NRC Checkt: ‘We hebben veertig wolven in Nederland’

Dat zei politicus Annie Schreijer-Pierik zaterdag in een uitzending van EenVandaag.

Foto iStock

De aanleiding

Nog een paar weken en dan heeft de wolf zich officieel in Nederland gevestigd, voor het eerst sinds zo’n 150 jaar. De wolvin die in juli 2018 aan de noordkant van de Veluwe aankwam, leeft daar eind deze maand een half jaar en daarmee zal de vestiging van de soort volgens overheidsdefinitie een feit zijn. EenVandaag besteedde om die reden op 5 januari een deel van de uitzending aan wolven in Nederland. Daarin zegt CDA-Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik tegen de verslaggever: „U hebt het nu maar over één wolf, maar we hebben er veertig in Nederland.” Zij stelt voor de beschermde status van de dieren op te heffen en over te gaan op afschot.

Aan het begin van de EenVandaag-uitzending zegt presentator Jaap Jongbloed dat in Nederland vorig jaar zo’n 150 schapen zijn gedood. Schreijer-Pierik vreest dat de wolf een plaag wordt, dat er „binnen enkele jaren een paar duizend wolven” in ons land rondlopen en dat boeren daarvan de dupe worden: „Een wolf is een roofdier, een wolf zoekt een schaap.” We checken of er inderdaad veertig wolven leven in Nederland.

Waar is het op gebaseerd?

Dat cijfer is nergens terug te vinden. Telefonisch licht Schreijer-Pierik toe dat ze de afgelopen jaren „bij diverse bijeenkomsten en ontmoetingen” aantallen van rond de veertig heeft gehoord, „soms nog wel hoger”. Namen of een precieze bron kan ze niet noemen. „Maar ik woon op tien minuten rijden van de Duitse grens en ik hoor al jarenlang over doodgebeten schapen in de buurt. Dat is niet het werk van één of twee wolven.”

En, klopt het?

Volgens de organisatie Wolven in Nederland, die alle wolvenmeldingen en -waarnemingen bijhoudt, hebben in 2018 tien wolven ons land bezocht. De meeste van die wolven zijn inmiddels weer naar het buitenland verdwenen, of dood. Naast de eerdergenoemde wolvin bevindt zich momenteel nog één andere wolvin in Nederland, ook op de Veluwe.

Tot augustus stond de teller op acht, in het najaar kwamen er waarnemingen van twee nieuwe wolvinnen binnen. De DNA-sporen (afkomstig van bijtwonden bij schapen en van uitwerpselen) werden gevonden in Friesland, Drenthe, Overijssel en op de Veluwe. Het dna- onderzoek wordt in Nederland uitgevoerd door onderzoeksinstituut Wageningen Environmental Research.

In Wagenings onderzoek uit 2013, gepubliceerd in vakblad Natuur, Bos en Landschap, berekenden ecologen op basis van een computermodel dat een wolvenpopulatie na eventuele vestiging in Nederland zo’n veertig tot vijftig exemplaren zou omvatten. Een grotere populatie achtten ze onwaarschijnlijk vanwege de sociale structuur in een roedel en vanwege de grote kans op sterfgevallen door aanrijdingen. Onderzoek door Glenn Lelieveld van de Zoogdiervereniging wijst zelfs uit dat de populatie tot veertig roedels zou kunnen omvatten, elk met gemiddeld vier tot acht dieren. Maar dat is op dit moment dus zeker niet het geval.

Lees ook: Dit jaar zeker tien verschillende wolven gezien in Nederland

Dan het gevaar van de wolf voor schapen. In 2018 zijn tot en met 7 oktober met zekerheid 143 schapen doodgebeten door wolven. Die cijfers zijn op de website bij12.nl terug te vinden. Na die datum zijn in 2018 nog 21 schapen doodgebeten, maar daarvan moet met een dna-analyse nog worden vastgesteld of het om een wolf gaat.

De wolf die zich op de Veluwe lijkt te vestigen heeft daar tot zover bekend nog geen schapen doodgebeten, zegt Maurice La Haye, die namens de Zoogdiervereniging een van de woordvoerders is van Wolven in Nederland. Zijn collega Jaap van Leeuwen zegt in de tv-uitzending van EenVandaag dat wolven een voorkeur hebben voor reeën, hazen en zwijnen, zeker als ze het gebied goed kennen (en dus weten wat er zoal rondloopt). Dat komt overeen met wetenschappelijke bevindingen. Al in 2012 stelden Duitse onderzoekers van het biodiversiteitsinstituut Senckenberg op basis van 3.000 wolvenuitwerpselen vast dat het dieet van wolven in Duitsland voor minder dan 1 procent uit vee bestaat. Hugh Jansman van Wageningen Environmental Research stuurt per e-mail een recenter, groter Senckenberg-onderzoek mee, waarin gekeken is naar 6.581 wolvenkeutels tussen 2001 en 2016. Daaruit blijkt dat 1,1 procent van het dna in wolvenkeutels afkomstig is van landbouwhuisdieren, waaronder vooral schapen.

Conclusie

Alhoewel er in theorie in de toekomst een populatie van veertig wolven zou kunnen leven in Nederland, is er geen wetenschappelijk bewijs voor een dergelijk aantal op dit moment. Van tien wolven is hun aanwezigheid in Nederland in 2018 bewezen, van twee van hen is bekend dat zij zich nog steeds in Nederland ophouden. Wij beoordelen de uitspraak daarom als onwaar.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie Onbehaarde Apen: Wat zoekt de wolf in Nederland?
U kunt zich ook abonneren via iTunes, Stitcher, Spotify of RSS.
    • Gemma Venhuizen