China maakt gebaar van goede wil na berichten over maatregelen VS

Handelsoorlog De VS zouden werken aan maatregelen tegen Chinese telecomreuzen. China reageert verrassend gematigd.

De Chinese President Xi Jinping (M) bezoekt een boerderij in de provincie Heilongjiang.
De Chinese President Xi Jinping (M) bezoekt een boerderij in de provincie Heilongjiang. Foto Wang Ye/Xinhua

Waarom komen de Verenigde Staten juist nu met maatregelen waarvan je op je vingers kunt uittellen dat ze China tegen de haren in strijken? Het is toch de bedoeling van beide landen dat er vóór 1 maart een overeenkomst is, zodat de handelsoorlog kan worden afgeblazen?

Persbureau Reuters kwam eind december met het bericht dat het Witte Huis in het geheim aan een presidentieel decreet werkt waarin zou staan dat Amerikaanse bedrijven niet alleen geen apparatuur meer mogen kopen van Chinese telecomreuzen als Huawei en ZTE, maar dat die mogelijk ook uit Amerikaanse netwerken gesloopt moet worden als die apparatuur daar eerder al was ingebouwd. Volgens de VS kan apparatuur van die bedrijven gebruikt worden om Amerikaanse burgers te bespioneren.

Tegenmaatregelen

De woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde verrassend gematigd. Over mogelijke tegenmaatregelen sprak zij niet. Represailles volgden ook niet op de arrestatie van Meng Wanzhou in Canada, de tweede vrouw van Huawei. Er volgden wel maatregelen tegen het minder machtige Canada, maar niet tegen de VS. Twee Canadezen werden opgepakt.

China maakte een paar dagen terug zelfs een gebaar van goede wil naar de VS: China is bereid om voortaan rijst uit Amerika te importeren, nadat het eerder al besloot om ook weer Amerikaanse sojabonen in te voeren.

Dat Amerika juist na de top tussen de president Xi Jinping en Donald Trump op de G20 met acties komt, lijkt een teken van verdeeldheid binnen de Amerikaanse regering over de strategie jegens China. Maar mogelijk is ook dat Amerika met deze maatregelen wil laten zien wat het voor China in petto heeft als het niet meebeweegt tijdens de onderhandelingen.

Dat lijkt te werken. Tenminste: als je alleen kijkt naar de Chinese retoriek. Trump sprak afgelopen weekend lang met Xi over de telefoon. Volgens het Chinese staatspersbureau Xinhua was het één en al vriendschap tussen beide leiders. Xi zei dat hij hoopt dat „beide teams elkaar halverwege tegemoet kunnen komen en zo vroeg mogelijk een overeenkomst kunnen sluiten die goed is voor beide landen en voor de wereld”, aldus Xinhua.

Lees ook: Handelsconflict VS-China tekent forum zonder slotverklaring

Volgens persbureau Bloomberg reist op 7 januari een Amerikaanse delegatie naar Beijing voor nieuw overleg.

Technologieën

Voor China staat er veel op het spel. Het heeft de VS nog steeds hard nodig voor de ontwikkeling van nieuwe, moderne technologieën. Daarnaast is China al tijden bezig om de binnenlandse consumptie op te voeren en om desnoods ook meer te importeren. Dat loopt niet geweldig: de Chinese export naar de VS groeit veel sneller dan de import uit de VS. In november was de Chinese import zelfs 25 procent lager dan een jaar eerder, mede door een zwakke yuan en door een zwakkere Chinese economie. Zo loopt het handelsoverschot met de VS alleen maar verder op.

Dit tot ongenoegen van de VS, die vinden dat Chinese leiders wel met de mond belijden dat ze de binnenlandse markt meer gaan openstellen voor Amerikaanse bedrijven en producten, maar dat in de praktijk niet doen.

Dat heeft een reden. Een verdere openstelling van de Chinese markt levert zware concurrentie op voor Chinese staatsbedrijven. Die maken inefficiënt gebruik van staatsgeld, personeel en grondstoffen. Chinese privébedrijven zijn efficiënter, maar hun ruimte is snel kleiner geworden. Dat heeft een politieke oorzaak: staatsbedrijven zijn de steunpilaar onder het bewind van president Xi. Ze vallen onder het gezag van de Communistische Partij en zijn er een instrument van. Juist op dat centrale punt kan en wil China niet werkelijk bewegen.

    • Garrie van Pinxteren