Recensie

Recensie Film

Het grote vergeten in een dictatuur

Magisch realisme ‘Los versos del olvido’ doet denken aan de bureaucratie van onderdrukking in politieke dictaturen. De film is prettig raadselachtig, de hoofdpersoon is zijn eigen naam vergeten.

    • Dana Linssen

Alle personages in Los versos del olvido zijn wel iets vergeten. Maar het is niet zomaar het vergeten van het niet meer herinneren. Het is het vergeten van twee ex-gevangenen die elkaar op een begraafplaats ontmoeten. De een herkent de ander, maar de ander de een niet. Ze hebben ooit bij elkaar in de cel gezeten, en de een heeft voor de ander nog een liefdesbrief aan zijn nicht geschreven. Maar zijn naam is hij vergeten. Zijn eigen naam en die van de ander. Net zoals dat de ander vergeten is dat hij wegens goed gedrag vrijkwam omdat hij andere gevangenen verraadde.

Het vergeten in Los versos del olvido (verzen van vergetelheid) is pathologisch, existentieel. Het is het grote vergeten in bijna alle films over het leven onder politieke dictaturen. Als mensen meer dan hun naam vergeten en worden gedwongen om te vergeten dat ze mensen zijn.

De Iraanse filmmaker Alireza Khatami (1980) maakte zijn debuutfilm in Chili, maar zijn verhaal doet denken aan verhalen over de bureaucratie van onderdrukking in zijn eigen geboorteland, of zoals ze nog niet zo heel erg lang geleden in Oost-Europa werden verteld.

De naamloze hoofdpersoon werkt in het mortuarium en stuit op een dag op het lichaam van een jonge vrouw dat daar niet hoort te zijn. Er ontrolt zich in het bedaarde idioom van Kafka meets magisch-realisme meets slow cinema meets Abbas Kiarostami, zowaar iets als een plot. Associaties met de verdwenen soldaten in de Iraans-Iraakse oorlogen en de ‘desaparecidos’ uit de Latijns-Amerikaanse dictaturen liggen voor de hand. Het is allemaal bekend, de invloeden worden niet verdoezeld, het symbolisme niet gerelativeerd: er vliegt zelfs een walvis door de lucht. Toch is het allemaal net prettig raadselachtig genoeg om te blijven intrigeren.