Italiaanse regering schiet bank Carige te hulp

Italië Wankele banken in de eurozone krijgen toch nog overheidssteun, blijkt uit de garanties voor Banca Carige. Ook al zou die praktijk worden beperkt.

Een filiaal van de noodlijdende bank Carige in Rome.
Een filiaal van de noodlijdende bank Carige in Rome. Foto Max Rossi/Reuters

De Italiaanse regering heeft garanties verleend voor de herkapitalisatie van de noodlijdende Banca Carige. Desnoods wil Rome de bank uit Genua met overheidsgeld redden. Dit blijkt uit een maandag gepubliceerd decreet.

Het besluit laat zien dat overheidssteun voor zieltogende banken in de eurozone doorgaat, ondanks recente Europese regels die deze praktijk moeten inperken.

Banca Carige, gemeten naar balanstotaal de tiende bank van Italië, dreigt om te vallen nadat eind vorig jaar een poging tot herkapitalisatie is mislukt. Een geplande kapitaalemissie van 400 miljoen euro stuitte op verzet van de grootste aandeelhouder van de bank, de ondernemersfamilie Malacalza. Toen vorige week een meerderheid van de commissarissen van de bank aftrad, stelde de Europese Centrale Bank (ECB) bewindvoerders aan bij Carige.

De Italiaanse regering van links- en rechtspopulisten wil een nieuwe poging tot herkapitalisatie steunen door nog uit te geven obligaties van Carige te voorzien van een staatsgarantie. Mocht ook deze poging stuklopen, dan is de coalitie van Vijfsterrenbeweging en Lega Nord bereid tot ‘herkapitalisatie uit voorzorg’, een instrument dat de vorige, centrum-linkse coalitie eind 2016 inzette bij de bank Monte dei Paschi di Siena. Rome stak toen 5,4 miljard euro in de bank uit Siena.

Belegger moet bloeden

Binnen de Europese bankenunie, het stelsel aan bankenregels van na de crisis, geldt het principe dat beleggers moeten bloeden als een bank omvalt, niet overheden. ‘Herkapitalisatie uit voorzorg’ is een uitzondering op dit principe, al moeten aandeel- en obligatiehouders ook in dit geval meebetalen. Bij Monte dei Paschi werden beleggers voor 4,3 miljard euro aangeslagen. De ECB en de Europese Commissie moeten akkoord gaan met deze route. Dat gebeurde bij Monte dei Paschi, maar is bij Carige nog zeer onzeker.

Volgens zakenkrant Il Sole 24 Ore wil de Italiaanse regering alleen in laatste instantie geld steken in de bank, als de uitgifte van leningen niet lukt. De regering hoopt op een overname van Carige door een andere, kapitaalkrachtiger bank.

Overheidssteun voor banken ligt vooral voor de Vijfsterrenbeweging zeer gevoelig. De partij van vicepremier Luigi Di Maio verzette zich in de oppositie nog hevig tegen de miljardensteun voor Monte dei Paschi en voor twee banken uit de Veneto-regio, in 2017. Het geld zou moeten gaan naar arme burgers, niet naar banken, zo was de kritiek.

Extra complex is dat het alternatief voor overheidssteun – beleggers aanslaan – voor Italiaanse politici niet direct aanlokkelijk is. Obligatiehouders van banken zijn dikwijls gewone spaarders die werden verleid hun spaargeld om te zetten in obligaties. Bij de redding van vier kleine Italiaanse banken in 2015 moesten spaarders zo meebetalen. Dit leidde tot grote onrust en zelfs tot zelfmoord van iemand die al zijn geld was kwijtgeraakt.

Lees ook: ‘Als bank in Italië leen je aan je vrienden’

Samen met de ECB

Nu is het aan Vijfsterrenbeweging en Lega Nord zelf een oplossing voor Carige te vinden die de politieke schade beperkt, in de aanloop naar de Europese verkiezingen van mei. Ze zullen daarbij moeten samenwerken met de Europese instituties die de door de populisten in Rome dikwijls fel worden bekritiseerd. De ECB, die het nu feitelijk bij Carige voor het zeggen heeft, dringt aan op snelle herkapitalisatie van de bank, die niet aan de Europese kapitaaleisen zou voldoen. De ECB wil dat de berg ‘slechte’ leningen op de balans van Carige, waarvan terugbetaling onwaarschijnlijk is, wordt opgeruimd. In het decreet zegt de Italiaanse regering „in lijn” te handelen met de doelstellingen van de ECB.