Opinie

Wat ‘Nashville’ zo gevaarlijk maakt

Als in naam van de Allerhoogste een onderscheid wordt gemaakt tussen mensen, is waakzaamheid geboden, schrijven en

Regenboogvlag bij de Oranjekerk in Amsterdam als statement tegen de Nashville-verklaring Jeroen Jumelet/ ANP
Regenboogvlag bij de Oranjekerk in Amsterdam als statement tegen de Nashville-verklaring Jeroen Jumelet/ ANP

Er is intussen veel over geschreven, en terecht want de Nashville-verklaring beoogt een ijzeren identiteit te creëren die de wereld overzichtelijk in wij en zij verdeelt en die diegenen die toevallig niet man of hetero zijn, bestempelt als minder waard en met minder waardigheid. Een rechtstreekse aanval dus op de gelijkheid die sinds de Franse revolutie de basis vormt van onze moderne samenleving.

Stap terug in de tijd

Terecht noemt minister van Engelshoven (Onderwijs) dat een stap terug in de tijd want inderdaad, zoals in de 19e eeuw bepaalde theologen de principes van de Franse revolutie radicaal verwierpen, zo gebeurt dat anno 2019 opnieuw. Het is dus ook geen oprisping, het is een weloverwogen steen door de ruit van de moderniteit uit naam van de eigen identiteit. Maar hoezeer mensen ook hun eigen identiteit tegenwoordig claimen en daar vaak een eigen schuilplaats van maken, niet eerder werd het zo duidelijk in naam van de Allerhoogste gedaan. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling.

Onderscheid maken tussen mensen en sommigen minder waard en waardig achten dan anderen in naam van de Allerhoogste, is bijzonder gevaarlijk. Kijk bovendien eens naar de toon van het geschrift en je herkent die van een klassieke geloofsbelijdenis: helder stellen wat je moet geloven, gevolgd door veroordelingen en anathema’s. Het is de klassieke manier waarop kerken hun andersdenkenden altijd naar buiten hebben getrapt en hebben overgeleverd aan haat en beschimping. Intussen waste men binnen de handen in onschuld, men had slechts gedaan wat de Heer vroeg. Deze terugkeer van identiteits-denken in naam van de Allerhoogste is inderdaad teruggrijpen op waarden van voor de Franse revolutie.

Het radicale christendom heeft aanhang in Europa

Het tweede punt is dat dit pamflet aantoont in welke mate het radicale evangelicale christendom als aanwezig in de Verenigde Staten, zich nu ook sterk maakt buiten de VS. Zoals Bannon zijn werkterrein naar Europa heeft verlegd, zo lijken de evangelicals zich ook op de Europese markt te richten. Sterker, gezien het groot aantal ondertekenaars is er in Europa ook aanhang en adhesie. Het past derhalve in het plaatje van een mondiaal sterker wordend populisme dat graag een verbond sluit met religie, want niets werkt zo goed als het kunnen spiritualiseren van je politieke standpunten. In dat opzicht voelt Kees van der Staaij (SGP) de tijdgeest goed aan.

Lees ook: Maxim Februari over Nashville. ‘Sexe, niet seks is het echte thema’

Dit is wat ons te wachten staat en je kunt daar beter maar goed bij bedenken wat het weerwoord moet zijn in deze tijden van populisme. Populisten schermen al graag met de ‘Joods-christelijke cultuur’ (wij schreven er al eerder over). Als nu ook christelijke partijen zich laten inpakken door rechtse evangelicals, dan is waakzaamheid geboden.

Theologisch gesproken is het in elk geval van een inferieur niveau. De theologen die deze verklaring ondertekenden hebben niet door dat zij met hun letterlijke lezing van de bijbel – en echt, dat werd al in de 3e eeuw door Origenes verworpen – ongehoord subjectief zijn. Letterlijke identificatie met een tekst, hoe heilig ook, is geloven in de illusie van de directe toegankelijkheid van complexe teksten. Zoiets doe je alleen maar omdat je de verleiding van de greep naar goddelijk gezag niet kunt weerstaan. Helaas, er zijn nog steeds veel geloofsgemeenschappen waar dat wordt geaccepteerd. Maar theologen die zich dergelijke eerstejaars stof niet eigen hebben gemaakt, horen niet aan de academie thuis. Academische vrijheid is een waarde die zich slecht verdraagt met de toe-eigening van absoluut gezag.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.