Nieuwjaarswens gaat over klimaat en ‘gele hesjes’

Burgemeesters Bestuurders benadrukken graag hoe serieus ze zorgen over klimaatbeleid of ongelijkheid nemen.

Foto Koen Suyk/ANP

Op straat zijn ze in de meeste gemeenten nog niet gesignaleerd, toch kwamen de ‘gele hesjes’ de afgelopen week volop voorbij in de nieuwjaarstoespraken van burgemeesters. Verschillende burgemeesters haalden ze aan, als symbool voor de bezorgde, in de steek gelaten burger. Maar vooral als oproep om zorgen over het draagvlak van klimaatbeleid serieus te nemen.

Zoals in het Gelderse Wijchen. „Dit best lelijke maar o zo effectieve gele hesje heeft mij de ogen geopend”, aldus burgemeester Hans Verheijen (CDA). Hij ziet ze als „hét symbool van een grote groep min of meer vergeten mensen.” Er dreigt een „toename van de tweedeling in de wereld”, aldus waarnemend burgemeester Letty Demmers (D66) van Noord-Beveland, ze had de hesjes niet alleen in Parijs gezien „maar ook in Middelburg, Vlissingen en Terneuzen”.

Burgemeester Marco Out (partijloos) van Assen voorspelde „dat de beweging aan kracht zal inboeten, maar de onvrede daarachter niet. Het is onvrede in zijn meest zuivere vorm. Spontaan en heftig.”

„We hoeven ons niet te beperken tot één hesje”, aldus burgemeester van Zeist Koos Janssen (CDA). Naast gele zag hij ook groene hesjes „om onze schouders te zetten onder de oplossing van het klimaatvraagstuk”. En: „Soms trekken we misschien een rood hesje aan. Of een regenbooghesje.”

Hans Verheijen (CDA),
burgemeester Wijchen: “Dit best lelijke maar oh zo effectieve gele hesje heeft mij de ogen geopend.”
Harry Oosterman (CDA), burgemeester Ooststellingwerf: “Het klimaatakkoord is als een stoomwals over de samenleving gekomen.”
Stef Strous (PvdA), burgemeester Maasgouw: “Of praat eens met onze boeren. Het water staat hen spreekwoordelijk tot aan de lippen.”
Frans Backhuijs (VVD), burgemeester Nieuwegein: “Het raakt mensen, maar tegelijkertijd heeft men misschien het gevoel dat hun persoonlijke inzet niet echt bijdraagt aan de oplossing.”

Bestuurders met hesjes

Bestuurders overal in het land benadrukken graag hoe serieus ze zorgen over klimaatbeleid of groeiende ongelijkheid nemen. De Apeldoornse CDA-burgemeester John Berends had voor zijn toespraak zelf een geel hesje aangetrokken, om begrip te tonen. „Ik snap ze wel”, zei Berends. „Grote groepen hebben het gevoel slachtoffer te zijn en niet mee te tellen. Daar kunnen we niet omheen.”

Ook de Limburgse gouverneur (de benaming van de commissaris van de koning in die provincie) Theo Bovens (CDA) trok bij zijn nieuwjaarstoespraak een hesje aan, maar dat was een wit exemplaar. „Ik sta in dit hesje om publiekelijk te verklaren dat het hier eigenlijk best wel lekker loopt”, aldus Bovens. Tegelijk was hij kritisch op de energietransitie, waarover hij de vrees uitsprak dat die te snel kan gaan om „lusten en lasten” eerlijk te verdelen en „draagvlak te creëren”. Bovens verwees daarbij naar het sluiten van de mijnen, opdat men „niet net als toen in Limburg vergeet iedereen mee te nemen”.

In sommige gemeenten doken gele hesjes in het publiek op, zoals in Goes, Bergen op Zoom en Alphen aan den Rijn. In Maastricht trok burgemeester Annemarie Penn-te Strake (partijloos) spontaan een door een hesjesdelegatie aangeboden exemplaar aan.

Ook zonder de hesjes aan te halen waren klimaat en de energietransitie in nieuwjaarstoespraken belangrijke thema’s. Veel burgemeesters spraken over „ambitie”, „uitdagingen” en „kansen”. Maar er zijn ook zorgen. Het klimaatakkoord is, aldus burgemeester Harry Oosterman (CDA) van het Friese Ooststellingwerf, „als een stoomwals over de samenleving gekomen”. In zijn toespraak sprak hij openlijk zijn twijfels uit over de beleidsplannen. „Is een investering van honderden miljarden om de aarde 0,00003 procent minder warm te maken gerechtvaardigd”, vroeg Oosterman zich af, „als China en India nog decennialang meer CO2 mogen uitstoten?”

Hubert Bruls (CDA),
burgemeester Nijmegen: “Wij kunnen luisteren, wij kunnen vallen en weer opstaan.”
Henk Jan Meijer (VVD),
burgemeester Zwolle: “Als we met het klimaat niet als de raphazen aan de gang gaan, houden we geen droge voeten in Zwolle.”
Marco Out (partijloos),
burgemeester Assen: “Het is onvrede in zijn meest zuivere vorm. Spontaan en heftig.”
Letty Demmers (D66), waarnemend
burgemeester Noord-Beveland: “Er dreigt een toename van de tweedeling in de wereld, maar ook in Middelburg, Vlissingen en Terneuzen.”
Theo Bovens (CDA), commissaris van de koning, Limburg: “Ik sta in dit hesje om publiekelijk te verklaren dat het hier eigenlijk best wel lekker loopt.”

In het Limburgse Maasgouw richtte PvdA-burgemeester Stef Strous zich juist fel tegen „sceptische politici”. „Ik zou deze politici graag eens met onze schippers in gesprek willen laten gaan”, zei Strous, die volgens hem door de droogte maandenlang nauwelijks konden varen. „Of praat eens met onze boeren. Het water staat hen spreekwoordelijk tot aan de lippen.” De Zwolse burgemeester Henk Jan Meijer (VVD): „Als we met het klimaat niet als de raphazen aan de gang gaan, houden we geen droge voeten in Zwolle.”

„Het raakt mensen”, zei de Nieuwegeinse burgemeester Frans Backhuijs (VVD), „maar tegelijkertijd heeft men misschien het gevoel dat hun persoonlijke inzet niet echt bijdraagt aan de oplossing. Soms ontstaat er dan ook verzet tegen veranderingen.”

Volgens de Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls (CDA) ligt er bij uitstek een taak voor gemeenten bij de uitvoering van de klimaatplannen. „Wij kunnen draagvlak creëren, omgaan met aarzeling en weerstand. Wij kunnen luisteren, wij kunnen vallen en weer opstaan.”