Xi verhardt taal jegens Taiwan en VS

China In een speech dreigt de Chinese president met geweld. De VS moeten zich er buiten houden.

De Chinese president Xi Jinping tijdens de toespraak over Taiwan.
De Chinese president Xi Jinping tijdens de toespraak over Taiwan. Foto Mark Schiefelbein/EPA

Taiwan en China moeten hoe dan ook weer één worden, desnoods met „gebruik van geweld”. De relatie tussen China en Taiwan is „deel van China’s binnenlands beleid” en „buitenlandse inmenging is onacceptabel”. Dat zei de Chinese president Xi Jinping woensdag tijdens een speech in de Grote Hal van het Volk.

Xi herdacht daar dat China Taiwan veertig jaar geleden in een open brief uitnodigde om de relaties te verbeteren. Dat gebeurde nadat de Verenigde Staten en China diplomatieke relaties waren aangegaan. Het betekende onder meer een direct einde aan Chinese routinebeschietingen van Taiwanese eilanden voor de kust van China. Die duurden voort nadat de communisten de nationalisten in 1949 van het vasteland hadden verdreven.

Xi zei dat de de facto onafhankelijke eilandstaat „destructieve gevolgen” zal ondervinden als het zich vijandig opstelt tegenover het vasteland van China. Als Taiwan zich herenigt met China, zal China daarentegen de „privébezittingen, de religies en geloven en de wettelijke rechten van de bevolking van Taiwan volledig garanderen”.

Opvallend hard

Lees ook Bij een Chinese aanval is Taiwan kansloos zonder de VS

De dreiging met geweld en het aandringen op hereniging zijn niet nieuw, maar de toon is deze keer wel opvallend hard. De uitdrukkelijke waarschuwing dat andere landen zich niet met de zaak mogen bemoeien lijkt gericht aan de Verenigde Staten. Die verlenen onder Trump weer meer steun aan Taiwan. Trump flirtte zelfs kort met het idee om Taiwan als land te erkennen, iets waarmee de basis onder de relatie tussen China en de VS zou worden weggeslagen. Voor China is hereniging met Taiwan een hoeksteen van het buitenlands beleid. De meer nadrukkelijk beleden Amerikaanse steun voor Taiwan, en dat in combinatie met een Taiwanese president die weinig van China moet hebben, maken Xi extra agressief.

President Tsai Ing-wen van Taiwan stelde in haar nieuwjaarstoespraak op 1 januari dat China moet respecteren dat de Republiek Taiwan feitelijk bestaat. Ze stelde dat de keuze van 23 miljoen mensen om in vrijheid en onder een democratisch systeem te leven „moet worden gerespecteerd”. In een reactie op de speech van Xi zei ze woensdag dat ze het voorstel tot eenwording verwerpt.

Tsai heeft er altijd wel voor gewaakt om de formele onafhankelijkheid uit te roepen. Niet omdat ze daar niet voor zou zijn, maar omdat ze weet dat dat vrijwel zeker tot een militaire invasie door China zou leiden.

Positie Tsai verzwakt

De toespraak van Xi komt op een moment dat de positie van Tsai in Taiwan sterk is verzwakt. Bij regionale verkiezingen in november verloor haar Democratische Progressieve Partij (DPP) veel zetels aan de Kuomintang (KMT), een partij die vindt dat China en Taiwan deel uitmaken van één en hetzelfde land, ook al zijn zij het niet eens over hoe dat land bestuurd moet worden.

Hoewel opiniepeilingen sterk uiteenlopen, vormt de groep die formele aansluiting wil bij China in Taiwan een minderheid. Meer Taiwanezen zijn voor handhaving van de huidige status quo, waarbij het economisch voordelig en politiek handig kan zijn om China niet te veel tegen de haren in te strijken.

China verbrak na de verkiezing van Tsai in 2016 alle officiële banden met het eiland, het stelde zich militair assertiever op en het schaadde de economie van Taiwan, onder meer door minder Chinese toeristen naar het eiland te sturen.

    • Garrie van Pinxteren