Belastingdeal Nike-Nederland onder de loep

De Europese Commissie onderzoekt Nederland wéér vanwege vertrouwelijke belastingafspraken met een multinational.

Jewel Samad / AFP

En dat is drie. Na de lievelingskoffieketen en favoriete meubelmaker van veel Nederlanders richt de Europese Commissie nu het vizier op een geliefd schoenenmerk. Donderdag maakte de Commissie bekend dat het een diepgaand onderzoek begint naar belastingafspraken tussen Nike en de Nederlandse fiscus.

„Lidstaten mogen niet toestaan dat ondernemingen complexe structuren opzetten om hun belastbare winsten op onrechtmatige wijze te verlagen”, stelde Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) terwijl ze bezwoer de fiscale behandeling van Nike in Nederland „nauwgezet” te onderzoeken.

Eind 2015 oordeelde de Commissie al dat Nederland koffieketen Starbucks jarenlang een onterecht belastingvoordeel gunde. De koffieketen moest 25,7 miljoen euro onterecht genoten belastingvoordeel terugbetalen. Momenteel onderzoekt de Commissie het belastingvoordeel dat Ikea in Nederland werd gegund. Gefluisterd wordt dat de naheffing bij Ikea tot wel 1 miljard euro kan oplopen.

De Commissie richt zich bij zowel Starbucks, Ikea als Nike op een belangrijk onderdeel van de gereedschapskist waarmee Nederland multinationals lokt: de ruling. Dat is een op maat gemaakte vertrouwelijke afspraak tussen de fiscus en een multinational. Er wordt in vastgelegd over welk deel van de winst men belasting betaalt of welke prijzen een bedrijf mag rekenen als het zaken doet met gelieerde vennootschappen.

Het donderdag aangekondigde Commissie-onderzoek concentreert zich op de Nike European Operations Netherlands BV en Converse Netherlands BV, twee in Nederland gevestigde onderdelen van de Nike-groep. Zij sloten tussen 2006 en 2015 vijf rulings met de fiscus, waarvan er twee nog van kracht zijn.

‘Oneerlijk voordeel’

Nederland speelt een belangrijke rol in de verkopen van het Nike-concern in Europa, Afrika en het Midden-Oosten. Dochterbedrijven in deze regio’s betalen de Nederlandse Nike-tak een licentievergoeding (royalty’s) voor het gebruik van het merk en logo.

Een dergelijke constructie is gebruikelijk bij multinationals. De Commissie valt over een vervolgstap in het traject. Een fors deel van de royalty’s die in Nederland binnenkomen worden namelijk weer onbelast doorgesluisd naar een brievenbusbedrijf in het buitenland dat volgens Nike de ‘echte’ eigenaar van het Nike-merk is.

Met die doorbetalingen drukt Nike zijn winst én daarmee de belastingrekening in Nederland. De Commissie vermoedt dat Nike te hoge bedragen doorboekt. En omdat Nederland deze constructie goedkeurde, is mogelijk sprake van illegale staatssteun. Nike geniet zo een „oneerlijk voordeel” ten opzichte van andere, zegt Vestager.

Het onderzoek is pijnlijk voor het kabinet dat juist een prioriteit heeft gemaakt van de aanpak van belastingontwijking en verschillende maatregelen neemt om rulings transparanter te maken.

Mede daarom wordt onder fiscaal deskundigen verrast gereageerd op het besluit om wéér een onderzoek naar een Nederlandse ruling te openen. „Het is opmerkelijk dat de Commissie dit nu nog doet. Na Starbucks en Ikea is de boodschap dat rulings moeten kloppen luid en duidelijk overgekomen bij de fiscus”, stelt fiscalist Paulus Merks van Houthoff. „Daar komt bij dat Nike ook in de VS belasting betaalt over deze winst.”

Nike stelt tegen persbureau ANP aan dezelfde belastingregels te voldoen als andere bedrijven in Nederland.

    • Camil Driessen