Ken je die van de grote Brexit-truc?

Brexit Volgende week stemt het Britse Lagerhuis over de Brexitdeal tussen het VK en de EU. Deze oogt nog even kansloos als in december.

Oefening met vrachtwagens maandag op een voormalig vliegveld in Kent , voor het geval er chaos ontstaat bij het verkeer over het Kanaal na de Brexit.
Oefening met vrachtwagens maandag op een voormalig vliegveld in Kent , voor het geval er chaos ontstaat bij het verkeer over het Kanaal na de Brexit. Foto: Steve Parsons/PA Wire

De grote Brexit-truc, een game changer, die de Britse premier Theresa May tijdens de feestdagen bedacht? Die is er niet. Vanaf woensdag debatteert het Lagerhuis opnieuw over de deal van May met de EU. Maar nog altijd is bij te veel Conservatieve parlementsleden de weerstand te groot. De kans dat Mays afspraken met Brussel een meerderheid halen op 15 januari, de nu geplande dag van de stemming, is niet heel groot.

May doet alsof zij nog steeds goede hoop heeft. In haar nieuwjaarsboodschap riep ze haar collega’s in de politiek op voor de deal te stemmen. „Het nieuwe jaar is een moment om vooruit te kijken. In 2019 begint het Verenigd Koninkrijk aan een nieuw hoofdstuk”, zei May. „Als het parlement mijn deal steunt, kan het land verder.”

May wil aan de Britten laten zien dat zij al nadenkt over de toekomst van het VK na de Brexit. Maandag gaf ze een toespraak over de investeringen in de nationale gezondheidsdienst NHS. De komende vijf jaar wil May 20 miljard pond extra uittrekken voor de NHS in Engeland. „Deze verplichting is mogelijk omdat de overheidsfinanciën op orde zijn en omdat wij na het uittreden uit de EU controle terugkrijgen over onze uitgaven. We zullen niet langer grote sommen geld naar Brussel hoeven te sturen”, zei de premier.

May wil duidelijk maken dat zij weet wat Britten van hun politici verlangen: een einde maken aan de oeverloze Brexit-discussie en oog hebben voor de concrete problemen in het land. Iedere winter kampt de NHS met grote capaciteitsproblemen. Zo probeert de premier de druk op haar partijgenoten op te voeren. De tegenstanders van de deal houden de kansen die de Brexit biedt tegen, is op die manier haar boodschap.

Tegelijk treft de regering steeds concretere maatregelen om voorbereid te zijn op een Brexit zonder akkoord. Tijdens de feestdagen deelde de overheid contracten aan rederijen uit om veerboten te laten varen op routes tussen Britse en Europese havens. Maandag testte het ministerie van Transport met 89 vrachtwagens de noodplannen voor als het vrachtverkeer bij de haven van Dover en de Kanaaltunnel verstoord wordt door een chaotische No Deal.

De vrachtwagens moesten uitwijken naar een verlaten luchthaven. „Dit voelt als een generale repetitie voor mijn eigen executie”, zei Simon Wilkinson, directeur van transportbedrijf Harrier Express in The Times. De twijfel bij logistieke bedrijven is groot of de overheid de gevolgen van No Deal wel kan beperken. Ontwrichting kan grote economische schade veroorzaken.

Ondanks de pogingen van May en haar ministers uit te stralen dat ze nauwelijks vrij genomen hebben tijdens de kerstperiode, is het helder dat er geen sprake is van een grote doorbraak.

Toen May half december de stemming over de deal naar januari verschoof, beloofde ze naar Brussel terug te keren om aanpassingen te halen. Haar Brexit-akkoord heeft pas kans in het Lagerhuis als de noodoplossing voor de Ierse grenskwestie gewijzigd wordt. Veel parlementariërs, onder meer van haar eigen partij en van de Noord-Ierse gedoogpartner DUP, denken dat de Britten met de huidige deal eindeloos ‘gegijzeld’ kunnen worden in een douane-unie met de EU.

Die indruk kan May alleen maar wegnemen via een aanpassing van het onderhandelingsakkoord met Brussel of door extra beloftes in de vorm van protocollen. Dat zijn in 2019, net als in 2018, eisen waar de EU niet aan tegemoet wil komen.

Britse media meldden maandag dat de EU alleen bereid is de intentie uit te spreken dat gesprekken over een nieuw EU-Brits handelsverdrag, dat de noodoplossing voor de Ierse grenskwestie overbodig maakt, in 2021 afgerond dienen te zijn. Waarschijnlijk is zo’n zachte intentieverklaring te vrijblijvend voor de hardliners binnen de Tories.

Parlementaire motie

De stand van zaken is dus in grote lijnen hetzelfde als in december. Als gevolg kijkt de Britse politiek vooral voorbij de stemming. Labour maakt zich hard voor een parlementaire motie die de regering dwingt te accepteren dat een No Deal Brexit geen optie is. Bewindslieden binnen de regering van May speculeren openlijk over een nieuw Brexit-referendum of uitstel van de uittredingsprocedure.

Wat moet er gebeuren na 15 januari, als de deal van May eindelijk wordt afgeschoten? Dat is de belangrijkste vraag die Britse politici elkaar nu stellen. May heeft via haar woordvoerders laten weten dat als haar deal wordt weggestemd, ze zal proberen dezelfde plannen twee of drie keer opnieuw ter stemming voor te leggen. Hoe groter de dreiging van No Deal, des te meer Lagerhuisleden zwichten en zich toch schoorvoetend achter het akkoord schuilen, verwacht de premier. Vooralsnog wil Theresa May van wijken niet weten.