‘Soms slaan we door naar de kant van de getalletjes’

Wielrennen Tom Dumoulin richt zich dit jaar vol op de Ronde van Italië en niet op de Tour. Die keuze is mede gebaseerd op data. De wetenschappelijke benadering van Team Sunweb benauwt sommige renners. „Er zijn overal protocollen en regels voor.”

De ploegpresentatie van Team Sunweb, in Berlijn. In het midden op de voorste rij Tom Dumoulin. Focus op de Tour blijft „een droom” voor later, zei hij.
De ploegpresentatie van Team Sunweb, in Berlijn. In het midden op de voorste rij Tom Dumoulin. Focus op de Tour blijft „een droom” voor later, zei hij. Foto John Macdougall/ANP

Sinds Tom Dumoulin in mei 2017 de Giro d’Italia won en hij in heel Nederland en daar ver buiten bekend kwam te staan als de renner die het in zich zou moeten hebben om ook ooit de gele trui van de Tour de France mee naar huis te nemen, is de jaarlijks terugkerende vraag: wannéér gaat-ie daar nou eens vol voor?

Nou, niet deze zomer. Focus op de Tour blijft „een droom” voor later, zegt hij donderdag tijdens de ploegpresentatie van Team Sunweb in een voormalige elektriciteitscentrale in Oost-Berlijn. Hadden ze in Frankrijk maar een beter parcours voor hem moeten neerleggen. Makkelijk is die keuze niet geweest. Ratio vocht met emotie en Dumoulin kon zelf geen knoop doorhakken. Hij liet uiteindelijk de ploeg de keuze maken. En zoals het Team Sunweb betaamt, deden ze dat op basis van een wetenschappelijke benadering, koele kansberekening in dit geval.

Accountantsorganisatie KPMG, sinds juli ‘datapartner’ van Sunweb, verzamelde van tweehonderd renners historische (klim)tijden en smeerde die met een rekenformule over de twee parcoursen uit. Conclusie: winstkansen in Giro zijn beter dan in Tour. Dus: focus op Giro, Tour als bonus. Net als vorig jaar.

De kans dat hij dit jaar de Tour wint is zo groot niet, met al die bergen van 2.000 meter en hoger. Hij hoopt het desalniettemin ook „very well” te gaan doen in Frankrijk en de schamele vier weken rust tussen Giro en Tour worden zijn grootste „challenge”.

Huwelijksreis

Journalisten smullen van de verhaallijn die Dumoulin ze voorschotelt op deze grauwe januaridag. Die gaat zo: eind oktober was hij op huwelijksreis met zijn echtgenote in Nepal. Hij bevond zich ergens op 2.000 meter hoogte, kon ook 3.000 meter zijn geweest, toen in het Parijse Palais des Congrès het Tourparcours werd gepresenteerd.

Dumoulin kon het niet laten om op zijn telefoon te kijken toen hij eindelijk ergens wifi had. Hij zag dat de Tour voor hem niet ideaal ging zijn: heel veel beklimmingen tot waar de lucht ijl wordt, en bar weinig tijdrijden; nog altijd zijn specialiteit.

Teleurgesteld tikte hij een bericht naar coach Marc Reef, herinnert hij zich donderdag: „Wacht nog even met een keuze maken tot ik terug ben. Ik wil graag in gesprek”. Vijf dagen later kwam de Giro-organisatie met hun parcours: drie heuvelachtige tijdritten door het land waar hij zulke warme herinneringen heeft liggen. De roze loper ging uit, in feite. En daar kwam die analyse van KPMG dan nog overheen.

Het bedrijf becijferde dat Tom Dumoulin bij de beste tien klimmers ter wereld hoort, en daarnaast in tijdritten ‘goed uit de voeten kan’. Of hij de Giro weer kan winnen, durven ze niet te zeggen. Daarvoor is wielrennen te onvoorspelbaar. Maar ‘kansen’ en ‘risico’s’ vallen ‘scherp in kaart te brengen’, staat in een artikel op de website accountancyvanmorgen.nl. De volgende stap is het analyseren van materiaalkeuzes, en informatie over voeding.

Lees hier ook het verhaal over de bewegingswetenschapper van Team Sunweb

‘Pacingplannen’

Sunweb maakt elk jaar meer gebruik van wetenschap in hun alomvattende benadering van de wielersport. Zo worden voor tijdritten tot op individueel niveau ‘pacingplannen’ gemaakt waarin staat waar en wanneer een renner moet aanzetten en wanneer hersteld kan worden.

Bij warm weer is er een koelingsprotocol. Na trainingen wordt in een interactief bestand bijgehouden hoe een renner zich die dag voelde, en ook zijn er voor renners gedetailleerde voedingsschema’s waarin tot op de gram nauwkeurig voedingsstoffen worden nagewogen. Op het gebied van beschermende kleding en voedingssupplementen werkt de ploeg samen met chemiebedrijf DSM. In Sittard wordt nog gebouwd aan een Keep Challenging Centre, waar jonge renners worden opgeleid en waar ze volgens Sunweb-topman Iwan Spekenbrink „ook worden voorbereid op een leven buiten de wielrennerij”.

Lees ook dit eerdere interview met Sunweb-teambaas Iwan Spekenbrink

Aanpak beklemmend?

Vlak voor de teampresentatie van donderdag stond in een persbericht te lezen dat de ploeg van helmfabrikant is gewisseld na ‘veelbelovende tests in een windtunnel’. Kortom: er wordt niet gek veel aan het toeval overgelaten bij Sunweb. Volgens Spekenbrink is zijn ploeg daardoor „weer een stap vooruitgegaan” met „een beter plan waardoor ontwikkeling is geoptimaliseerd”.

Vorig seizoen waren er renners die zeiden de aanpak van Sunweb als beklemmend te ervaren. Ellen van Dijk, inmiddels verkast naar de vrouwenploeg van Trek, zei in september tegen ANP dat er bij Sunweb „overal protocollen en regels voor zijn, en er steeds meer bij komen”.

Ze vond het moeilijk dat ze „niet zelf mocht meedenken”. Mike Teunissen klaagde in De Limburger na zijn overstap naar Jumbo-Visma over de starre houding van Sunweb. „Ze stippelen in de winter een plan uit en daar houden ze zich aan. Dat werkt misschien in een grote ronde, maar in klassiekers niet.”

Teunissen zou daardoor niet voor eigen kans hebben kunnen rijden. Hij was nu eenmaal niet de aangewezen kopman. Zelfs Dumoulin, niet vies van een beetje wetenschap, liet in De Telegraaf vorige week iets soortgelijks optekenen: „Bij Sunweb werkt men veel met protocollen […]. Dat werkte beklemmend op mij. Soms is het ook fijn als er geen schema klaarligt voor de volgende dag.”

De Belg Jan Bakelants verheugt zich juist op die wetenschap, zegt hij donderdag: „Big data is the new religion. En als ik er sneller van word, waarom niet? Belangrijk is wel dat er vrijheid blijft. Een wielrenner is een emotioneel wezen.”

Menselijke maat

Zijn vrouwelijke collega Lucinda Brand: „Het is goed om een raceplan te hebben, maar je moet wel vrij in het koppie blijven. De balans slaat bij ons wel eens door naar de kant van de getalletjes. Ik ben niet heel goed met alles invullen. Dan krijg ik aan het eind van de week van mijn coach een berichtje. En dat komt ook terug in je halfjaarlijkse evaluatie.”

Team Sunweb is inmiddels uitgegroeid tot veel meer dan een wielerploeg alleen. Er werken honderden mensen bij het bedrijf. Brand: „Dan krijg je met regeltjes te maken. Dat is overal zo.”

Maar hoe bewaken ze er de menselijke maat? „Die is wel eens in het gedrang geweest”, geeft ploegleider Aike Visbeek toe. „We moeten altijd op zoek blijven naar de balans tussen protocollen en de menselijke kant. We worden daar door ervaring beter in. Als Tom nu naar ons toe komt en zegt: ‘even niet vandaag’, dan weten we dat we hem moeten laten. Topsport moet gestructureerd, maar soms hebben we te veel info, of moeten we een plan niet te ver doorvoeren.”

Correctie (3 januari 2019): in een eerdere versie van dit artikel stond de naam van wielerploeg Jumbo-Visma als Lotto-Visma aangeduid. Dit is aangepast.