Een ruig begin van 2019 op de financiële markten

Beurzen

Apple, China, banen: na een zeer woelige decembermaand, bleek de eerste week van het nieuwe jaar al even onrustig op de internationale beurzen.

Een beurshandelaar in Beijing op 7 december 2018.
Een beurshandelaar in Beijing op 7 december 2018. Foto Thomas Peter/Reuters

December was ruig, en de eerste handelsdagen van 2019 op de beurs waren niet anders. Het trefwoord: conjuncturele onzekerheid – die zich niet langer meer beperkt tot het Westen.

Woensdag, de eerste handelsdag van het jaar, begon met een onheilstijding uit China. De zogenoemde purchasing managers index (PMI) over de maand december zakte tot onder een waarde van 50. Dat zou inhouden dat de productie van de Chinese industrie voor het eerst in anderhalf jaar krimpt.

Graphic door Fokke Gerritsma

Daar schrokken de beurzen al van. Zeker omdat daarna bleek dat de PMI’s voor Europa ook al niet al te best waren, hoewel nog net boven de 50. In Tokio zorgde een vluchteffect in de yen voor een kortstondige, opwaartse flash crash in de koers van de Japanse munt. De ‘freak’-stijging met 3 procent ten opzichte van de dollar, die zich kortstondig voordeed, werd toegeschreven aan uit de hand gelopen robothandel in de nog stille markt.

Net toen de aandelenkoersen aan het eind van woensdag in New York wat hersteld waren van de schrik kwam, na sluitingstijd, de grote klap. Apple waarschuwde, voor het eerst in zestien jaar, dat zijn omzet kan tegenvallen. Een tegenvallende Chinese vraag naar iPhones werd aangewezen als grootste boosdoener.

Donderdag stond geheel in het teken van Apple: de Europese beurzen sloten fors lager en op Wall Street, dat pas ’s middags kon reageren, verloor Apple bijna een tiende van zijn waarde. Het Dow Jones-gemiddelde moest uiteindelijk 3 procent terug. Een vlucht naar veilige havens veroorzaakte onder meer een schokeffect in Europa, waar de effectieve rente op Nederlandse staatsleningen terugviel tot onder de 0,3 procent – het laagst sinds eind 2016.

De conjunctuurangst had nóg een neveneffect. Aangenomen werd dat de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, haar rente in 2019 in twee stappen naar maximaal 3 procent zou verhogen. Maar de dag na de Apple-China-schok viel uit de termijnhandel op de Amerikaanse geldmarkt af te leiden dat beleggers nu in grote meerderheid dachten dat er helemaal geen renteverhoging meer komt.

Handelaar Mark Muller op de beurs in New York.
Foto Richard Drew/AP
Een beurshandelaar in New York op 17 december 2018.
Foto Spencer Platt/Getty Images/AFP

Net toen beleggers begonnen te wennen aan het idee dat ook de Amerikaanse economie op een keerpunt is, kwam vrijdag de volgende schok. De Amerikaanse banengroei over december – een van de meest gevolgde economische indicatoren – kwam binnen op 312.000. Dat was maar liefst het dubbele van wat door analisten was voorspeld, een voorspelfout die zelden of nooit voorkomt. Gaat het toch beter dan iedereen vreesde? Intussen verlaagde de Chinese centrale bank de verplichte reserves voor banken, waardoor die de komende maanden het equivalent van 116 miljard dollar extra mogen uitlenen. En de president van de Amerikaanse centrale bank zei vrijdag plots „gevoelig te zijn voor signalen uit de markt”, wat impliceerde dat beleggers wellicht gelijk krijgen met hun gematigde rentevoorspelling.

Lees ook: Minister van Financiën VS verergert marktonrust

Vrees op de beurzen sloeg om in hoop, angst in hebzucht. En zo gebeurde wat weinigen op de bange eerste handelsdag van 2019 hadden voorzien: de week sloot op veel beurzen per saldo hoger af. Maar dat betekent niet dat de rust nu noodzakelijkerwijs terugkeert. De huidige fascinatie met vooral de stand van de Amerikaanse en de Chinese economie, die zo treffend samenkwam in de Amerikaanse beursreactie op Apples Chinese tegenvaller, heeft veel te maken met de onzekerheid over de handelsspanningen tussen de twee landen. En hoezeer zij elkaar aan het beschadigen zijn.

Nog steeds is die strijd niet beslecht. Sinds de jongste bijeenkomst van de G20-landen in Argentinië is er slechts een rustpauze voor Amerikaanse sancties, die afloopt op 31 maart. Volgende week maandag en dinsdag reist een Amerikaanse delegatie naar Beijing. Voer voor een volgende aflevering op de beurzen, waar de storm nog niet is gaan liggen.

    • Maarten Schinkel