Conflict tussen Guatemala en VN-commissie escaleert

Anti-corruptie-commissie

De Guatemalteekse regering wil een gerenommeerde VN-commissie het land uit zetten nu die ook corruptie van de president en diens entourage dreigt bloot te leggen.

Betogers in Guatemala demonstreren tegen de regering, die in conflict is geraakt met de VN-commissie tegen Corruptie en Straffeloosheid.
Betogers in Guatemala demonstreren tegen de regering, die in conflict is geraakt met de VN-commissie tegen Corruptie en Straffeloosheid. Foto SANTIAGO BILLY/EPA

De regering van Guatemala heeft haar conflict met de gerenommeerde VN-commissie tegen Corruptie en Straffeloosheid (CICIG) in het Midden-Amerikaanse land maandag verder op de spits gedreven. President Jimmy Morales gaf de VN-onderzoekers een etmaal om Guatemala te verlaten.

CICIG speelde de afgelopen jaren een cruciale rol in het schragen van Guatemala’s wankele rechtsstaat. Morales, een oud-tv-komiek die aan de macht kwam met de belofte corruptie aan te pakken, saboteert de commissie sinds zij ook onderzoeken is begonnen naar hem en enkele van zijn ministers en familieleden. Het mandaat van de CICIG verlengde hij eerder niet, waardoor het in september 2019 zou aflopen. Ook heeft Morales het commissiehoofd tot persona non grata verklaard.

Lees ook dit interview met commissiehoofd Iván Velásquez

Verkiezingen op komst

Morales wil de commissie nu per direct wegsturen omdat zij de „nationale soevereiniteit” en „mensenrechten” zou schenden. Morales liet zich maandag tijdens zijn persconferentie vergezellen door Irina Bitkov. Haar Russische familie werd op voordracht van CICIG vervolgd voor paspoortfraude, maar is naar eigen zeggen slachtoffer van een wraakactie van het Kremlin.

Lees ook dit achtergrondverhaal over de affaire-Bitkov

Later dit jaar zijn er verkiezingen gepland. In peilingen leidt Thelma Aldana in de race voor het presidentschap. Zij is een oud-opperrechter en voormalig openbaar aanklager die veel corruptieonderzoeken leidde en daarmee onder meer de vorige president Otto Pérez Molina tot aftreden wist te dwingen.

Constitutioneel conflict

VN-secretaris-generaal António Guterres liet maandag weten het regeringsbesluit niet te accepteren en „te verwerpen”. Deze dinsdag moet blijken of de regering de VN-onderzoekers met dwang het land uitzet.

Het constitutioneel hof verklaarde maatregelen tegen CICIG eerder ongrondwettelijk, maar de regering gaf geen gehoor aan die vonnissen. De oppositie spreekt daarom van een verkapte staatsgreep. (NRC)

    • Merijn de Waal