Brussel gaat fiscale afspraken tussen Nike en Nederland onderzoeken

Twee aan Nike verbonden ondernemingen zouden afspraken gemaakt hebben met de Nederlandse Belastingdienst en zo belastingregels omzeilen.

Het Europese hoofdkantoor van Nike is gevestigd in Hilversum.
Het Europese hoofdkantoor van Nike is gevestigd in Hilversum. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De Europese Commissie gaat onderzoeken of kledingmerk Nike in Nederland een oneerlijk voordeel ten opzichte van concurrenten heeft gehad. Aanleiding zijn afspraken tussen Nike en de Nederlandse Belastingdienst, zogeheten rulings. Die waren volgens EU-commissaris Margrethe Vestager (Mededinging) in strijd met staatssteunregels.

Het onderzoek concentreert zich op de Nike European Operations Netherlands BV en Converse Netherlands BV, beide in Nederland gevestigd en onderdeel van de Nike-groep. De bedrijven sloten tussen 2006 en 2015 vijf rulings (belastingafspraken) met de Nederlandse fiscus, waarvan er twee nog van kracht zijn. De Europese Commissie vermoedt dat Nederland met het instemmen van de belastingafspraken illegale staatssteun verleent aan Nike omdat de schoenenreus een voordeel krijgt dat andere bedrijven niet krijgen.

Nederland speelt een belangrijke rol in de verkopen van Nike en Converse in Europa, Afrika en het Midden-Oosten. De schoenenreuzen hebben dochterbedrijven in die landen en die dochterbedrijven betalen het Nederlandse filiaal een licentievergoeding voor het gebruik van het merk.

Onbelast doorbetalen naar brievenbusbedrijf

Een dergelijke constructie is gebruikelijk en wordt door meer multinationals gebruikt. De Europese Commissie valt over de vervolgstap in het traject. Zodra de licentievergoeding (ook royalty genoemd) in Nederland binnen is, wordt namelijk een fors deel daarvan onbelast doorbetaald naar een brievenbusbedrijf in het buitenland, dat de ‘echte’ eigenaar van het Nike-merk is. Met die doorbetalingen drukken Nike en Converse hun winst én daarmee hun belastingrekening in Nederland.

En dat is volgens de Europese Commissie niet in de haak. Zij vermoedt dat Nike en Converse Nederland te hoge bedragen doorboekten naar de brievenbusbedrijven die niet belastingplichtig zijn. En omdat de Nederlandse fiscus deze te hoge royalty’s goedkeurde, is mogelijk sprake van illegale staatssteun. Concurrenten zijn immers niet in staat hetzelfde te doen. Vestager: “De Commissie zal de fiscale behandeling van Nike in Nederland nauwgezet onderzoeken en zal nagaan of deze in overeenstemming is met de staatssteunregels van de EU.”

Nike zegt zelf tegen persbureau ANP aan dezelfde belastingregels te voldoen als andere bedrijven in Nederland. Het bedrijf vindt de stap van Brussel daarom ongegrond. Het Nederlands ministerie van Financiën is milder, en zegt “uiteraard” haar medewerking aan het onderzoek toe.

Starbucks

De aantijgingen van de Europese Commissie doen denken aan een deal tussen Nederland en Starbucks, die in 2016 boven tafel kwam. Toen bleek de Belastingdienst de koffieketen tussen 2008 en 2014 27,5 miljoen euro aan belastingvoordeel te hebben toegekend. Dat geld werd teruggevorderd.

    • Camil Driessen
    • David van Unen