Trump eist in tv-toespraak miljarden voor grensmuur

De Amerikaanse president deed een oproep aan de bevolking om steun voor een muur langs de grens met Mexico te krijgen, de oorzaak van de voortslepende sluiting van de overheid. Hij riep geen nationale noodsituatie uit.

Foto Carlos Barria / AP

De Amerikaanse president Donald Trump heeft in een nationale televisietoespraak een emotionele oproep gedaan aan de Amerikaanse bevolking om steun te krijgen voor de bouw van een muur langs de grens tussen de Verenigde Staten en Mexico - de inzet bij de bijna drie weken durende overheidssluiting in de VS.

In zijn eerste prime time address sinds zijn aantreden, twee jaar geleden, sprak Trump van een “groeiende humanitaire en veiligheidscrisis” aan de Amerikaanse zuidgrens, die leidt tot onder meer criminaliteit en drugsgebruik op Amerikaanse bodem, waarvan Amerikanen volgens hem het slachtoffer zijn.

“Alle Amerikanen hebben te lijden onder onbeheerste illegale immigratie”, zei Trump tijdens een toespraak van negen minuten, waarin hij vooral zijn vaste anti-immigratieretoriek herhaalde, op een meer sobere toon dan de vurige betogen die hij geeft tegenover zijn aanhangers op zijn campagnebijeenkomsten. “Ik ben vastbesloten om deze cyclus van menselijk lijden te beëindigen.”

Critici wijzen er op dat er geen sprake is van een groeiende crisis aan de Amerikaanse zuidgrens, zoals Trump beweert - integendeel, het aantal illegale migranten dat de grens oversteekt is de afgelopen twee decennia gedaald. Volgens waarnemers kreeg Trump met de TV-toespraak, die door de grote televisiezenders rechtstreeks werd uitgezonden, de kans haat en misinformatie over migranten uit Midden-Amerika te verspreiden.

“Toen ik een presidentiële eed aflegde, heb ik gezworen dat ik ons land zou beschermen, en dat is wat ik altijd zal doen, zo helpe mij God”, zei Trump plechtig, tegen de achtergrond van het Oval Office.

Kernbelofte van Trump

De president, die woensdag besprekingen voert met leden van het Congres, daagde Democraten uit akkoord te gaan met 5,7 miljard dollar (ongeveer 5 miljard euro) aan de zeer omstreden bouw van een muur, een kernbelofte uit zijn verkiezingscampagne. Daarmee zou een einde moeten komen aan de shutdown van de federale overheid. Democraten in het Congres zijn fel tegen de miljardenbesteding aan een muur, die volgens hen niet effectief is.

Lees ook: Trump brengt de Mexicaanse muurruzie naar primetime

Trump riep echter vooralsnog geen nationale noodsituatie uit, zoals recentelijk door sommigen is gesuggereerd, om geld vrij te maken voor de bouw van een muur uit de bestaande defensiebegroting, buiten het Congres om. Zijn doel was vooral om twijfelaars over het nut van een kostbare muur voor zich te winnen. Zo hoopt de president de overhand te krijgen in zijn strijd met de Democraten in het Congres over de shutdown.

Het is de vraag of dat lukt. De Amerikaanse bevolking geeft volgens opiniepeilingen Trump voor het grootste deel de schuld voor de shutdown, waarvan de president zelf heeft gezegd dat die wat hem betreft desnoods maanden of jaren kan duren. Ook loopt de bevolking over het algemeen niet erg warm voor de muur.

Aanleiding van de onpopulaire shutdown, met achttien dagen een van de langste uit de Amerikaanse geschiedenis, is een geschil over miljarden dollars die het Witte Huis eist voor een bouw van de barrière. Ongeveer 800.000 ambtenaren van de federale overheid zijn op onbetaald verlof gestuurd. Een kwart van federale organisaties is gesloten, waaronder musea en nationale parken.

“Het symbool van Amerika moet het Vrijheidsbeeld zijn, niet een negen meter hoge muur”

Volgens de Democraten houdt president Trump het land met de overheidssluiting “gegijzeld” om zijn eis voor een omstreden muur door te drukken. De Democratische leiders in het Congres spraken direct na de rede van Trump het land eveneens toe. Zij beschuldigden hem ervan een kunstmatige crisis te scheppen; volgens hen moet het debat over de bouw van een muur worden losgekoppeld van de overheidssluiting.

“De president appelleert aan angst, niet aan feiten; aan verdeeldheid, geen eenheid”, zei Chuck Schumer, leider van de Democratische minderheid in de Senaat. “Het symbool van Amerika moet het Vrijheidsbeeld zijn, niet een negen meter hoge muur.”

“De president verwerpt wetsvoorstellen met steun van beide partijen om de overheid te heropenen”, aldus Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Dat gebeurt volgens haar “wegens zijn obsessie om Amerikaanse belastingbetalers te dwingen miljarden dollars te verspillen aan een dure en ineffectieve muur - een muur waarvan hij altijd heeft beloofd dat Mexico ervoor zou betalen.”

Heronderhandeling Nafta

Trump, die vaak heeft gezegd dat Mexico zou betalen voor de muur langs de grens, zegt nu dat Mexico opdraait voor de kosten van de bouw wegens de heronderhandeling van het Noord-Amerikaanse vrijhandelsverdrag Nafta - een bewering die hij herhaalde tijdens zijn toespraak. Daarover zijn in het handelsverdrag echter geen afspraken gemaakt.

De president, die donderdag een bezoek brengt aan het grensgebied van Texas, zei ook dat hij op aandringen van de Democraten akkoord is gegaan met een barrière van staal in plaats van een betonnen muur. In december zei hij nog dat het idee van een betonnen muur niet was verworpen. De Democraten hebben staal niet als voorwaarde gesteld voor akkoord met een barrière.

Bekijk de volledige televisietoespraak van Trump: