Vrij zijn...kijken naar lichtgevende schapen

Vrij en fotograaf laten zien hoe we uit de sleur breken.

‘We dachten dat we wekenlang chocolademelk zouden drinken”, zegt herder Ben Determann (61). Van de plaatselijke supermarkt hebben de herders van Schaapskudde Vockestaert dertig pakken chocoladedrank gekregen voor hun evenement: een avondwandeling met buurtbewoners door de polder van Midden-Delfland, naast Schiedam. Ze willen dat er meer aandacht komt voor „de kracht van de kudde”. Een dag eerder halen de herders vijfendertig schapen uit hun kudde van honderdvijftig schapen („zwangere schapen, in de zomer verdubbelen we”). Dit ‘koppeltje’ wordt na een dag wennen („die schapen denken even: waar is Lies nou? En Marie?”) voorzichtig door een sluisje geleid. „Daar knopen we rond elk schaap een snoer met lampjes.” Klaar voor het evenement „Sheeplighting.”

„Dat we op een steen zitten met een strootje tussen onze tanden”, zegt Determann. „Dat is het imago van de herder.” Maar zo ontspannen is het niet. „Vijf dagen per week trekken wij, vier herders, door deze polder.” De schapen grazen waar machines niet kunnen komen, verplaatsen zaden en „zorgen dat ik nooit op een steen kan zitten”. Determann is constant bezig met „het prachtige samenspel tussen de hond, de schapen en jezelf”. De honden rennen linksom, „come by”, en rechtsom, „away”, rond de kudde. En staren naar elk schaap dat de kudde dreigt te verlaten („vinden ze niet leuk”). Alles onder commando van de herder, „die ondertussen ook hekjes repareert en manke schapen inspecteert”.

Als iemand aan het eind van zo’n wandeling controle heeft over de kudde schapen is dat een enorm gevoel

Ben Determann, herder

„Afgekeurd”, kreeg herder Lex Thoen (64) te horen over zijn bordercollie Spyk. „Die hond snapt de schapen niet, hij kan dit niet. Maar afgekeurd was-ie voor mij niet.” Thoen ging trainen met Spyk. „Niet met schapen maar met Indian Duck Runners. Grote eenden die graag rechtop én in een groepje lopen. Die zes eenden zijn zijn leven.” Tegenwoordig kan Spyk ook met de schapen omgaan. Dit verhaal is vaak de introductie van de wandelingen die Thoen organiseert voor mensen die „zich ook wel eens zoals Spyk voelen”. Thoen wandelt met mensen met een geestelijke of verstandelijke beperking, een burn-out, met PTSS of autisme. Wat ze daar aan hebben? „Zelfvertrouwen”, zegt Thoen. „Als iemand aan het eind van zo’n wandeling controle heeft over de kudde schapen is dat een enorm gevoel. Autistisch is dat jongetje drie weken later nog steeds, maar nu is hij autistisch mét zelfvertrouwen.”

Om vijf voor vijf hebben een tiental mensen zich verzameld voor „sheeplighting” bij de Kasteelweg. Er is een partytent, mocht het gaan regenen, en een vuurkorf, mocht het koud worden. „Als er veertig komen ben ik tevreden”, zegt Determann tegen Thoen.

De Kasteelweg is gevuld met buurtbewoners als er in het veld een bosje stippen verschijnt. „De schapen, de schapen”, wordt er gefluisterd. Als één geheel rennen de verlichte schapen voorbij. De honden lijken onzichtbaar. „Niet veertig, maar vierhonderd mensen stonden klaar voor onze wandeling”, zegt Determann. De schapen zijn een succes. „De chocolademelk ging heel snel op.”

    • Peter de Krom
    • Astrid van Rooij