De trainer van atletiekvereniging CAV Energie uit Barendrecht misbruikte 35 jaar ongehinderd minderjarige meisjes.

Foto Robin Utrecht

‘Meldingen seksueel overschrijdend gedrag in sport vorig jaar verdubbeld’

Slachtofferhulp

In 2017 kwamen er dertig meldingen binnen, vorig jaar zeventig. Goeie preventie? Vraag nieuwe coach om een referentie.

Het aantal meldingen van seksueel overschrijdend gedrag in de sport is vorig jaar meer dan verdubbeld. Dat blijkt uit een inventarisatie van Slachtofferhulp Nederland op verzoek van NRC. Werd in 2017 dertig keer een melding gedaan, in 2018 liep dat aantal op tot zeventig.

Volgens Victor Jammers, lid van de raad van bestuur van Slachtofferhulp Nederland, gaat het om uiteenlopende vormen van seksueel overschrijdend gedrag door coaches, stafleden en medesporters. „Van een hand op de bil tot aanranding en verkrachting.”

Bijna tweederde van de meldingen komt van slachtoffers, de rest van sportbonden en mensen uit de omgeving van slachtoffers. In 90 procent gaat het om minderjarigen, 55 procent is vrouw.

Verrast de forse stijging u?

„Niet echt. Sinds de Commissie-De Vries haar bevindingen over seksueel misbruik in de sport eind 2017 publiceerde, is er steeds meer aandacht gekomen voor het fenomeen. Een van de effecten is dat mensen die zoiets hebben meegemaakt, eerder geneigd zijn zich bij ons te melden. Ze horen of lezen over een misbruikzaak en denken: dat is mij ook overkomen.”

De Telegraaf onthulde vorige week een omvangrijke misbruikzaak in de atletiek. Wat merkt Slachtofferhulp daarvan?

„Nog weinig, maar we hebben voorzorgsmaatregelen getroffen omdat we meer meldingen verwachten.”

Om wat voor maatregelen gaat het?

„Normaal wijst sportkoepel NOC*NSF mensen op onze dienstverlening bij een melding van seksueel overschrijdend gedrag. Door de enorme aandacht voor de zaak rond Jerry M. hebben we voor een snellere route gekozen. Als slachtoffers daar prijs op stellen – en hun uitdrukkelijke toestemming geven – doet NOC*NSF namens hen melding bij ons.”

U neemt een barrière weg?

„Precies.”

Merkt u dat de atletiekzaak bij zedenslachtoffers oude wonden openrijt?

„Het kan een positief hebben als zo’n grote zaak onder de aandacht wordt gebracht, omdat het zedenslachtoffers stimuleert hulp te zoeken. Maar het kan ook pijnlijke herinneringen activeren die net diep waren weggestopt. Een lastig dilemma.”

Ook voor Slachtofferhulp?

„Ja. Daarom nemen wij niet het initiatief voor dat soort berichtgeving.”

Omdat het schadelijk kan zijn voor zedenslachtoffers?

„Dat kan, ja.”

U zegt dat zedenslachtoffers vaker melding doen door de toegenomen media-aandacht, maar doen sportverenigingen wel genoeg met de aanbevelingen van de Commissie-De Vries?

„Vooral als het om preventie gaat zie ik vooruitgang. Er wordt niet alleen naar een Verklaring Omtrent het Gedrag gevraagd, maar ook steeds vaker naar referenties. Dat is pure winst.”

Dat geldt niet voor de atletiekverenigingen waar Jerry M. werkte.

„Helaas niet. Was dat wel gebeurd, dan was hij misschien in een veel eerder stadium gestopt. In het verleden zijn veel fouten gemaakt die nu pas zichtbaar worden. Er zullen waarschijnlijk meer misbruikzaken aan het licht komen.”

M. heeft bekend dat hij jarenlang ten minste negen jonge meisjes heeft misbruikt, van wie hij er twee zwanger maakte. Hij is niet strafrechtelijk vervolgd, omdat er geen strafklacht tegen hem is ingediend. Wel verscheen hij voor een tuchtcommissie, die hem royeerde als lid van de Atletiekunie. Nadat de zaak deze week naar buiten kwam en voor veel ophef zorgde, besloot het Openbaar Ministerie te onderzoeken of M. alsnog kan worden vervolgd.

Wat dacht u toen u voor het eerst van deze zaak hoorde?

„Ik was boos en bedroefd, vooral over de duur van het misbruik. Zóveel slachtoffers, zóveel jaren achter elkaar. Het bewijst hoe belangrijk het is dat slachtoffers zich melden of aangifte doen.”

In sommige reacties op deze zaak hoor je precies dat verwijt: dan hadden die slachtoffers maar aangifte moeten doen.

„Bij zedendelicten zie je vaker grote terughoudendheid om melding of aangifte te doen. Slachtoffers en hun verzorgers hebben daar hun redenen voor – schaamte is er een van. Ik begrijp dat goed, maar als iedereen zich terughoudend opstelt, is het netto-effect dat daders langer hun gang kunnen gaan.”

Mensen hopen altijd dat de ander zal ingrijpen
    • Danielle Pinedo