‘Was de gemeente wel de baas in Scheveningen?’

Vreugdevuur Scheveningen De Haagse gemeenteraad wil weten waarom de burgemeester – ondanks het schenden van de afspraken – de vreugdevuren tóch liet doorgaan.

Het vreugdevuur op het strand van Scheveningen loopt uit de hand.
Het vreugdevuur op het strand van Scheveningen loopt uit de hand. Foto Eric Brinkhorst

De vuurstapels van Scheveningen en Duindorp waren dertien meter te hoog. Dertien meter boven de toegestane hoogte van 35 meter en vermoedelijk in omvang groter dan de toegestane 10.000 kubieke meter.

En ongeacht of die hoogte ervoor heeft gezorgd dat het Scheveningse vreugdevuur in de nieuwjaarsnacht uit de hand liep – het onderzoek naar de oorzaak loopt – is de vraag in Den Haag nu: waarom mocht het vuur tóch worden afgestoken als de bouwers de afspraken met de gemeente hadden geschonden?

Tijdens een persconferentie dinsdagmiddag zei burgemeester Pauline Krikke (VVD) dat de bouwers „in het holst van de nacht hout zijn gaan bijleggen”. Duindorp zat zaterdagmiddag volgens eigen zeggen al op 12.000 kubieke meter hout. Vrachtwagens met pallets op weg naar het Zuiderstrand zijn daarop tegengehouden. Scheveningen zat een dag later op het Noorderstrand op zijn maximum. Daarna zou er toch doorgebouwd zijn.

De Scheveningse bouwers ontkenden woensdag dat ze ‘s nachts hebben doorgebouwd. Volgens hen is er „elke dag” overleg geweest met gemeente, politie en brandweer. Vijf dagen lang zouden al hun activiteiten in kaart zijn gebracht. Het enige verzoek dat ze naar eigen zeggen hebben gehad, is om de aanvoer van pallets te stoppen.

Hekken verplaatst

Volgens Krikke zijn de bouwers „aangesproken” op het schenden van de afspraken. De gemeente verplaatste hekken, waardoor toeschouwers verder van het vuur stonden. Maar afbreken hoefden de bouwers de stapels niet, noch verbood Den Haag de vuren. Een „minutieuze” evaluatie moet duidelijk maken wat er precies misging.

De oppositie in de Haagse gemeenteraad en coalitiepartij GroenLinks nemen geen genoegen met dat voorlopige antwoord van Krikke, die als burgemeester verantwoordelijk is voor veiligheid. „Was de gemeente wel de baas op straat”, vraagt Daniëlle Koster (CDA) zich hardop af. „Of was de burgemeester bang voor ongeregeldheden als zij de vuren zou afgelasten?”

Volgens Koster laten de bouwers uit de rivaliserende wijken Scheveningen en Duindorp „zich meeslepen” door de onderlinge competitie. De traditie is dat de wijk met de hoogste toren en de meeste pallets de bouwwedstrijd en de eer wint. „Dan moet je er op vertrouwen dat de gemeente het hoofd koel houdt”, zegt ze.

Afspraken uit 2016

De overeenkomst tussen gemeente en bouwers over de hoogte en het volume van de vreugdevuren dateert uit 2016. Door de strijd tussen de wijken was in de jaarwisselingen daarvoor een gevaarlijke situatie ontstaan, in de vroege uren van 2014 valt de stapel van Scheveningen bijvoorbeeld om.

Lees het verslag van nieuwjaarsdag: Dit vuur moest rotzooi voorkomen

De hoogte van de palletstapels is dan al 34 meter. Als de bouwers klagen dat ze bij mooi decemberweer wel heel snel klaar zullen zijn, „kan de partij die als eerste die hoogte heeft bereikt zich als de winnaar van de jaarlijkse wedloop beschouwen”, schrijft toenmalig burgemeester Jozias van Aartsen (VVD) aan de gemeenteraad.

Hij waarschuwt dat „er geen enkele terughoudendheid is als het niet gaat zoals we hebben afgesproken”. „Dan is het de laatste keer dat het gebeurt.” Hij zegt „bij wijze van spreken de mobiele eenheid uit Groningen te halen” om te zorgen dat de bouwers zich aan de regels houden.

Pauline Krikke neemt die afspraken over als zij burgemeester wordt en voegt er, zo blijkt uit de evaluatie van de jaarwisseling van 2017-2018, aan toe dat er een onafhankelijke deskundige wordt ingeschakeld „om te bepalen welke bouwwijze moet worden gehanteerd”.

In die evaluatie staat ook dat de jaarwisseling „heeft bevestigd dat we met de vuurstapels op Scheveningen – mede door de onvoorspelbaarheid van het weer – momenteel op het uiterste zitten van wat op een verantwoorde manier mogelijk is”. Het strand kalft af: „Belangrijke randvoorwaarde is dat de organisatoren zich strikt houden aan de veiligheidseisen.” Dinsdagmiddag zei ze dat er „intensief overleg” is geweest tussen gemeente en organisatoren.

Opheldering

De gemeenteraad wil opheldering over of en hoe de vuren zijn gehandhaafd. „Is er vanaf de bouwstop op zaterdag wel toezicht geweest?”, vraagt CDA-raadslid Daniëlle Koster. „Het lijkt alsof er is gedoogd. Deze torens waren eenderde hoger dan afgesproken.”

„Ik stel me zo voor dat de gemeente [op oudjaarsavond] om een uur of zes is gaan kijken en een afweging heeft gemaakt of het 100 procent veilig was. Toen had nog ingegrepen kunnen worden”, zegt ook PvdA-fractievoorzitter Martijn Balster. Het gebeurt volgens hem wel vaker dat – bijvoorbeeld omdat de wind aanlandig is – een vuurwerkshow in Scheveningen wordt afgelast. Balster zegt: „Er wordt nu her en der gesuggereerd dat ambtenaren zijn geïntimideerd. Maar de veiligheidsnorm mag nooit op het spel staan.”

„De burgemeester heeft de raad verteld dat er strikte afspraken waren gemaakt”, zegt ook Arjen Kapteijns, fractievoorzitter van coalitiepartij GroenLinks. „Daar baseren wij ons vertrouwen op. Als dan klaarblijkelijk die afspraken niet nagekomen worden en de veiligheid niet gegarandeerd kan worden, dan moeten we ons afvragen of wij als stad deze vuren wel moeten willen.”

Coalitiepartij Groep de Mos, groot voorstander van de vuren, wil eerst weten wat er misging op nieuwjaarsdag. „Met oud en nieuw hoort een vuurtje”, zegt fractievoorzitter Arjen Dubbelaar. „Maar wel veilig.”

Dit artikel is woensdag 2 januari om 22.00 uur bijgewerkt met een reactie van de bouwers.