De grensmuur zet Trump klem

Huis van Afgevaardigden Trump moet vanaf vandaag werken met een door Democraten gedomineerd Huis. Voorlopig is meer stagnatie het gevolg.

Een bewaker richt zijn wapen op migranten die de grens willen oversteken. Trump en de Democratische meerderheid in het Huis gaan de strijd aan over de muur.
Een bewaker richt zijn wapen op migranten die de grens willen oversteken. Trump en de Democratische meerderheid in het Huis gaan de strijd aan over de muur. Foto Mohammed Salem/Reuters

Overleg tussen president Trump en leiders uit het Congres over de nu twaalf dagen oude gedeeltelijke overheidssluiting is woensdag op niets uitgelopen. Dit betekent dat een kwart van de federale overheid dicht blijft en dat zo’n 800.000 ambtenaren geen salaris krijgen. Voor de ontmoeting zei Trump dat de sluiting wat hem betreft „zo lang duurt als nodig is”. Inzet van de sluiting is de door Trump zo vurig gewenste muur langs de grens met Mexico. Trump wil dat daarvoor 5 miljard dollar wordt uitgetrokken in de periodieke begrotingswet, de Democraten weigeren dit.

Nieuwjaarsdag leek het of de president het nieuwe Congres, dat donderdag aantreedt met een forse Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, de hand reikte. Hij twitterde: „Veiligheid aan de grens en de Muur ‘kwestie’ en de shutdown zijn niet waar Nancy Pelosi haar termijn als Voorzitter mee wilde beginnen. Zullen we een deal sluiten?” Pelosi wordt deze donderdag naar verwachting opnieuw gekozen tot leider van de Democraten in het Huis.

Op Nieuwjaarsdag dankte Pelosi de president met de hashtag #Trumpshutdown, „omdat hij de Democraten een mooie kans biedt om te tonen hoe we verantwoord beleid kunnen voeren”. De partij wil de verse meerderheid in het Huis gebruiken om in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2020 een zo groot mogelijk contrast aan te brengen met het in hun ogen corrupte en op belangen van rijken gerichte beleid van de Republikeinen en Trump. Hun eerste wetsvoorstel behelst versterking van de democratie door hervorming van campagnefinanciering en het vereenvoudigen van de stembusgang. Niet alleen is dat voorstel kansloos in de Senaat, ook moet toch eerst de overheid weer gaan draaien.

De grensmuur heeft een immense symbolische waarde voor Trump

De bijeenkomst woensdag was een eerste test voor de nieuwe machtsverhouding in Washington: een getergde Republikeinse president en zijn moegestreden partij, tegenover de Democraten die energie putten uit hun nieuwe grote fractie in het Huis. Voorlopig lijkt het erop dat stagnatie en polarisatie zullen toenemen.

De basis voor de overheidssluiting werd in december gelegd, toen Trump, Pelosi en de leider van de Democraten in de Senaat Chuck Schumer bij elkaar waren in het Oval Office. Daartoe geprovoceerd door de openlijke hoon van deze Democraten voor de camera’s zei Trump dat hij „met trots” de verantwoordelijkheid voor een shutdown zou nemen. Kort hierna weigerde hij de begrotingswet te tekenen, al was hierin wel 1,3 miljard opgenomen voor versterking van de zuidgrens. Zo kwam de overheid op 22 december grotendeels tot stilstand.

De Democraten hebben in de tussentijd een voorstel gedaan dat meer onderhandelingstijd zou bieden. Zij willen de meeste nu gesloten ministeries financieren tot september. Alleen het ministerie van Binnenlandse Veiligheid, dat over grensbewaking gaat, zou slechts gefinancierd worden tot 8 februari, waarmee het nieuwe Congres tijd krijgt om een compromis uit te dokteren waarmee de president kan leven, of dat tenminste diens gezicht kan redden. Maar het Witte Huis en de Republikeinen wijzen dit af. Trumps woordvoerder Sarah Sanders en de leider van de Republikeinen in de Senaat, Mitch McConnell, noemden het voorstel een ‘non-starter’. De Republikeinen blijven achter Trump staan wat de vijf miljard dollar betreft.

De grensmuur heeft immense symbolische waarde voor Trump, die de verkiezingen won door te hameren op de gevaren van illegale immigratie. De grensmuur is tevens zijn tastbaarste campagnebelofte; niet een punt waarop Trump, de meester van de deal, kan toegeven – zeker niet nu politiek Amerika zich warm begint te lopen voor 2020.

Lees ook: Waarom Trump zijn hakken in het zand zet, terwijl er amper zand ligt

Maar daardoor zit Trump klem. Hij weet dat de Democraten in het Huis hem persoonlijk te na zullen komen, door getuigen in het Ruslandonderzoek te dagvaarden en zijn belastingaangiftes op te vragen. Hij weet ook dat de effectiviteit van zijn verdere termijn afhangt van samenwerking met diezelfde Democraten.

Volgens Chuck Schumer, leider van de Democraten in de Senaat erkende Trump woensdag dat de publieke opinie zich tegen de Republikeinen zal keren als de shutdown voortduurt. Maar toegeven kost de president meer.

Dit artikel is geactualiseerd op 03-01-2019.