Paul Haenen: 30 jaar in Betty Asfalt Complex

Interview Paul Haenen Al 25 jaar geeft Paul Haenen wintervoorstellingen in het theater dat hij en zijn partner al 30 jaar huren, als zijn personages dominee Gremdaat en Margreet Dolman: ‘Ik geniet van mijn werk’.

Paul Haenen als Margreet Dolman
Paul Haenen als Margreet Dolman ANP

Kijkend naar de filmpjes op Betty Asfalt TV, het nieuwe digitale tv-kanaal van Paul Haenen en zijn man Dammie van Geest, valt op dat (1) de personages Dominee Gremdaat en Margreet Dolman nog steeds tot Haenens standaardrepertoire behoren, en (2) dat ze nog steeds leuk zijn, verrassend leuk.

Gremdaat predikt fris van de lever tegen de truttigheid en waan van de dag, met het heilige vuur van de beginnende dominee, alsof hij niet bijna veertig jaar geleden al te horen was op de radio, ook al met Dolman en Haenens andere, even slijtvaste alter ego’s Emmy Kapoek, Bob Guttering en Buster Fonteyn.

Het gaat over de ‘totaal vertrutte mediawereld’. „Er is nergens meer echte satire. Er is nauwelijks meer echte humor, er zijn nauwelijks meer uitgesproken meningen!” Het gaat, in een met de zwaarste Haenen-stem ingesproken filmpje van een pratende vis, over de kinderachtige beeldspraak van onze premier. Over klimaatzorgen (Gremdaat weer): „Koop gewoon een nieuwe cv-ketel, en geniet van de warmte die hij geeft.”

Alle bekende Gremdaat-elementen zijn aanwezig: het gewapper met handen en bril, de van pleitvuur natte lippen.

Bij Dolman de vingercamera, de knappe timing tussen poeslief en venijnig, hoge en lage stem, de opvliegers. Het is scherp, actueel en nog steeds grappig.

Bijzonder is dat. Stel je voor dat Jiskefet nog Debiteuren-Crediteuren zou spelen, dat Van Kooten nog Jacobse was en De Bie Van Es. Behalve die van Haenen zijn er eigenlijk geen andere fris blijvende types in cabaret of satire te bedenken.

Het komt omdat het geen parodie is, zegt Haenen. ,,Het uitgangspunt is altijd ernst.”

De personages zijn gedeeltes van Haenen zelf, zijn domineekant, zijn vrouwelijke-, mopperige- en morsige kant, zijn ‘dialoogkant’. Als zichzelf is Haenen ook leuk, iets gereserveerder leuk.

Haenen (72) en zijn man Dammie van Geest (73) zitten in de foyer van het Betty Asfalt Complex, hun eigen theater in hartje Amsterdam. In oktober zijn ze – na bijna een halve eeuw samen zijn – getrouwd. Eerder lag Paul met hartproblemen in het ziekenhuis. Hij is helemaal beter, en monter als een kind met zin in leuke dingen.

Dertig jaar geleden, toen theater Tingel Tangel was vertrokken, werden Haenen en Van Geest de nieuwe huurders van het pand aan de Nieuwezijds Voorburgwal. Ook in 1989 kreeg Haenen zijn eerste soloprogramma op tv, Paul Haenen begint, bij de VPRO. Deze periode speelt hij voor het 25ste jaar de wintervoorstelling Dolman brengt warmte en Gremdaat wijst de weg. Alles uitverkocht.

Ze willen geen subsidie

In het theaterzaaltje vormen 125 stoelen een mini-arena’tje om het podium. Het gebouw heeft onderhoud nodig, de randjes zijn van de kozijnen, er zitten scheuren in de muren. Er werken vier mensen, behalve zij zelf bedrijfsleider Gijs en barman Arthur. Het is theater in de soberste vorm, zegt Van Geest. Het enige verdienmodel is Paul Haenen.

Hij kan zich goed in iemand verplaatsen, zegt hij, voelt instinctief aan waar iemand aan denkt. Hij voelt zich meteen thuis in de rol van Dolman of Gremdaat, wat niet wil zeg-gen dat hij voor zijn plezier zo’n jurk aantrekt. „Ik zie er tegenop om het te doen. Ik doe het liefst niks. Ik heb er geen zin in. Of nee, dat is het niet helemaal. Ik moet iets overwinnen.”

In een van zijn ‘vensterbankgesprekken’ kwam Dolman met satirisch tv-anker Arjen Lubach tot de constatering: juist omdat je er tegenop ziet wordt het ‘dieper’. „Het wordt goed omdat er druk op staat,” zegt Haenen: „Je wilt het beste brengen, niet falen. Voor de voorstelling vraagt weleens iemand: heb je er zin in? Nou, ‘zin’ is niet het goede woord. Ik geniet van mijn werk, dat wel.” Af en toe valt de naam VPRO, het stempel op zijn gouden tv-jaren. In 2001 was hij voor het laatst op de VPRO, als duo-presentator met Hanneke Groenteman.

Daarna ging hij door met wat hij deed, in zijn thuistheater, op tournee en op andere tv-zenders, met onder meer Dolman & Gremdaat, Margreet Dolman zoekt schoonheid en Margreet Dolman begrijpt het.

Gremdaat is nog regelmatig op televisie, bij Pauw en De wereld draait door. Haenen spreekt nog altijd Bert van Sesamstraat in, en Grover. Emmy Kapoek en Bob Guttering zijn te zien in commercials van vergelijkingssite Pricewise.

Zijn op het oog onverwoestbare humeur komt ook door Dammie. „We denken hetzelfde over dingen, hebben dezelfde humor. Relativering gecombineerd met fanatisme. Hij maakt zich veel minder zorgen dan ik. In onze relatie is Dammie het evenwicht, de balans.”

Ze willen geen subsidie. De prijs van de vrijheid is dat ze in het Betty Asfalt Complex allebei voor niks werken. Ze werken om het theater open te houden.

Telefoon: de schouwburg van Helmond. Een boeking voor de theatertour van ’19/’20. Stoppen is niet aan de orde, zegt Van Geest als hij heeft opgehangen. Als Paul stopt, houdt alles op.

Om halfacht loopt Haenen voorbij de Albert Heijn, achter het Paleis op de Dam langs naar zijn theater, geklede lange jas, kranten onder de arm. In de foyer staat Van Geest onder een lichtbak met ‘kassa’ erop. Het is druk.

Gremdaat is voor de pauze, Dolman erna. Het is geestig als in de hoogtijdagen, die hier, in eigen huis, nooit zijn opgehouden. „Wie is hier vaker geweest?”, vraagt Dolman. Al-lemaal vingers. „Wie vaker dan vijf keer? Acht?” Tien, twaalf keer, klinkt het. 22 keer, zegt iemand. „Niemand meer dan 22?” Op 125 stoelen wordt hartelijk gelachen.