Lichte daling van het aantal incidenten met vuurwapens

Vuurwapens Hoewel er recent ernstige schietincidenten waren, daalde het aantal incidenten licht. De politie houdt wel een ‘wapeninleveractie’.

Eén van de 71 schietincidenten van het afgelolpen jaar in Rotterdam vond plaats op 25 april op het Adrianaplein.
Eén van de 71 schietincidenten van het afgelolpen jaar in Rotterdam vond plaats op 25 april op het Adrianaplein. Foto GinoPress B.V.

Een bovenbuurman die dwars door de vloer zijn onderbuurvrouw in haar arm schiet, een ruzie op een speelpleintje in West die ontaardt in een schietpartij, een rapper die wordt doodgeschoten na een cafébezoek en de moord op de 16-jarige Humeyra. Rotterdam werd de afgelopen weken opgeschrikt door heftige schietpartijen.

In een enkel geval, zoals bij Humeyra, was er sprake van een gerichte aanval. Bij andere recente schietpartijen lijkt er juist sprake te zijn van willekeur; een ruzie die volledig uit de hand loopt omdat iemand een pistool of geweer op zak heeft. Het zorgt voor het beeld dat in Rotterdam relatief veel vuurwapens voorhanden zijn. In 2017 meldde de politie nog dat het in 2016 toegenomen aantal schietpartijen voor de eenheid Rotterdam „een nieuw fenomeen” waren.

De Rotterdamse criminoloog Jeroen van den Broek herkent dat beeld. „Het is zorgwekkend. Het dragen van een wapen lijkt steeds vaker voor te komen”, zegt hij. Volgens Van den Broek zou het om een recente ontwikkeling gaan, omdat het makkelijker lijkt te zijn om aan een vuurwapen te komen. „Tien jaar geleden zou ik zelf niet hebben geweten hoe ik een geweer zou kunnen kopen. Tegenwoordig is het via social media zoals Telegram (de Russische variant van Whatsapp) geen probleem.” Daarnaast ziet de criminoloog dat een vuurwapen de status van de drager verhoogt. „Jongeren binnen de straatcultuur hebben een positief beeld over het dragen van een wapen.”

Hoewel dat door het recente geweld mogelijk anders lijkt, daalde het aantal incidenten met vuurwapens afgelopen jaar licht. In totaal vonden vorig jaar 71 schietincidenten plaats, meldt de politie. In 2017 en 2016 waren dat er nog respectievelijk 83 en 85. „Het zijn er nog steeds 71 teveel”, zegt een woordvoerder van de politie Rotterdam Rijnmond. „Schietincidenten hebben een enorme impact. Zelfs incidenten zonder slachtoffers zijn ontzettend heftig voor omwonenden en omstanders.”

Straffeloos inleveren

De politie doet er daarom alles aan om deze incidenten te voorkomen, zegt de woordvoerder. Zo is er sinds een jaar een aangescherpte aanpak van kracht. Een onderdeel daarvan is een ‘wapeninleveractie’. Tussen 21 januari en 4 februari kunnen wapenbezitters straffeloos hun wapen inleveren. Slag-, steek en stootwapens kunnen anoniem worden ingeleverd. Bij vuurwapens wordt naar de naam en het adres van de bezitter gevraagd. In 2000 en 2008 hield de politie ook al dergelijke acties.

Criminoloog Van den Broek verwacht echter niet dat deze actie veel zal opleveren. „Elk wapen dat van straat wordt gehaald is natuurlijk winst. Maar bezitters die van hun wapen af willen, zullen deze eerder in de sloot of prullenbak gooien”, zegt hij. Om het vuurwapenbezit fors terug te dringen, pleit hij voor hogere straffen op wapenbezit en regelmatige fouilleeracties. „Er zijn kroegen in Rotterdam waarvan ik vermoed dat bezoekers een wapen bij zich dragen. Dat kan, want er wordt nauwelijks gecontroleerd.” Ook de huidige straffen schrikken niet af, stelt hij. „Voor wapenbezit krijg je maximaal drie maanden cel. Dat nemen overtreders voor lief.”

Van den Broek wijst naar het Verenigd Koninkrijk. „Op het bezit van vuurwapens staat daar een celstraf van drie jaar. Mensen willen niet het risico lopen betrapt te worden en denken wel twee keer na voordat zij zomaar met een wapen op zak naar buiten gaan.”

Ronald Schouten is een van de initiatiefnemers van ‘Wapens de wijk uit’, een initiatief van bewoners en wijkorganisaties uit Rotterdam-Zuid dat duidelijk wil maken dat vuurwapenbezit niet normaal is. Hij noemt de verharding van de normen en waarden een belangrijke oorzaak van vuurwapengeweld. „De drempel lijkt steeds lager te worden om een vuurwapen op zak te hebben en ook om dat wapen vervolgens te gebruiken”, zegt hij.

Met het initiatief hoopt Schouten de bewustwording over het gevaar van vuurwapens te vergroten.Daarbij hoopt hij ook op de hulp van bijvoorbeeld rappers en popidolen. „Het zou geweldig zijn als zij in clips niet met wapens zwaaien, maar de boodschap uitdragen dat wapens niet stoer zijn.”

Fractievoorzitter Joost Eerdmans van Leefbaar Rotterdam maakt zich zorgen over de recente schietpartijen. In oktober vorig jaar diende hij nog een motie in om de aanpak van vuurwapens te intensiveren. Aanleiding was dat er in 2017 twee keer zoveel illegale automatische vuurwapens in beslag werden genomen als in 2013.

Eerdmans wil dat de aanpak van vuurwapens topprioriteit van de politie wordt. „Wij willen dat er vaker preventief gefouilleerd wordt, ook rondom scholen, en dat er meer inleveracties worden gehouden”, zegt hij. „Daarnaast willen wij dat de wethouder in Den Haag pleit voor hogere straffen voor vuurwapenbezit.” Eerdmans dient dit voorjaar een plan in om vuurwapengeweld in de Maasstad harder aan te pakken.