Opinie

Naar China langs oude en nieuwe zijderoutes

Zap Niet alleen Frans Bauer ging naar China. Absolutely Fabulous-ster Joanna Lumley reisde langs de oude zijderoute. Twee Duitse tv-makers gingen voor de ZDF op reportage langs de verbijsterende nieuwe zijderoute die China aanlegt.

Frans en Mariska Bauer op de Chinese Muur.
Frans en Mariska Bauer op de Chinese Muur. Foto AVROTROS

Chinees eten in China was er niet bij voor Frans Bauer, vertelde de zanger woensdag bij Jinek. Hij was er met zijn vrouw Mariska om te vertellen over het reisprogramma door China dat hij voor NPO 1 maakte, dat zaterdag begint. „De bami was er totaal anders,” zei de geschokte bekende Nederlander, die de menukaart van zijn favoriete Nederlands-Chinese restaurant ‘De Chinese Muur’ op reis had meegenomen, om verrassingen te voorkomen.

Wie naar China reist kan voor verrassingen komen te staan. Dat is al eeuwen stof voor sterke verhalen. Nu China als economische macht sterk in opkomst is, en het Westen inboet aan invloed, is dat ook inspiratie voor veel televisieprogramma’s. En boeken, zoals The Silk Roads (De zijderoutes, 2015) van de Britse historicus Peter Frankopan, vorig jaar gevolgd door The New Silk Roads. Dat eerste boek, een indrukwekkend historisch overzicht van de invloed van het Oosten op de wereldgeschiedenis, toen West-Europa nog een achterlijk gebied was, is wellicht mede aanleiding geweest voor de BBC om actrice Joanna Lumley (de altijd dronken Patsy in Absolutely Fabulous!) op reis te sturen langs de zijderoute, de handelsroute waarlangs eeuwenlang zijde en andere waar vanuit China over land naar het Middellandse Zeegebied en West-Europa ging. De vier delen Joanna Lumley’s Silk Road worden nu door omroep Max dagelijks uitgezonden, sinds dinsdag. Lumley nadert China, en ze begon in Venetië.

Lumley is een grappige reisgids, die anders dan Bauer, graag een hapje mee-eet met de lokale bevolking. Zoals donderdagavond in Isfahan, in Iran, vroeger Perzië, kruispunt van zijderoutes – en ooit woonplaats van haar koloniale grootouders. Ze is wel een beetje een overdreven Britse enthousiasteling, die bij ieder mooi gebouw of vergezicht uitroept dat het „absolutely brilliant” of „amazing” is. Maar dat vergeef je haar, want je ziet veel interessants met haar onderweg in de Landrover: zo bekeek ze in Azerbeidzjan een zijderupskwekerij, en zie je een rups een cocondraad spinnen. In modern Bakoe bezocht ze een oud middeleeuws paleis van een van Mongoolse leiders, de khan, dat rijk versierd was, onder meer met gekleurd glas uit Venetië. De zijderoutes zorgden niet alleen voor uitwisseling van goederen, ook van kunst, ideeën en religies, zoals Frankopan duidelijk maakt.

Frankopans nieuwe boek gaat over het grootscheepse project dat de Chinese leider Xi onderneemt, om nieuwe zijderoutes vanuit China aan te leggen. Een enorm dure onderneming, het ‘Belt and Road Project’, begroot op bijna 1.000 miljard euro, behelst zo’n duizend infrastructurele projecten. Twee Duitse tv-makers, Normen Odenthal en Thomas Reichart, zijn die nieuwe zijderoute gevolgd voor de ZDF. Woensdag en donderdag werd in twee delen Die neue Seidenstrasse – Chinas griff nach Westen uitgezonden.

De tv-makers gaan over land van de Chinese havenstad Shenzen tot aan de Duitse binnenhavenstad Duisburg aan de Rijn. En ze maken die reis ook over zee, om te laten zien hoe de Chinese invloed langs die route zich uitbreidt. Hilarisch is bijvoorbeeld hun bezoek aan een duur modern vliegveld in Sri Lanka, gefinancierd door China, waar al vijf jaar geen vliegtuig aankomt of vertrekt. En vanuit Pakistan bouwen de Chinezen een enorme snelweg dwars door de bergen, om zo een snelle verbinding van de Chinese grens bij Kashgar naar de Indische Oceaan te krijgen. China reikt uit naar de anderen in het Westen, maar de anderen in eigen land, zoals de Oeigoeren in Kashgar onderdrukken ze, stellen de makers in hun fascinerende reisverslag.

Paul Steenhuis verving deze week Arjen Fortuin.