Somalië zet hoogste VN-gezant het land uit

Nicholas Haysom zou zich volgens de regering ongeoorloofd hebben bemoeid met overheidszaken. Hij uitte kritiek op de arrestatie van een lokale politicus en voormalige jihadist.

Nicholas Haysom, de speciale gezant van de VN in Somalië.
Nicholas Haysom, de speciale gezant van de VN in Somalië. Foto Mohammad Ismail/Reuters

Somalië heeft dinsdag de hoogste gezant van de Verenigde Naties in het Oost-Afrikaanse land laten weten dat hij moet vertrekken. Nicholas Haysom wordt het land uitgezet omdat hij zich kritisch heeft geuit over de arrestatie van een omstreden politicus, melden persbureau AP en Reuters woensdag.

De arrestatie in kwestie is die van Mukhtar Robow, een voormalig kopstuk van de islamitische terreurbeweging Al-Shabaab dat de groep in 2017 verliet en vervolgens regiopresident wilde worden. Ethiopische militairen en Somalische politieagenten pakten Robow halverwege december op. Het gebeurde een paar dagen voor de verkiezingen, waar hij een goede kanshebber was. Volgens de regering heeft Robow het extremistische gedachtegoed nog niet afgezworen. Zijn arrestatie leidde tot rellen, waarbij vijftien doden vielen.

Haysom plaatste eind december zijn vraagtekens bij de gang van zaken rond Robows aanhouding. Hij betwijfelde in een brief aan de Somalische autoriteiten onder meer of er wel voldoende juridische grond was om de voormalige jihadist vast te zetten. Daarnaast wilde hij weten of er ook door de VN gesubsidieerde agenten zijn ingezet bij de arrestatie. De Verenigde Staten, de Afrikaanse Unie en andere landen uitten eveneens hun zorgen.

Persona non grata

De Somalische regering beschuldigt Haysom er nu van dat hij zich ongeoorloofd heeft bemoeid met interne aangelegenheden. Op die manier zou hij de Somalische soevereiniteit hebben aangetast. De autoriteiten hebben Haysom tot persona non grata verklaard, wat inhoudt dat de Zuid-Afrikaan niet meer welkom is in Somalië.

Lees ook deze reportage: Aan de Somalische kust weet je nooit wie goed of slecht is

Haysom, die dinsdag niet in Somalië was, heeft nog niet gereageerd op het besluit van de Somalische regering. De VN laat weten de zaak te onderzoeken. Haysom zat sinds vorig jaar in Somalië als speciaal gezant van VN-secretaris-generaal Antonio Guterres.

In Somalië woedt al sinds de vroege jaren negentig een chaotische burgeroorlog, waarbij naar schatting tussen de 300.000 en 500.000 doden zijn gevallen. Sinds 2012 heeft het land weer een centrale regering, nadat er eerst jarenlang geen overheid was geweest. In veel delen van het land heeft de regering echter weinig macht. Radicaal-islamitische groeperingen plegen nog altijd geregeld aanslagen. De VN richtten in 2013 een nieuwe missie op in Somalië, die moet helpen weer een functionerende staat van het land te maken.