Paranoia van ‘El Chapo’ gaf FBI uniek inkijkje in zijn privéleven

Drugshandel In de rechtszaak tegen de Mexicaanse topnarco bleek dat Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán zijn vrouw, zeker één minnares en naaste medewerkers bespioneerde via hun mobiele telefoons. De FBI wist hier op in te breken.

Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán.
Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán. Foto ALFREDO ESTRELLA/ AFP

Dankzij zijn eigen paranoia hebben Amerikaanse rechercheurs diep weten door te dringen in de binnenwereld van de Mexicaanse kartelbaas Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán.

In de New Yorkse rechtszaak tegen de drugsbaron bleek dat Guzmán zijn vrouw, zeker één minnares en naaste medewerkers bespioneerde via hun mobiele telefoons. De FBI wist hierop in te breken en ontdekte zo onder andere dat Guzmán zijn snor verft, zijn destijds zes maanden oude dochter een AK-47 (kalasjnikov) wilde geven, en dat een minnares voor hem grote drugstransporten coördineerde.

De begin 2017 aan de VS uitgeleverde El Chapo (Het Onderdeurtje) staat sinds november in New York terecht voor zeventien delicten, waaronder tientallen moorden en het smokkelen van zeker tweehonderd ton cocaïne naar de VS. De voormalige leider van het Sinaloa-kartel kan hiervoor levenslang krijgen.

Lees ook: Klapt El Chapo uit de school?

Spionagesoftware gekraakt

Woensdag onthulden aanklagers dat Guzmán zijn echtgenote Emma Coronel, buitenvrouwen en handlangers binnen het kartel BlackBerry-telefoons gaf waarop hij spionagesoftware had laten installeren. Via deze spyware kon hij al hun telefoon- en berichtenverkeer volgen, evenals hun GPS-locatie. Nadat FBI-agenten in 2011 het IT-mannetje van Guzmán als beschermde getuige rekruteerden, kwamen ze dit te weten. Ze dagvaardden de maker van de software (Flexi-spy), waarna ook rechercheurs twee jaar lang konden meeluisteren en -lezen.

Woensdag kregen juryleden in New York een bloemlezing uit deze schat aan criminele communicatie. Vooral uit tientallen berichtjes tussen Guzmán en zijn vrouw Emma (een voormalig schoonheidskoningin die hij huwde zodra ze 18 was). Het ene moment sms’en ze over haar enchiladas en hoe schattig hun tweelingdochters zijn, het andere moment gaat het over een bloedbad onder kartelsoldaten.

Via speciale spyware kon El Chapo horen wat mensen over hem zeiden nadat hij met ze had gebeld.

In 2012 maken de autoriteiten jacht op Guzmán. Nadat hij dat jaar ternauwernood is ontkomen aan een politie-inval in het vakantieresort waar hij zich verschool, vraagt Emma of hij nog iets nodig heeft. Guzmán antwoordt dat ze een joggingbroek, ondergoed, een paar overhemden, schoenen, aftershave en zwarte haarverf voor zijn snor mag opsturen.

Als de twee ouders het hebben over hoe ‘onverschrokken’ hun zes maanden oude dochter Kiki is, maakt Guzmán op zijn manier duidelijk dat hij het meisje mist. „Ik geef haar voor haar verjaardag een kalasjnikov cadeau, zodat ze bij me kan rondhangen.”

Belangrijke rol voor vrouwen

Voor de FBI was Emma Coronel ook interessant omdat ze de dochter is van een kopstuk binnen het kartel. Uit het onderschepte telefoonverkeer blijkt dat ze haar toestel regelmatig met haar vader deelde, die het vervolgens gebruikte om grote drugsdeals met Guzmán te bespreken. Coronel, die elke zitting in de rechtszaak tegen haar man bijwoont, hoorde het woensdag stoïcijns aan vanachter haar donkere zonnebril.

De drugshandel mag een macho-imago hebben, binnen het Sinaloa-kartel hebben Guzmáns vrouwen regelmatig belangrijke taken. Onder hen is enige tijd zijn minnares Augustina Cabanillas Acosta, die in 2012 werd opgepakt. In haar communicatie met de drugsbaron lopen liefde en zaken door elkaar. De twee geven elkaar koosnaampjes én bespreken het transport van een grote partij cocaïne per boot naar Los Angeles of de onderschepping van een halve ton wiet in de Caraïben.

Acosta vervulde een hoge managementsrol, zo blijkt uit de berichten waarin ze dealers aanstuurt en transporten bestelt. Mannen commandeert ze: „Denk er niet over na. Doe het.” Tegelijkertijd wantrouwde ze haar minnaar. Tegen een kennis zegt ze de telefoon die ze van hem kreeg, niet te vertrouwen. „De klootzak kan deze lokaliseren.” Ze noemt hem regelmatig een ‘idioot’ en stelt: „Ik ben veel slimmer dan hij.”

Emma Coronel, de vrouw van El Chapo, bij de rechtbank in New York. Foto Seth Wenig/AP

Verslaafd aan het spioneren

De paranoia van Guzmán ging steeds verder, vertelde de voormalige karteltechneut woensdag in de rechtszaal. Volgens deze Colombiaan met de naam Cristián Rodríguez was de kartelbaas zo tevreden met de telefoons, dat hij vroeg software te installeren waarmee hij op afstand de microfoon kon aanzetten. Guzmán gebruikte deze functie vervolgens om een spelletje te spelen. Regelmatig belde hij mensen om, nadat hij had opgehangen, te luisteren wat ze over hem zeiden.

In totaal deelde El Chapo in zijn entourage vijftig van deze ‘speciale telefoons’ uit, zoals hij ze noemde. Alle data die de toestellen verzamelden, kwamen bij hem binnen op een computer. Dit leverde zo veel informatie op dat hij een medewerker aanwees om het dagelijks voor hem samen te vatten in rapporten. Volgens Rodríguez vertrouwde deze rapporteur hem op een gegeven moment toe dat Guzmán verslaafd was geraakt aan het spioneren. „El señor heeft de kick nodig.”

Voor dit artikel is gebruik gemaakt van rechtbankverslagen van The New York Times, Los Angeles Times, Associated Press en Reuters.