‘Homo’s zijn hartelijk welkom’

SGP

De SGP staat na het tekenen van de Nashville-verklaring te boek als een partij van homohaters. Is dat terecht? Zes SGP’ers over de tijd waarin wij leven.

Foto Studio NRC

Willem Pos (24) twittert zaterdagavond om kwart over acht dat de Nashville-verklaring „volle steun” van de SGP verdient. De dag erna kijkt hij niet op zijn telefoon. Uit principe: op zondagen leest de voorzitter van de SGP-jongeren een boek en gaat hij op bezoek bij familie. Als hij ’s avonds zijn telefoon pakt om de wekker te zetten voor een nieuwe werkweek, blijken zijn mailbox en Twitter ontploft. Hij heeft honderden woedende reacties gekregen à la ‘Hang jezelf op’. „En dan vinden ze ons liefdeloos?!”

Vorig weekend werd bekend dat de naam van SGP-leider Kees van der Staaij onder de Nashville-verklaring staat, een door Amerikaanse predikanten opgesteld document over seksualiteit en het huwelijk. Onmiddellijk buitelde iedereen over Van der Staaij en de SGP heen. In één klap was het beeld: de Staatkundig Gereformeerde Partij is een partij van homohaters.

Pos is geschrokken van de ophef. De Nederlandse vertaling van de Nashville-verklaring is volgens hem weliswaar „niet briljant geformuleerd”, en de SGP had beter over het hoe en waarom van de verklaring moeten communiceren. Maar de inhoud is niet nieuw. De SGP bestaat al honderd jaar en al die tijd staat de partij al voor deze Bijbelse noties, legt hij uit. Dat SGP’ers nu homohaters worden genoemd steekt, zegt Pos. „Als je die felheid ziet, vraag je je af wat voor land dit over twintig jaar is. Blijft er ruimte voor afwijkende meningen over seksualiteit? Je bent nu pro-homo of gelijk homofoob.”

NRC sprak deze week uitgebreid met zes SGP’ers over hun denkbeelden en leefwereld. Hoe geven zij anno 2019 in een seculier Nederland invulling aan hun eeuwenoude religieuze principes? Hoe gaan zij om met homoseksualiteit en andere vraagstukken die zich moeilijk laten verenigen met hun opvattingen?

Lees ook: Mannenbroeders wilden orthodoxe identiteit markeren

De SGP’ers – een tiener, drie twintigers, een dertiger en een vijftiger – gaan het gesprek graag aan. Ze voelen zich onbegrepen en weggezet. Alle zes stellen met klem dat ze niet anti-homo zijn. Ze erkennen dat er homoseksuelen bestaan en zeggen dat het in SGP-kringen beter bespreekbaar is dan vroeger. Ze noemen het „onzin” dat homoseksualiteit genezen kan worden, zoals de Nashville-verklaring suggereert. Homo’s zijn „hartelijk welkom” in de kerk, zeggen ze, en die kerk moet als „een warme deken” voor hen zijn. Dat een goede vriend van vastgoedondernemer en SGP’er Cor Verkade (51) homo bleek te zijn, vond hij „sneu” voor hem, vanwege alle „uit-de-kast-kom-perikelen”. Maar „natuurlijk” was het geen reden om de vriendschap te beëindigen.

Bewust alleen blijven

Dat SGP’ers het bestaan van homoseksualiteit erkennen, wil niet zeggen dat zij ook vinden dat mensen een relatie kunnen hebben met iemand van dezelfde sekse. Dat druist voor hen in tegen het Bijbelse principe dat God het huwelijk uitsluitend bedoeld heeft als een verbintenis tussen man en vrouw. „Van mij mag je volledig zijn wie je bent, maar het is wel een keuze of je een homoseksuele relatie aangaat”, zegt Jacques Rozendaal (35), fractievoorzitter van de SGP in Gouda. Hij kent christelijke homo’s die ervoor kiezen alleen te blijven en noemt dat een niet te benijden „worsteling”. Homoseksuelen met een relatie kunnen volgens hem wel kerkdiensten bijwonen, maar niet deelnemen aan het Heilig Avondmaal (waarbij kerkgangers het lijden en sterven van Jezus herdenken door het eten van brood en het drinken van wijn) omdat ze niet volgens de Bijbelse principes leven.

Gijs Westeneng woont bij zijn ouders, die kippenboer zijn, aan de rand van Ede. Foto Bram Petraeus

Gijs Westeneng (21) studeert werktuigbouwkunde aan Hogeschool Windesheim in Zwolle en komt daar soms in aanraking met „een homo die praktiserend is”. Hij werkt dan wel met die persoon samen, zegt Gijs. „Wat hij doet keur ik af, maar als mens keur ik hem niet af.” Johannes van der Poel (18), ook actief bij de SGP-jongeren in Ede, kreeg na het nieuws over de Nashville-verklaring direct een appje van een homoseksuele bekende. Hij kent hem uit de lokale politiek en spreekt regelmatig met hem af. „Mijn antwoord was: ik heb niet minder respect voor jou, maar ik ondersteun wel de Bijbelse visie.”

Lees ook: Wat ‘Nashville’ zo gevaarlijk maakt

De SGP’ers vinden dat hun partij zich wel streng moet uitspreken als er sprake is van geweld of scheldpartijen tegen homo’s. Zo leerde Jacques Rozendaal zijn tienjarige zoontje dat hij ‘homo’ niet als scheldwoord mag gebruiken, toen het jongetje dat na een voetbaltraining plotseling deed. „Prima hoor, dat orthodox-christelijk Nederland onder een vergrootglas ligt, maar hoe fair is het dat ik op mijn opvattingen word aangevallen terwijl mijn kind op voetbal leert dat een homo een ‘mietje’ is?”

Eeuwige trouw

Behalve homoseksuele relaties wijzen orthodoxe christenen ook ontrouw af en liggen echtscheidingen gevoelig. Huwelijkstrouw geldt als een van de belangrijkste waarden. „Mijn vrouw Marike en ik bidden ervoor dat we bewaard mogen blijven voor vreemdgaan”, zegt Jacques Rozendaal. „Maar kan ik uitsluiten dat een van ons twee ooit vreemdgaat? Nee.” Zijn vrouw en hij komen allebei uit grote gezinnen, Jacques is één van acht kinderen, Marike komt uit een gezin van tien kinderen. „Al onze broers en zussen die een relatie hebben, zijn nog samen met hun partner.” In de kerk ziet hij wel een enkele scheiding. „Mensen van mijn leeftijd, dertigers met kinderen. In die intensieve jaren zie je dat huwelijken eerder onder druk komen te staan omdat je langs elkaar heen leeft.” Zelf is Jacques van plan na deze periode te stoppen met het gemeenteraadswerk, omdat hij meer tijd wil investeren in zijn huwelijk. De politiek kost hem drie avonden per week en zijn vrouw staat er te vaak alleen voor met hun vier kinderen.

Cor Verkade noemt het een „heerlijke gedachte” dat hij nooit bang hoeft te zijn dat hij en zijn vrouw gaan scheiden. Natuurlijk zijn er soms verleidingen, zegt hij. „Niets menselijks is mij vreemd.” Gelukkig stamt hij niet van apen af en is hij „een kopie van de Here God”. „Die houdt niet van apengedrag. Als ik een veredelde aap was, zou het logisch zijn dat ik mijn lul achterna zou lopen. Maar als ik nu een schone dame zie lopen, dan prijs ik God dat hij haar zo ontzettend mooi heeft gemaakt. Zodra ik een bijgedachte over seks heb, moet ik die wegduwen. Dat zegt Jezus ook: ‘Wie een vrouw aanziet om haar te begeren, heeft overspel gedaan.’ Die gedachten moet je dus uitbannen. Dan moet ik zeggen: Cor, doe normaal.”

Uiteraard is ook porno kijken uit den boze. En dat is bij uitstek een gevaarlijke verleiding die het internet heeft voortgebracht. Daar hebben veel SGP-huishoudens een oplossing voor: een internetfilter die verboden sites blokkeert. Bij Gijs Westeneng thuis hebben ze geen filter, maar hij heeft wel „een heel duidelijk gesprek” met zijn ouders gevoerd over wat wel en niet mag. Nu is het voor Gijs een combinatie van zijn verantwoordelijkheid nemen en „tot God bidden dat je niet in de verleiding komt”.

Maarten van Nieuw Amerongen in zijn studentenhuis in Leiden. Foto Bram Petraeus

Vanuit hun geloofsovertuiging hebben veel SGP’ers nog altijd geen televisie. Dat wil niet zeggen dat Kees van der Staaij niet in talkshows verschijnt: afgelopen maandag zat hij nog bij Jinek om uit te leggen waarom hij de Nashville-verklaring ondertekende. Maarten van Nieuw Amerongen (22), bestuurslid bij de SGP-jongeren en student, kijkt soms tv in zijn studentenhuis in Leiden. Maar zelf een toestel aanschaffen als hij later een gezin heeft, gaat hem te ver. „Er is een hele hoop rommel op televisie en ik wil niet dat mijn kinderen dat zien.”

Lees ook: Kan de taaie SGP nóg honderd jaar mee?

Het drinken van te veel alcohol is geen nieuwe verleiding, maar wel een lastige. Maarten zit bij de christelijke studentenvereniging Navigators in Leiden, waar vooral gereformeerde en evangelische studenten lid van zijn. Bij Navigators wordt zeker ook gedronken, zegt hij, maar niet te vaak en niet te veel. „Omdat dan de normen vervagen.” Wie wel te veel drinkt, wordt daarop aangesproken door medestudenten. Maarten: „Het lichaam is de tempel van de Heilige Geest. Je mag best een biertje drinken en je hoeft niet altijd om tien uur naar bed, maar matigheid is wel een belangrijke christelijke waarde.”

Johannes van der Poel in het centrum van Ede. Foto Bram Petraeus

Gods bedoeling

In het voorwoord van de Nashville-verklaring staat dat „de geest van onze eeuw niet langer de schoonheid van Gods bedoeling met het mensenleven” ziet. Zijn de SGP’ers zo somber gestemd over de maatschappij? Jacques Rozendaal noemt zichzelf een optimist, maar beaamt dat orthodoxe christenen de naam hebben „een zware levensvisie” te hebben. Dat zou komen door het gevoel van „vroeger was Nederland nog christelijk, nu niet meer”. Zelf heeft hij dat niet zo, maar deze week dacht hij wel: „Mag ik mijn kinderen blijven vertellen dat als ik de Bijbel lees, ik die niet anders kan interpreteren dan dat het huwelijk iets is tussen man en vrouw? Of krijgen we staatsopvattingen over hoe je moet denken over morele thema’s?”

Ook de SGP-jongeren maken zich zorgen over de toekomst. „Wij geloven in een Almachtige Schepper, maar het lijkt erop dat steeds meer mensen in zichzelf geloven”, zegt Johannes van der Poel. „Waar loopt dat op uit?” Hij verwacht niet dat de manier waarop SGP’ers de Bijbel interpreteren zal veranderen. „De Bijbelse noties zijn niet ouderwets of modern”, zegt Johannes. „Ze zijn eeuwig en tijdloos.” Zullen SGP’ers door de groeiende weerstand wellicht juist nóg strenger worden in hun principes? „Daar hebben we het wel eens over”, zegt Gijs Westeneng, „moet je echt als de Amish bij elkaar gaan leven?” Als een soort Staphorst 2.0, valt Maarten van Nieuw Amerongen hem bij. Dat willen ze juist niet. Gijs: „Het is wel de bedoeling dat wij als zoutend zout voor de rest van de wereld werken.”

    • Barbara Rijlaarsdam
    • Pim van den Dool