Recensie

Recensie Media

Interactieve Black Mirror-film voelt als een stap terug

Keuzestress Kijkers kunnen in de Black Mirror-film ‘Bandersnatch’ zelf de verhaallijn kiezen. Het is eigenlijk niet meer dan een leuke gimmick.

Hoofdpersoon Stefan krijgt het idee dat hij geen controle meer heeft over zijn leven.
Hoofdpersoon Stefan krijgt het idee dat hij geen controle meer heeft over zijn leven. Netflix

Toen Netflix in het voorjaar van 2017 aan schrijver en producent Charlie Brooker vroeg of hij een interactieve aflevering van Black Mirror wilde maken leek hij het zeker te weten: dit gaan we niet doen. Niet veel later begon het toch te kriebelen, vertelde hij in een interview met techblad Wired. Want zijn populaire science fiction-serie is per definitie geschikt voor zo’n experiment. Black Mirror gaat over de relatie tussen mens en technologie en heeft elke keer een andere setting, dus waarom geen aflevering waarin de kijker een actief onderdeel wordt van het verhaal? Het is een film geworden, losgekoppeld van de aanstaande vijfde seizoen dat in de loop van 2019 verschijnt.

Black Mirror: Bandersnatch werd – na maanden van geruchten – een dag voor de lancering op 28 december pas officieel aangekondigd. De film speelt zich af in 1984 en volgt de jonge programmeur Stefan Butler (Fionn Whitehead). Stefan wil een game maken die gebaseerd is op de fictieve roman Bandersnatch, een ‘choose your own adventure-boek’ waarin de lezer op cruciale momenten moet kiezen welke richting het verhaal op gaat. Precies wat de kijkers van deze Black Mirror-film ook moeten doen.

Om de paar minuten krijg je keuzes in beeld die je voor Stefan moet maken (de bediening kan via een muis, touchscreen of afstandsbediening, alleen gebruikers van Apple TV en Chromecast hebben pech).

Duistere ontwikkelingen

Het begint simpel: wat voor cornflakes kies je? Welk liedje wil je horen? Al snel worden de opties ingewikkelder en de consequenties groter.

Stefan gaat op bezoek bij Tuckersoft, een gamebedrijf waar de excentrieke maker Colin Ritman (Will Poulter) werkt. Ook daar krijg je twee opties: ga je wel of niet met Tuckersoft in zee? Black Mirror staat bekend om de duistere ontwikkelingen en dat is hier niet anders. Gaandeweg krijgt Stefan het idee dat hij geen controle meer heeft over zijn leven, alsof iemand aan de touwtjes trekt.

Er zijn heel veel variaties gefilmd, het verhaal kan allerlei kanten opvliegen. De gemiddelde kijker zal ongeveer anderhalf uur bezig zijn, maar je bent een stuk langer bezig als alles wilt zien.

Gebrek aan ambitie kun je Brooker niet verwijten. De schrijver vertelde tegen Wired dat het maken van Bandersnatch net zoveel werk was als vier reguliere afleveringen. Netflix moest zelfs nieuwe software ontwikkelen om te zorgen dat het allemaal uit te voeren zou zijn. Het interactieve aspect werkt soepel en er valt zeker plezier te beleven aan de verschillende uitkomsten, voor wie de moeite wil nemen delen van de film opnieuw te bekijken met andere keuzes. Zeker tegen het einde kunnen er krankzinnige dingen gebeuren. Toch worden de beperkingen ook al snel duidelijk. Soms leidt de film je terug naar een eerdere vraag die je opnieuw moet beantwoorden, anders kom je niet verder. Stiekem heb je helemaal niet zoveel vrijheid.

Netflix heeft eerder wat interactieve dingen gedaan met kinderprogramma’s, maar de schaal van dit project is een stuk groter.

Niet echt prikkelend

Toch is het vooral een leuke gimmick, eentje waar Brooker zich enigszins in heeft verslikt. In tegenstelling tot veel andere Black Mirror-afleveringen lijkt Brooker met Bandersnatch niet echte de diepte in te durven. Hij stipt thema’s als voyeurisme en vrije wil aan, maar echt prikkelend wordt het nergens. Brooker lijkt ook minder geïnteresseerd in de emoties van zijn personages dan in eerdere afleveringen. Misschien raakte hij zelf bij het schrijven afgeleid door de vele interactieve verhaallijnen.

Lees ook: Een interview met de makers van Black Mirror

De afgelopen seizoenen maakte het tech-pessimisme van de serie soms plaats voor hoop en warmte, met de Emmy-winnende aflevering ‘San Junipero’ in het derde seizoen als hoogtepunt. Bandersnatch voelt op dat gebied als een stap terug. Wat je ook doet, een positief einde lijkt niet haalbaar. ‘Wil je na deze moord nog iemand vermoorden?’, daar komt het zelfs een keer op neer.

In deze vorm smaakt dit experiment niet naar meer. Er gaat nog steeds weinig boven een goed uitgewerkt verhaal volgen, zonder keuzestress.