Afvallen? De radicale omwenteling is zelden een succes

Wat eten we? Schroef je ambities liever wat terug en maak kleine wisselingen.

Natúúrlijk geen suiker. Maar ook geen aardappels, pasta of brood: in veel moderne diëten zijn koolhydraten je vijand. Een leven zonder brood en pasta lijkt mij persoonlijk schier onmogelijk (aardappels zou ik nog net kunnen missen) maar toch is eten volgens de voorschriften van Pioppi of paleo hartstikke populair. Grote kans dat er in deze maand – kerstkilo’s en goede voornemens – weer nieuwe aanhangers bijkomen.

Het is een aanlokkelijk idee: op een verregaande manier je voedingspatroon omgooien om een gezondere, slankere (gelukkigere!) versie van jezelf te worden. Maar helaas is zo’n radicale omwenteling zelden een succes.

In het begin nog wel misschien – door elke eetmethode waarbij je minder calorieën binnenkrijgt dan je verbrandt, val je af – maar niet op de langetermijn. Wie begint aan zo’n radicaal dieet, is vaak écht toe aan een verandering, zegt hoogleraar Arie Dijkstra (RUG), gespecialiseerd in gedragsverandering. „Je riem zit te strak. Je bent bang voor je hart, of je vreest dat je geen partner meer kunt vinden.” Die angst is brandstof. Hij is om te zetten in grootse daden. Maar als je een tijdje lekker dieet, zegt Dijkstra, zakt-ie ook weer weg. En daarmee de motivatie om nooit meer witbrood met chocopasta te eten, om maar iets te noemen.

Schroef je ambities daarom liever wat terug. Dat klinkt niet logisch, maar je hebt veel meer aan nieuwe gewoontes die je daadwerkelijk volhoudt.

Milieuvriendelijke pinda’s

De nieuwe campagne van het Voedingscentrum, de Eetwissel, kan helpen. Zo’n eetwissel is een kleine verandering in je voedingspatroon: geen vla, maar vers fruit. Geen gewone kaas, maar hüttenkäse. Geen ham, maar een ei. Geen cola, maar water. Geen chocopasta, maar pindakaas (zonder toegevoegde suiker).

Het Voedingscentrum probeert ons daartoe op verschillende manieren te verleiden. Via onze gezondheid: ham is erg zout. Van drankjes met suiker kun je dik worden. Fruit zit vol vitamine C en vezels, vla niet.

Maar ook het milieu wordt ingezet: pinda’s zijn van alle noten het milieuvriendelijkst. Een ei is minder milieubelastend dan ham. Voor hüttekase is minder melk nodig dan voor gewone kaas.

Lees ook: Waarom slank blijven moeilijker is dan afvallen.

Prima, vindt hoogleraar Dijkstra. „Gezondheid is een heikel punt. Het roept weerstand op. Mensen denken meteen aan dood of kanker, maar daar willen ze helemaal niet mee bezig zijn.” Volgens Dijkstra is het milieu-aspect daarom een welkome aanvulling. Je doet iets waar je zelf beter van wordt én je doet iets goeds voor de wereld. Het postcodeloterijmodel, zeg maar.

Verder nog tips? Maak je goede voornemens concreet, zegt Dijkstra. En denk niet: ik doe een poging. „Nee, je moet je voornemen dat 2019 het jaar wordt waarin je je gedrag voor de rest van je leven verandert.”

Door water in plaats van cola te nemen, bijvoorbeeld. Eén glas per dag scheelt je 33.000 kilocalorieën op jaarbasis.