Professor doctor Dijkgraaf wordt Ikea-bouwpakket Röbbert

Zap De nieuwe DWDD-University-reeks over de toekomst van de wetenschap had woensdag een gelukkige start met de uitzending over de toekomst van onderzoek naar het leven, de genetica.

Robbert Dijkgraaf in DWDD University
Robbert Dijkgraaf in DWDD University Beeld BNNVARA

De vernieuwde aanpak van DWDD University bleek woensdag bij de eerste aflevering over ‘Leven’ een succes. Expert-presentator Robbert Dijkgraaf kwam op met een baby van een paar maanden oud in de armen, Jamie, en vertelde dat deze nieuwe wereldburger waarschijnlijk deze hele 21ste eeuw zal leven. En nog een deel van de 22ste. Dankzij de voortschrijdende medische wetenschap. Was Jamie een eeuw eerder geboren, dan was hij jong gestorven.

In het eerste deel van het tv-college liet Dijkgraaf zien hoe snel de medische en biologische ontwikkelingen de laatste eeuw zijn gegaan. Inzichten in hygiëne, ontdekking van ziektekiemen – het werd allemaal toegankelijk en levendig in beeld gebracht. Er waren filmpjes en er stond een wc-pot in de Amsterdamse Westergasfabriek, de collegezaal, als symbool van moderne hygiënische inzichten. Het was aanstekelijk modern aanschouwelijk tv-onderwijs.

Grappige en inhoudelijke kennisoverdracht

Dat ging nog een stapje verder toen voor ons als lekenpubliek niet-alledaagse zaken als DNA-wetenschap nader werd uitgelegd. Daar bereikte Dijkgraaf een zeldzame combinatie van grappige en inhoudelijke kennisoverdracht. De wetenschap is al zo ver dat ze de bouwstenen van het leven begrijpt – Dijkgraaf toonde een Lego-pop – en kan maken. We hebben het bouwpakket van het leven ontdekt, en kunnen nieuwe wezens maken. Dat was het moment waarop hij uit een doos de ingrediënten van zichzelf uit een doos haalde, met het opschrift Röbbert, alsof hij een Ikea-bouwpakket was, compleet met brilletje. Het was een geslaagde terloopse grap, tussen allerlei medische computer-animaties door over het binnenste van een cel, en de verschillende werkzaamheden van cellen om samen een mensenlichaam te bouwen, met DNA als bouwplan.

Lees ook ons interview met Dijkgraaf over DWDD University: ‘De wetenschap staat op een kantelpunt’

Om over de toekomst van de wetenschappelijke ontwikkelingen op genetisch gebied te praten, waarin Dijkgraaf, theoretisch natuurkundige, geen expert is, had hij drie vooraanstaande wetenschappers uitgenodigd op dit vlak. Dat is nieuw. Het waren geneticus Hans Clevers, microbioloog John van der Oost en biochemicus Henne Holstege, die onderzoek naar veroudering doet. De experts gaven de uitzending een politiek tintje, door te pleiten voor ruimere wetgeving op gebied van nieuw DNA-onderzoek; Europa mist anders de boot, zeiden ze. Ook het publiek mocht vragen stellen. En toen het afgelopen leek, volgde er nog een nagekomen skype-gedeelte met de experts over de Chinese genetische verbouwde baby’s – het nieuws daarover was na de opname bekend geworden. Dit was een actueel elegante oplossing.

Eerbiedige afstand

Uiteraard werkt hij met een team, maar de unieke manier waarop in DWDD University de nieuwste inzichten van de wetenschap zo dicht bij het publiek gebracht worden, is toch in de eerste plaats een verdienste van „professor doctor” Robbert Dijkgraaf, zoals De Wereld Draait Door-presentator Matthijs van Nieuwkerk hem altijd nadrukkelijk noemt. Daar zit een enorme eerbiedige afstand in, in dat nadrukkelijk iemand professor noemen – een afstand tussen de geleerdheid en het gewone volk, zoals die bijvoorbeeld ook in deze grap uit het pas verschenen Donald Duck Moppentrommel-boek blijkt: Katrien spreekt een vriendin, en vraagt: „Hoe is het met je zoon?” „Die zit op de universiteit”, antwoordt die. Wat knap, wat studeert-ie, vraagt Katrien. Hij studeert niet – hij repareert het dak, is het antwoord. Het is niet voor iedereen weggelegd een knappe studiebol te zijn, lijkt de boodschap van die mop. Niet iedereen kan in de collegebanken zitten. Maar dankzij Dijkgraaf en de DWDD-University kan nu wel iedereen in de collegebank zitten en horen hoe vooraanstaande wetenschappers zaken uitleggen die ons leven beïnvloeden.

Paul Steenhuis vervangt deze week Arjen Fortuin.