terecht hoge eisen worden gesteld aan bewijsmateriaal. Anonieme tips of lichte vermoedens zijn in onze landen niet genoeg om iemand te arresteren, laat staan te veroordelen. We willen het bewijs met eigen ogen en oren kunnen zien. Jihadi’s zijn zich daar bewust van en nemen maatregelen tegen detectie. Ze houden hun aanwezigheid op sociale media laag, beperken conversaties via telefoon tot het hoogst nodige. Dus de enige manier om te achterhalen wat ze van plan zijn, is dat je iemand in hun groep hebt.”

Hoe won u hun vertrouwen?

„Ik had als voordeel dat mensen uit de extremistische gemeenschap mij kenden van vroeger. Ik was geradicaliseerd, tot ik in 2001 in Syrië ging studeren. Daar leerde ik meer over mijn geloof en realiseerde mij dat Canada helemaal geen slecht land is voor moslims. Toen ik terugkwam werd ik gerekruteerd door de veiligheidsdienst. Mijn oude vrienden wisten niet dat ik ondertussen was gederadicaliseerd.

„De groep waarin ik infiltreerde was erg wantrouwig, ook tegenover mij. Ik weet nog dat ik door een van hen werd gebeld: ‘Je moet nú komen’. Toen ik aankwam, zei hij: we gaan nu meteen wapens kopen, vind je dat goed? Zonder te aarzelen stemde ik in, waarop hij zei: ‘Mooi zo, want sommigen zeiden dat je een spion was.’ We gingen geen wapens kopen, het was een test – en ik was geslaagd.” 

Het is als de politie die een pedofiel opspoort door hem een plaatje te sturen

Het risico van infiltratie is dat de undercoveragent zelf strafbare feiten pleegt of verdachten hiertoe aanzet.

„Daarom zijn er regels waar de infiltrant zich aan moet houden: hij mag niet verder gaan dan de groep al heeft bediscussieerd. Een infiltrant mag niet uit zichzelf zeggen: laten we die militaire basis aanvallen. Maar als de groep de militaire basis al heeft genoemd als doelwit, mag hij erin meegaan. Het is een dunne lijn.

„In mijn zaak stelde de verdediging dat ík van die jongens terroristen heb gemaakt, want ik had hun wapens gegeven. Ik begrijp dat nu een soortgelijke discussie in Nederland speelt. Een misvatting! Vergelijk het met de politie die een pedofiel opspoort door hem op internet een plaatje te sturen. Een infiltrant plant geen ideeën in iemands hoofd, hij levert slechts waar de verdachte zelf al naar op zoek was.

„Het alternatief is dat de politie moet wachten totdat terroristen een échte wapenhandelaar hebben gevonden. Dat kan lang duren en levert te grote risico’s op. In plaats daarvan verkoop je ze een nepbom, en als dat slaagt, heb je het publiek beschermd en helder bewijs voor de rechter.”

Heeft u ergens spijt van?

„In mijn groep zat een meeloper die er niet echt betrokken bij was, maar uiteindelijk wel is veroordeeld. Ik had hem willen redden, maar als we hem uit de groep hadden gehaald zou de rest argwaan krijgen. Dat is het enige waar ik me slecht over voel. Aan de andere kant is dat wel het risico dat je neemt, als je omgaat met jihadi’s.” 

Wat vonden geloofsgenoten van jouw undercoveractie?

„De meesten zagen in dat deze groep schuldig was aan terrorisme, maar er waren er ook die mijn actie afkeurden. Dat maakt niet uit; ik heb het niet gedaan om aardig gevonden te worden, ik zie dit als mijn islamitische plicht. Iedere moslim heeft de opdracht om, als hij ziet dat iemand schade wordt toegebracht in naam van de islam, dat tegen te gaan. De islam is tegen terrorisme, en het moeten moslims zijn die het stoppen.”