Kunsthandelaren kritiseren Macrons plannen voor soepeler restitutiebeleid

Roofkunst

Franse kunsthandelaren zijn boos op president Macron. Ze vinden zijn plannen om de restitutie van Afrikaanse cultureel erfgoed te versoepelen „ingrijpend en inefficiënt”.

Drie grote 19de-eeuwse beelden uit het voormalig koninkrijk Dahomey (1600-1904, nu onderdeel van Benin) waren in november te zien in het Quai Branly Museum in Parijs.
Drie grote 19de-eeuwse beelden uit het voormalig koninkrijk Dahomey (1600-1904, nu onderdeel van Benin) waren in november te zien in het Quai Branly Museum in Parijs. Foto Philippe Wojazer / REUTERS

De plannen van de Franse president Macron om de restitutie van Afrikaanse cultureel erfgoed te versoepelen, zullen leiden tot talloze restitutieverzoeken, ook van kunst uit andere continenten.

Dat stelt het Syndicat National des Antiquaires (SNA), waarbij twintig vooraanstaande handelaren in tribale kunst zijn aangesloten. De organisatie schreef een brandbrief aan de Franse minister van Cultuur Franck Reister.

De handelaren zijn boos. Ze zijn niet geconsulteerd voor het in november verschenen restitutierapport, dat de Senegalese econoom en schrijver Felwine Sarr en de Franse kunsthistorica Bénédicte Savoy op verzoek van Macron schreven. Daarin wordt geadviseerd om de Franse wetgeving radicaal aan te passen, zodat Afrikanen geroofde (of ver onder de marktprijs gekochte) kunst kunnen claimen.

In de brief noemt de branchevereniging de voorstellen „ingrijpend en inefficiënt” en wijst ze op de risico’s voor de Europese kunstmarkt, zeker als de Brexit doorgaat. Bij invoering zullen volgens de handelaren ongetwijfeld ook restitutieverzoeken komen voor kunstvoorwerpen uit Noord- en Zuid-Amerika, Azië en de landen rond de Middellandse Zee. Een van de leden, de Parijse handelaar Anthony Meyer, zegt in The Art Newspaper: „Velen van ons zijn verbijsterd door dit kwaadaardige, agressieve en onvolledige rapport, dat de deur opent naar repatriëringsverzoeken van welke cultuur dan ook in de wereld over elk item in Franse musea.”

Kunsthandelaren: onderzoek is onvoldoende gegrond

Sarr en Savoy consulteerden voor hun advies slechts één Parijse handelaar. The Art Newspaper maakte een rondgang langs Franse tribale kunsthandelaren. Velen van hen, schrijft de krant, zijn van mening dat hun werk bij het restaureren en bewaren van kunstvoorwerpen, het documenteren van informatie en het helpen bijeenbrengen van collecties, onvoldoende in het rapport is belicht.

De handelaren vrezen ook dat privé-verzamelaars geen kunst meer willen uitlenen aan musea en nieuwe verzamelaars zullen zich wel twee keer bedenken voor ze tribale kunst gaan verzamelen.

Restitutie van Afrikaans erfgoed is een onderwerp geworden sinds president Macron eind 2017 in Ouagadougou (Burkina Faso) de teruggave aankondigde van in de koloniale tijd geroofde Afrikaanse kunstschatten in Franse musea. Het kan toch niet zo zijn, stelde Macron, dat Afrikanen hun nationale erfgoed alleen in Europese musea kunnen bewonderen. Naar schatting bevindt zo’n 90 procent van de Afrikaanse kunstschatten zich niet meer op het continent.

    • Arjen Ribbens