Voormalig kampbewaker en oud-SS’er Jakiw Palij (95) overleden

Palij werkte in het concentratiekamp Trawniki en vluchtte na de oorlog naar de VS. Vorig jaar werd hij uitgezet naar Duitsland.

Een foto van Palij uit 1949.
Een foto van Palij uit 1949. Foto EPA

Jakiw Palij, een Oekraïner die in de Tweede Wereldoorlog lid was van de SS en als bewaker werkte in het nazi-concentratiekamp Trawniki, is woensdag op 95-jarige leeftijd overleden. Dat meldt de Frankfurter Allgemeine Zeitung donderdag.

Palij stierf in een verzorgingshuis in de Duitse stad Ahlen, waar hij vorig jaar was beland na een gedwongen deportatie uit de Verenigde Staten. Hij verhuisde naar de VS in 1949, zonder bij aankomst iets te vertellen over zijn oorlogsverleden. In plaats daarvan zei Palij dat hij op een Poolse boerderij en in een Duitse meubelmakerij had gewerkt. In 1957 kreeg hij de Amerikaanse nationaliteit. Hij woonde in New York, waar hij werkte als technisch tekenaar.

Begin deze eeuw onthulden onderzoekers het naziverleden van Palij. Hij onderging in 1941 een SS-training in het Poolse Trawniki, waar ook beruchte oorlogsmisdadigers als John Demjanjuk werden opgeleid. Later werkte hij daar ook als bewaker. Hij moest voorkomen dat de dwangarbeiders die in het kamp gevangen zaten, zouden ontsnappen.

De Amerikanen namen Palij in 2003 zijn staatsburgerschap af, maar het zou uiteindelijk nog vijftien jaar duren voordat hij daadwerkelijk uitgezet kon worden naar Duitsland. De Duitse regering weigerde namelijk lange tijd Palij op te nemen.

‘Comfortabel toevluchtsoord’

Afgelopen augustus besloot de Duitse overheid Palij alsnog toe te laten. De Amerikaanse ambassadeur in Duitsland, Richard Grenell, zegt op de hoogte te zijn gebracht van Palijs dood. Hij is blij dat de voormalige nazi in Duitsland is overleden en niet in de VS. Voor Amerikaanse Holocaustslachtoffers en hun nabestaanden zou het “een grote klap zijn geweest als Palij in de VS was gestorven, in wat velen beschouwden als een comfortabel toevluchtsoord”, zei Grenell tegen persbureau AP.

Zelf ontkende Palij de ergste beschuldigingen over zijn oorlogsverleden. Hij zei dat hij de training in Trawniki gedwongen moest ondergaan. Er waren van Palij geen documenten bewaard gebleven die als bewijs voor zijn oorlogsmisdaden konden dienen. Daardoor werd hij, anders dan de in 2012 overleden Demjanjuk, nooit veroordeeld. De VS waren niettemin overtuigd van zijn schuld.

    • Vincent Sondermeijer