Opinie

Die zwaarbevochten vrede verdedigen en door overleg bewaren

75 jaar vrijheid

None

Elke dag bij zonsondergang , als de straatlantaarns aangaan, loopt een veteraan een trage mars over de Oversteek, een stadsbrug over de Waal bij Nijmegen. Deze ‘Sunset March’ wordt al sinds 19 oktober 2014 georganiseerd ter herdenking van de legendarische ‘Waalcrossing’ tijdens de operatie Market Garden waarbij op 20 september 1944 48 Amerikaanse militairen sneuvelden. De veteranen die dit initiatief namen, willen zo het offer herdenken dat deze soldaten ver van huis brachten voor de vrijheid van Nederland. Maar ook een brug slaan naar alle veteranen en militairen die over de hele wereld hebben bijgedragen en nog steeds bijdragen aan vrede en veiligheid.

En het is goed dat het vfonds, dat mensen wil stimuleren zich in te zetten voor vrede, democratie en internationale rechtsorde, deze Sunset March mede mogelijk maakt. Want de vrijheid waarin Nederland sinds 1945 leeft, is mede te danken aan die militairen die bereid waren hun leven te geven. Die 75 jaar vrijheid zijn voor de naoorlogse generaties gelukkig een status quo waar niet vaak bij wordt stilgestaan. De oorlogsgeneratie zelf is nu bijna verdwenen. Juist daarom is het waardevol dat bij het lustrum dit jaar en het volgende jaar de samenwerkende organisaties en instellingen op het gebied van onderzoek, conservering en herdenking van de Tweede Wereldoorlog extra aandacht besteden aan dit thema met tal van evenementen onder het motto “Vrijheid verbindt”.

Daarbij is het van groot belang te bedenken dat militairen en verzetsstrijders een cruciale rol hebben gespeeld bij het terugveroveren van de vrijheid op nazi-Duitsland en bij het verslaan van het Japanse keizerrijk in Nederlands-Indië. Tegelijkertijd is herdenken van slachtoffers en vieren van de vrijheid iets wat iedereen aangaat en niet alleen de veteranen die bij het vallen van de avond marcheren op de Oversteek. Dat is terecht ook de gedachte achter de organisatie van Vrijheid verbindt. Want terwijl wordt vastgesteld dat de belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog in weerwil van eerdere verwachtingen toeneemt, blijkt tegelijkertijd dat de kennis over wat zich heeft afgespeeld afneemt. Herdenken en vieren moet dus ook samengaan met onderwijs.

Op verzoek van de Tweede Kamer zegde staatssecretaris Paul Blokhuis (VWS, ChristenUnie) tijdens een debat begin november dan ook toe dat hij bij zijn partijgenoot minister Arie Slob (Onderwijs) zou aandringen op een extra impuls voor het onderwijs specifiek in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.

Dat is een goede zaak, want het levend houden van dit deel van de geschiedenis, ook als de laatste ooggetuigen er niet meer zijn, is niet alleen een kwestie van herdenken en vieren, maar ook het waarderen en instandhouden en als het nodig is verdedigen van de waarden van de democratische rechtsstaat die verbonden zijn aan die vrijheid.

Tegelijkertijd is het van belang vooruit te blijven kijken in een wereld waar op dit moment economische maar ook militaire spanningen tussen machtsblokken opnieuw lijken op te lopen. En dat verantwoordelijke politici die kransen leggen bij monumenten om doden te herdenken en om de vrijheid te vieren, zich realiseren dat dit niet mogelijk is zonder vrede. Het bewaren van de vrede vergt de instandhouding van een geloofwaardige defensiecapaciteit, liefst in Europees verband en in samenwerking met de NAVO-bondgenoten. Maar vrede vergt vooral de volle overtuiging dat conflicten alleen worden opgelost door overleg en onderlinge samenwerking.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.

Correctie (2 januari 2019): In een eerdere versie van dit commentaar stond dat de Waalcrossing tijdens operatie Market Garden op 20 oktober 1944 plaatsvond. Dat moet 20 september 1944 zijn, en is hierboven aangepast.